I SA/Wr 783/07
WyrokWSA we Wrocławiu2007-09-12
Skład orzekający: Halina Betta, Zbigniew Łoboda, Katarzyna Borońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu podatkowego o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowych może zostać wydane, jeśli sprawa ta została już wcześniej rozstrzygnięta innym ostatecznym postanowieniem, a następnie postępowanie zostało umorzone?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, ponieważ zostały one wydane w sytuacji, gdy sprawa została już rozstrzygnięta innym ostatecznym postanowieniem (postanowieniem o umorzeniu postępowania), co stanowi naruszenie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Ponadto, sąd uchylił postanowienie organu odwoławczego o umorzeniu postępowania, uznając je za bezpodstawne i naruszające obowiązek zaliczenia nadpłaty z urzędu.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. wykazała nadpłatę w podatku od towarów i usług za kwiecień 2003 r. i złożyła korekty deklaracji za kolejne miesiące, wskazując na niedopłaty i nadpłaty oraz proponując ich wzajemne rozliczenie. Organy podatkowe dokonały zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości w podatku VAT za czerwiec i lipiec 2003 r. Spółka kwestionowała sposób zaliczenia, wskazując na naruszenie zasady zaliczania najstarszej nadpłaty na najstarszą zaległość oraz na błędne potraktowanie jej wyjaśnień jako wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Organ odwoławczy uchylił pierwsze postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając brak wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Następnie organ pierwszej instancji ponownie wydał postanowienie o zaliczeniu, a organ odwoławczy utrzymał je w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. Uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta Sędziowie WSA Zbigniew Łoboda Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Protokolant Anna Wojtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 września 2007 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za kwiecień 2003 r. na poczet zaległości w tym podatku za czerwiec i lipiec 2003 r. oraz na odsetki za zwłokę I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. z dnia [...], sygn. akt [...]; II. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...]; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania; IV. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.
Przedmiotem skargi A sp. z o.o. z siedziba we W. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zaliczenia z dniem [...] nadpłaty w podatku od towarów i usług za kwiecień 2003 r., w kwocie [...], na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za: 1) czerwiec 2003 r. – na należność główną [...], na odsetki [...]; 2) lipiec 2003 r. – na należność główną [...], na odsetki [...].
Spółka A – dalej zwaną Spółką, działająca do dnia [...] pod nazwą B, wykazała w deklaracji za kwiecień 2004 r. kwotę podatku od towarów i usług, podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...]. Następnie spółka w dniach: [...], [...] i [...] składała korekty w/w deklaracji, jak również deklaracji za inne miesiące 2003 i 2004 r. W ostatniej korekcie z [...] spółka wykazała kwotę [...] , jako podatek podlegający wpłacie do urzędu skarbowego. Do ostatnich korekt Spółka dołączyła wyjaśnienia, w których wskazała, że korekty składane są w związku z weryfikacją ksiąg rachunkowych i ujawnieniem szeregu błędów w rejestrach VAT. Dnia [...] wpłynęło ponadto do organu pismo Spółki, w którym wskazała wynikające ze złożonych korekt PIT-4, VAT-7 i CIT-2 niedopłaty i nadpłaty (w ogólnej kwocie) oraz proponowany sposób ich wzajemnego rozliczenia.
Pismem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-F. wezwał stronę do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w trybie art. 75 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) – dalej: o.p. Występując w imieniu Spółki, E. Cz. pismem z dnia [...] odmówił wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w trybie art. 75 o.p., a zamiast tego wniósł o dokonanie przeksięgowania należności w trybie art. 76 § 1 o.p. – na zaległości powstałe konsekwentnie w wyniku korekt za miesiące od kwietnia 2003 do lipca 2004. Organ bowiem, zdaniem strony, powinien bieżąco i z urzędu pokrywać najstarsze zobowiązania bieżącymi nadpłatami, natomiast podatnik może dodatkowo wskazać na takie przeksięgowanie, jak uczyniła to strona. Wystąpienie w trybie art. 75 o.p. nie jest obligatoryjne i dotyczy jedynie przypadków, gdy istniejąca nadpłata nie posiada do skompensowania zobowiązania podatkowego, a podatnik chce odzyskać pieniądze. Ostatecznie można było założyć, że złożone przez spółkę pierwotnie korekty deklaracji wraz z wyjaśnieniem stanowiły formę wniosku, o którym mowa w art. 81 w zw. z 76 § 1 o.p. Spółka powołała się zarazem – jako na potwierdzenie słuszności swego stanowiska – na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z 2004 r., wydane w innych sprawach.
