I SA/Wr 797/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie określenia zaległości podatkowych spadkodawcy D. P. w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r., styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2006 r. oraz styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za wskazane zaległości podatkowe postanawia przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych). W sprawie skarżący J. P. wraz ze skarga kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2014 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnieni od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 100 zł. W jego uzasadnieniu podał, że koszty miesięcznego utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego prowadzonego wraz z żoną w mieszkaniu o powierzchni 36 m² wynoszące około 2.900zł pokrywa ze swojego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej prowadzonej w zakresie świadczenia usług indywidualnego transportu osobowego w kwocie 3.216 zł (brutto), emerytury żony w kwocie 833,69 zł (brutto) oraz jej wynagrodzenia za pracę na pół etatu w kwocie 800 zł (brutto). Oświadczył nadto, że jest właścicielem samochodu osobowego marki Ford Mondeo z roku 2001, który wykorzystuje w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że w roku 2013 żona skarżącego uzyskała dochód ze stosunku pracy w kwocie 17.462,08 zł (brutto). Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W toku postępowania skarżący uiścił tytułem wpisu sądowego od skargi, wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu oraz wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu po 100 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1)) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypad-ku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środ-ków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we wła-snych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oznacza w rzeczywi-stości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosz-tów. Wskazać należy, iż prawo pomocy ma w swojej istocie stanowić zabezpieczenie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej osobom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postę-powania. Jednocześnie konieczność ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, choćby w minimalnej kwocie, sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw, stąd strony powinny w miarę możliwości uczestniczyć w kosztach postępowania. W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 100 zł przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Orzekanie w zakresie przyznania prawa pomocy wymaga zatem wyważenia interesu Państwa, tj. wszystkich obywateli, oraz interesu strony skarżącej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, oraz zasady do-świadczenia życiowego jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził wystąpienie w sprawie podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony w całości. Skarżący wykazał, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść pełnych opłaty od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Istotne znaczenie w sprawie ma przede wszystkim, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja życiowa skarżącego, na którą składa się z jednej strony prowadzenie dwuosobowego gospodarstwa i generowane w związku z tym koszty koniecznego utrzymania, z drugiej strony natomiast kwota pieniężna uzyskiwana przez skarżącego i jego żonę na ponoszenie tych kosztów, która pozwala na regulowanie kosztów bieżącego, koniecznego utrzymania tego gospodarstwa i ponoszenie kosztów sądowych w minimalnej przewidzianej prawem kwocie bez zaciągania długu oraz brak majątku strony podlegającego spieniężeniu. Istotny jest również brak zmiany sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego w porównaniu ze stanem ustalonym i ocenionym w postanowieniu referendarskim z dnia 1 sierpnia 2013 r. oraz zdolność strony okresowego przeznaczania kwoty 100 zł na opłacenia należnych w jej sprawie kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.