I SA/Wr 792/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy za zaległości podatkowe po zmarłej M. S. w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1995 r., poszczególne miesiące 1996 r. oraz styczeń, luty, marzec i kwiecień 1997 r. postanawia przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Skarżąca P. S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W jego uzasadnieniu skarżąca podała, że poza majątkiem odziedziczonym, na którym dokonano zabezpieczenia hipotecznego, nie posiada innego majątku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał wnioskodawca, że jest właścicielem domu mieszkalnego o powierzchni 125 m² i uzyskuje miesięczny dochód w łącznej kwocie 3.203,20 zł (brutto). Z dokumentów przesłanych wraz ze skargą oraz na wezwanie wynika, ponad dane przedstawione we wniosku, że w roku 2012 skarżąca uzyskała dochód w kwocie 46.422,57 zł (brutto), jej miesięczne wydatki na swoje utrzymanie zamykają się w kwocie 2.887,46 zł oraz, że przystąpiła do spłaty zobowiązań cywilnoprawnych jej zmarłej matki. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2013 r. wyznaczył wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1)) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu doradcy podatkowego jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku P.S. zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, określona w art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wykazała bowiem, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Istotne znaczenie w sprawie ma przede wszystkim, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja życiowa skarżącej, na którą składa się z jednej strony prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego w ramach domu jednorodzinnego i generowane w związku z nimi koszty koniecznego utrzymania, z drugiej strony natomiast kwota pieniężna uzyskiwana przez skarżącą na jego utrzymanie, która pozwala na regulowanie kosztów bieżącego, koniecznego utrzymania tego gospodarstwa bez zaciągania pożyczek oraz brak majątku strony podlegającego spieniężeniu. Referendarz sądowy doszedł do przekonania, że powyższe okoliczności uzasadniają w ramach sprawy określonej przedmiotem zaskarżonej decyzji przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.