Spółka pismem z [...] wniosła o zaliczenie w trybie art. 76 o.p. nadpłat powstałych w związku ze złożeniem korekt deklaracji PIT-4 i VAT-7, wskazując, by nadpłaty w podatku od towarów i usług zostały zaliczone na poczet zaległości w tym podatku, a nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych – na zaległości w tym podatku. Ponownie sposób rozliczenia wzajemnego nadpłat i zaległości Spółka wskazała w piśmie z dnia [...].
Postanowieniem z [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-F. – na podstawie art. 76§ 1, 76a § 1 i 2, art. 53 § 1 i 4 o.p. oraz art. 21 § 1 updf, zaliczył nadpłatę za kwiecień 2003 r. w sposób wskazany na wstępie, wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że zaliczenia dokonano na zaległości wskazane we wniosku Spółki.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła, że organ uchybił obowiązkowi zaliczenia nadpłaty zgodnie z wnioskiem podatnika oraz z zasadą, że najstarsza zaległość powinna być pokryta najstarszą nadpłatą. Złożone korekty działały, zdaniem Spółki, na zasadzie "naczyń połączonych", natomiast organ zaliczył nadpłaty dopiero w dacie złożenia korekty i naliczył odsetki. Tymczasem nadpłaty powinny skompensować równolegle wykazane zobowiązania.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...], nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie brak było wniosku o stwierdzenie nadpłaty w rozumieniu art. 76a § 2 pkt 2 o.p., jako że za taki nie mogło być uznane pismo strony z [...]. Postanowienie o zarachowaniu zostało zatem, zdaniem organu odwoławczego, wydane pomimo, że nie określono wysokości nadpłaty – co stanowiło naruszenie art. 75 § 2 pkt 1 lit. b i 76a § 2 pkt 2 o.p. Organ odwoławczy stwierdził, że brak było w tej sytuacji podstawy prawnej do wydania zaskarżonego postanowienia, co uzasadniało jego uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-F. w dniu [...] ponownie wydał postanowienie o zaliczeniu nadpłaty w podatku od towarów i usług za kwiecień 2003 r. na poczet zaległości w tym podatku za czerwiec i lipiec 2003, rozliczając nadpłatę na poczet należności głównej i odsetek za zwłokę w sposób identyczny, jak w poprzednim swoim postanowieniu z dnia [...]. W uzasadnieniu organ, stwierdził, że złożone w dniu [...] wyjaśnienia do korekty deklaracji VAT-7 z tego samego dnia należało potraktować jak wniosek o stwierdzenie nadpłaty i w myśl art. 76a § 2 pkt 2 o.p. z tym dniem dokonano zaliczenia nadpłaty na poczet wskazanych zaległości podatkowych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka ponownie zarzuciła, że organ nie uznał równocześnie istniejących nadpłat i zaległości, mimo że wynikały z tego samego tytułu prawnego, gdyż powstały w wyniku przesunięć spowodowanych korektami deklaracji VAT-7 dotyczącymi kolejnych miesięcy oraz powstały w tym samym okresie (korekty złożono tego samego dnia). Wyjaśnienia do korekt nie mogły być przy tym, zdaniem Spółki, potraktowane jak wnioski o stwierdzenie nadpłaty, a zatem nie było podstaw do zaliczenia nadpłaty z tym dniem i naliczenia Spółce odsetek od zaległości podatkowych.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podzielił stanowisko, iż wyjaśnienia do korekty z dnia [...] powinny być uznane za wniosek o stwierdzenie nadpłaty, wobec czego zaliczenia nadpłaty na poczet wskazanej przez Spółkę zaległości należało dokonać z tym dniem. Podkreślił zarazem, że zarachowania organ dokonuje z urzędu, zaś wskazanie podatnika, o jakim mowa w art. 62 § 1 o.p. w związku z art. 76 a § 1 zdanie drugie o.p., wiąże organ tylko w zakresie zaległości, na jaką zaliczy nadpłatę, nie ma natomiast wpływu na obowiązek zaliczenia nadpłaty na poczet odsetek za zwłokę, których sposób naliczania wynika z art. 53 § 1 i 4 oraz art. 55 § 2 o.p.
W skardze na powyższe postanowienie Spółka powtórzyła zarzuty podniesione w zażaleniu, wskazując na naruszenie przez organ: 1) art. 76 § 1 w zw. z art. 62 o.p. – poprzez uchybienie przez organ obowiązkowi zaliczenia nadpłaty zgodnie z wnioskiem podatnika i zasadą, że najstarsza nadpłata powinna pokrywać najstarszą zaległość, chyba, że podatnik inaczej określi swe wpłaty, 2) art. 180 i 187 o.p.- poprzez niezebranie całości materiału dowodowego w sprawie; 3) art. 217 § 2 o.p. – wskazując na brak uzasadnienia prawnego i faktycznego rozstrzygnięcia. Powołując się na art. 62 o.p. Spółka podniosła, że trzykrotnie wskazywała w swoich pismach sposób rozliczenia nadpłaty, który organ zignorował. Organ nie uznał bowiem istniejących równolegle nadpłat i zaległości i w konsekwencji naliczył odsetki. Spółka wielokrotnie podkreślała, że wyjaśnienia do korekty te nie mogły być uznane za wniosek o stwierdzenie nadpłaty w trybie art. 75 o.p., zaś organ traktując te wyjaśnienia jak wniosek o stwierdzenie nadpłaty uznał, że nadpłata powstała z dniem złożenia tego wniosku i odmówił w istocie wnioskowi podatnika o rozliczenie nadpłat zgodnie ze wskazaniem.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) – dalej w skrócie p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Kontrola legalności obejmuje badanie, czy zaskarżony akt wydano w zgodzie z przepisami prawa materialnego oraz z zachowaniem wymogów określonych przepisami postępowania. Stwierdzenie przez Sąd, że zaskarżony akt że wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, musi skutkować jego uchyleniem – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c. Poza wymienionymi przypadkami naruszenia prawa, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także w razie, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) – wówczas uchyla decyzję lub postanowienie, oraz w razie gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach – wówczas stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2). Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia bądź stwierdzenie jej nieważności z powyższych przyczyn jest obowiązkiem Sądu, bez względu na wpływ, jaki stwierdzone naruszenie mogło mieć na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z przyczyn innych, niż w niej podniesione. Sąd uznał bowiem, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.–F., zostały wydane w warunkach uzasadniających stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 op w zw. z art. 219 o.p.
Powołany wyżej przepis wymienia jako przesłankę stwierdzenia nieważności, wydanie decyzji w sytuacji, gdy sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Jest to przepis o charakterze gwarancyjnym wobec zasady trwałości decyzji ostatecznej, mający zapobiegać kolizji dwóch ostatecznych rozstrzygnięć funkcjonujących w obrocie prawnym, z których istnieniem – a konkretnie każdego z nich – strona miałaby prawo wiązać określone skutki prawne. Jedna sprawa administracyjna (podatkowa) może zostać rozstrzygnięta wiążąco tylko w jeden sposób i za niedopuszczalne trzeba uznać funkcjonowanie w obrocie prawnym dwóch decyzji, rozstrzygających tę samą sprawę. Wydanie kolejnej decyzji w sprawie jest możliwe, jednak wymaga zawsze uprzedniego wyeliminowania poprzedniego rozstrzygnięcia, w odpowiednim trybie.
Określone w art. 247 o.p. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, na mocy art. 219 o.p. można odpowiednio odnosić także do wydawanych w postępowaniu podatkowym postanowień, na które przysługuje zażalenie oraz do postanowień, o których mowa w art. 228 o.p. Użyty w art. 219 o.p. zwrot "stosuje się odpowiednio" należy rozumieć jako konieczność uwzględnienia specyfiki spraw rozstrzyganych postanowieniami, w tym w szczególności znaczenia nabiera to, czy dane postanowienie ma charakter czysto procesowy, czy też załatwia sprawę co do istoty. Choć bowiem zasadą jest, że postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, to jednak ustawodawca dopuścił także możliwość wydawania postanowień o charakterze merytorycznym, czemu dał wyraz w art. 216 § 2 o.p. in fine. Przykładem postanowienia merytorycznego, rozstrzygającego określona sprawę co do istoty jest m.in. właśnie postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty na zaległość podatkową (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.04.2002 r., sygn. akt I SA/Gd 20/01, niepubl.). Na postanowienie to służy zażalenie, w związku z czym odpowiednie zastosowanie znajdą także przepisy art. 233 o.p , a w dalszej kolejności, jako postanowienia mające walor ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, można będzie poddawać je ocenie z punktu widzenia przesłanek wymienionych w art. 247 o.p.
Aby można było w danym przypadku mówić o spełnieniu przesłanki z art. 247 § 1 pkt 4 o.p. konieczne jest stwierdzenie tożsamości spraw, w których zapadły ostateczne rozstrzygnięcia. Tożsamość ta będzie się wyrażać w tożsamości podmiotów postępowania, przedmiotu sprawy, identyczności stanu prawnego i faktycznego, w oparciu o które decyzje/postanowienia wydano (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005, Wrocław 2005, UNIMEX, str. 910). W rozpoznawanej sprawie warunki te z pewnością zostały spełnione. Kolejne postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- F. dotyczą bez wątpienia kwestii zarachowania tej samej nadpłaty – przypadającej Spółce za kwiecień 2003 r. na poczet tych samych zaległości. O identyczności stanu faktycznego, w oparciu o który zapadły kolejne rozstrzygnięcia, świadczył także fakt, że wszystkie zostały podjęte na skutek tych samych korekt deklaracji VAT-7, złożonych przez Spółkę, na podstawie akt sprawy zawierających te same wezwania organu podatkowego oraz pisma strony, jej wyjaśnienia i wnioski. Pozorna różnica co do stanu faktycznego przyjętego przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. w postanowieniu z dnia [...] oraz w postanowieniu z dnia [...] dotyczyła złożenia przez Spółkę wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Jednak jak wynika z akt sprawy i treści zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, w istocie kolejne postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych zapadały w tym samym stanie faktycznym, który organ później jedynie inaczej zinterpretował, nadając mu odmienną kwalifikację prawną. Organ I instancji, a za nim organ odwoławczy przyjęły bowiem w postanowieniach wydanych po uchyleniu przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. i umorzeniu postępowania w sprawie, że wyjaśnienia Spółki do korekty złożonej w dniu [...] – które od tej daty były w posiadaniu organu i stanowiły część akt sprawy - spełniały warunki uznania ich za wniosek o stwierdzenie nadpłaty, którego złożenia organ uznał za konieczne w świetle art. 76a § pkt 2 o.p. Zmiana stanowiska organu co do znaczenia prawotwórczego określonych faktów, co do których posiadał wiedzę w momencie orzekania, nie może być natomiast utożsamiana ze zmianą stanu faktycznego sprawy.
Można sądzić – z uwagi na argumentację postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] (uchylającego postanowienie organu I instancji i umarzającego postępowanie w sprawie) oraz z faktu akcentowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. w postanowieniu z dnia [...], że postanowienie to wydaje w związku z wnioskiem podatnika o zarachowanie - że wydając w dniu [...] postanowienie uchylające rozstrzygnięcie organu I instancji i umarzające postępowanie w sprawie, organ odwoławczy odnosił się do postępowania prowadzonego na wniosek podatnika, w innym zakresie niż postępowanie zakończone wydaniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. postanowienia z dnia [...] o zaliczeniu nadpłaty na zaległości podatkowe Spółki. Jednak z treści przepisu art. 76 o.p. wynika jednoznacznie, że zarachowania organ dokonuje z urzędu, nie na wniosek. W uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. sam zresztą podkreślał, że obowiązek zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych i odsetek od tych zaległości ciążył na organie z urzędu, zaś wniosek strony był skuteczny tylko w odniesieniu do wskazania zaległości, na poczet których organ dokona zaliczenia nadpłaty. Tak więc nie miały w tym przypadku miejsca dwa postępowania, prowadzone w odrębnych trybach – z urzędu i na wniosek, z których jedno należało umorzyć, a w konsekwencji nie mógł to być element wykluczający tożsamość spraw.
Umorzenie przez organ odwoławczy postępowania w sprawie jest sposobem ostatecznego jej załatwienia. W przedmiotowej sprawie zawarcie w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania miało ten skutek, że czyniło niedopuszczalnym ponowne orzekanie w kwestii zaliczenia nadpłaty przypadającej Spółce za dany okres, bez uprzedniego wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego. Tym samym późniejsze postanowienia: Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. z dnia [...] oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] zapadły mimo istnienia przeszkody procesowej do orzekania w tej sprawie, tj. funkcjonowania w obrocie prawnym innego ostatecznego rozstrzygnięcia w tej samej kwestii i co do tej samej strony – co stanowiło naruszenie powołanego art. 247 § 1 pkt 4 o.p. W tej sytuacji Sąd był, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. zobligowany stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia, odstępując od jego merytorycznej oceny. Za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy Sąd uznał także wyeliminowanie na podstawie art. 135 p.s.a. z obrotu prawnego także postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. z dnia [...], nr [...], poprzedzającego zaskarżone postanowienie, a dotkniętego tą samą wadą, uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności.
Jednocześnie, w przekonaniu Sądu, zachodziły warunki do uchylenia na podstawie powołanego art. 135 p.s.a. także postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...], którego wydanie doprowadziło do sytuacji rozstrzygnięcia sprawy zaliczenia przedmiotowej nadpłaty w podatku od towarów i usług za kwiecień 2003 r. w sposób ostateczny i tym samym zamykało drogę do ponownego orzekania w tej kwestii. Należy bowiem zauważyć, że umarzając postępowanie w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej we W. powołał się na brak podstawy prawnej do wydania postanowienia, uzasadniając to stanowisko brakiem wniosku strony o stwierdzenie nadpłaty. Nie kwestionował istnienia przedmiotowej nadpłaty, a jedynie możliwość określenia jej wysokości. Jednocześnie w tym samym postanowieniu organ stwierdzał, że nadpłaty wraz z oprocentowaniem z urzędu podlegają zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, a w razie ich braku, podlegają zwrotowi z urzędu (art. 76 § 1 o.p.), a w sprawach zaliczenia organ wydaje postanowienie (art. 76a § 1 o.p.). Biorąc pod uwagę powyższe należy zauważyć, że przyczyną umorzenia w postępowania w tym wypadku nie mógł być brak podstawy prawnej do wydania tego rodzaju postanowienia – bowiem niewątpliwie był nią art. 76 a § 1 w zw. z art. 76 § 1 o.p. Z uzasadnienia powołującego się na brak koniecznego wniosku o stwierdzenie nadpłaty można było natomiast wnioskować, że organ stwierdził brak przesłanki faktycznej wydania postanowienia o zarachowaniu - a więc bezprzedmiotowość postępowania w tej kwestii. Biorąc pod uwagę ciążący na organie obowiązek zaliczenia z urzędu istniejącej nadpłaty na poczet zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę, należy stwierdzić, że organ ma prawo umorzyć postępowanie w sprawie zaliczenia nadpłaty, jeśli stwierdzi, że nadpłata nie istnieje albo że nie ma zaległości podatkowych lub bieżących zobowiązań podatkowych, na poczet których mogłaby być zaliczona, zaś podatnik nie wnosi o jej zaliczenie na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych - wówczas zwraca nadpłatę podatnikowi. W przeciwnym wypadku organ jest obowiązany dokonać zaliczenia nadpłaty zgodnie z art. 76 § 1 o.p. Jak już jednak zauważono, organ odwoławczy nie zakwestionował, że powołana przez podatnika nadpłata istnieje oraz że istnieją po stronie Spółki zaległości podatkowe. Co więcej, w dacie wydania postanowienia uchylającego postanowienie organu I instancji i umarzającego postępowanie w sprawie organ odwoławczy był w posiadaniu dokumentów, które – jak sam uznał w późniejszym postanowieniu z dnia [...] – spełniały warunki uznania ich za wniosek Spółki o stwierdzenie nadpłaty. W tak przedstawiającym się i przyjętym przez organ stanie faktycznym umorzenie postępowania w sprawie nastąpiło – zdaniem Sądu – bezpodstawnie i wbrew obowiązkowi wynikającemu wprost z art. 76 § 1 o.p. Powyższe naruszenie przepisów postępowania niewątpliwie miało wpływ na sposób załatwienia sprawy, a usuniecie przedmiotowego postanowienia z dnia [...] Sad uznał za konieczne dla prawidłowego załatwienia przez organy podatkowe sprawy zaliczenia przedmiotowej nadpłaty na poczet zaległości podatkowych Spółki A - stąd w oparciu o powołany art. 135 p.s.a. orzekł o uchyleniu także tego postanowienia.
Z podanych wyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a., w związku z art. 135 p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego przez stronę wpisu od skargi w kwocie 100,- zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł, należne reprezentującemu stronę doradcy podatkowemu. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło