I SA/Wr 801/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Haberka, Sędzia WSA Piotr Kieres, Asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), , Protokolant: starszy specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie 14 lutego 2025 r. sprawy ze skargi I.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 9 lipca 2024 r. znak SKO 4121/97/2024 w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych za lata: 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022 wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. (dalej: Prezydent, organ I instancji) z dnia 20 lutego 2024 r. nr BKP.3124.1.10.2022 w sprawie odmowy I. S. (dalej: strona, podatnika, skarżąca) rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od środków transportowych za okres od 2016 do 2022 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Z akt sprawy wynika, że podaniem z dnia 6 grudnia 2022 r. strona złożyła wniosek o rozłożenie na raty 12 raty wynikającej z decyzji z dnia 17 grudnia 2021 r. nr BKP.3124.1.20.2021 rozkładającej na raty zaległość z tytułu podatku od środków transportowych w kwocie 53.980,50 zł, wskazując, że nie jest w stanie spłacić tak dużej kwoty, gdyż zostałaby pozbawiona środków na prowadzenie działalności gospodarczej i musiałaby ją zamknąć. Strona wskazała, że rozłożenie na raty zaległości pozwoli systematycznie je spłacać i prowadzić działalność gospodarczą. W toku postępowania Strona wskazała ponadto na wzrost ceny paliw, a co za tym idzie wzrost kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Decyzją Prezydenta z dnia 26 stycznia 2023 r. nr BKP.3124.1.10.2022 odmówiono zmiany decyzji Prezydenta z dnia 17 grudnia 2021 r. nr BKP.3124.1.20.2021 w zakresie ostatniej 12 raty w kwocie 40.254,50 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 11.895,00 zł dotyczącej podatku od środków transportowych. Decyzją z dnia 12 czerwca 2023 r. SKO uchyliło w całości decyzję Prezydenta z dnia 26 stycznia 2023 r. odmawiającą zmiany decyzji Prezydenta z dnia 17 grudnia 2021 r. nr BKP.3124.1.20.2021 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, w uzasadnieniu wskazując na brak powołania przepisów regulujących nadzwyczajny tryb postępowania. SKO wskazało m.in. na konieczność wyjaśnienia trybu postępowania, sprecyzowanie żądania podatnika co do ilości rat. Prezydent, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 4 lipca 2023 r. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek strony, wskazując, że wniosek jest bezprzedmiotowy, albowiem decyzja ratalna wygasła na skutek niedotrzymania terminu płatności trzech kolejnych rat. Strona wniosła odwołanie od decyzji powołując się na okoliczność popełnienia przestępstw przez Prezydenta. Strona przedstawiła zawiadomienie o popełnionych przestępstwa i dokumentację zdjęciową i prasową w tym zakresie. Decyzją z dnia 16 listopada 2023 r. SKO uchyliło w całości decyzję Prezydenta z dnia 4 lipca 2023 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że mimo wygaśnięcia decyzji ratalnej zaległość istniała, zatem organ I instancji powinien rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. Pismem z dnia 6 grudnia 2023 r. i 21 grudnia 2023 r. strona wskazała, że wnosi o rozłożenie na raty zaległości dotyczących podatku od środków transportowych. W toku postępowania strona podnosiła m.in. okoliczności związane z przestępstwami, które, jej zdaniem, były popełnione również przez Prezydenta. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent, decyzją z 20 lutego 2024 r., nr BKP.3124.1.10.2022 odmówił rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od środków transportowych za lata od 2016 do 2022 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Organ I instancji nie znalazł przesłanek uzasadniających pozytywne rozpatrzenie wniesionego przez Stronę żądania. Uznano, iż sytuacja finansowa w jakiej znajduje się wnioskodawca nie uzasadnia rozłożenie na raty zaległości za lata 2016-2022 dotyczącej podatku od środków transportowych, gdyż zasadą jest terminowe płacenie podatków, a rozłożenie na raty płatności podatku przez Gminę, może mieć miejsce tylko w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych. Takie nadzwyczajne okoliczności, w ocenie organu podatkowego, w rozpatrywanej sprawie nie występują. Podnoszone przez Stronę argumenty nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Organ podatkowy zwrócił także uwagę, że zobowiązana już uzyskała wnioskowaną ulgę, w odniesieniu do zaległości podatkowej za lata od 2016 do 2021, z której się nie wywiązała (nie płacąc terminowo trzech kolejnych rat), co skutkowało wygaśnięciem decyzji. Prezydent wskazał, że uchybienie w spłacie nastąpiło mimo, że strona została pouczona o skutkach wynikających z treści art. 259 § 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej O.p.), który stanowi, że w razie niedotrzymania terminu płatności trzech kolejnych rat, na jakie został rozłożony podatek lub zaległość podatkowa następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji o rozłożeniu na raty w zakresie wszystkich niezapłaconych rat. Organ podatkowy stwierdził, że sytuacja materialna strony nie jest wyjątkowa czy nadzwyczajna, odznaczająca się np. zagrożeniem jej egzystencji. Zobowiązana prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochody z działalności gospodarczej - siedmiomiesięczne dochody za 2023 r. w kwocie ok 5.000 zł miesięcznie. Strona mieszka z matką, która opłaca wszystkie rachunki związane z utrzymaniem. Z protokołu o stanie majątkowym podatnika z 22 grudnia 2023 r. wynika, że strona ponosi koszty utrzymania w kwocie 430 zł. Dodatkowo organ I instancji zwrócił uwagę na fakt, że strona w protokole o stanie majątkowym nie wskazała posiadanych samochodów/pojazdów, natomiast z ewidencji organu podatkowego wynika, że strona jest posiadaczem 2 autobusów: [...] oraz [...]. Organ wskazał na znaczny wzrost przychodów w stosunku do roku 2021 r. wzrosły, nie zasługuje na uwzględnienie. Obecnie każdy przedsiębiorca prowadząc firmę ' transportową boryka się z problemem wysokich cen paliw. Organ podatkowy zauważył także, że powstanie tych zaległości związane było z nieregulowaniem podatku od środków transportowych od dłuższego czasu. Zdaniem Prezydenta, strona prowadząc działalność gospodarczą, powinna mieć świadomość zarówno ciążących obowiązków, jak i związanego z tą działalnością ryzyka. Powstanie zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę nie było wynikiem zdarzeń nagłych, czy losowych, lecz stanowiło konsekwencję podejmowanych przez Stronę decyzji gospodarczych. Zdaniem organu I instancji sama zła sytuacja podatnika, bez wykazania nadzwyczajnych okoliczności nie powala na stwierdzenie, że zachodzi ważny interes podatnika. Brak okoliczności wskazujących na wyjątkowość powstania zaległości podatkowych powoduje, że rozłożenie na raty zaległości podatkowej dot. podatku od środków transportowych stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w porównaniu z innymi podatnikami. Tym bardziej, że strona nie wywiązała się terminowo z decyzji Prezydenta z dnia 17 grudnia 2021 rozkładającej na raty zaległość z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2016-2021. Zdaniem organu I instancji, strona nie dowiodła, że jej sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna należała do szczególnie trudnych i wyjątkowych i nie odbiega zasadniczo od sytuacji innych podatników podatku od środków transportowych płacących ten podatek terminowo i w pełnej wysokości. Organ I instancji nie dopatrzył się też przesłanki interesu publicznego, wskazując że to podatnik odpowiada za wykonanie zobowiązania podatkowego i nie można, zgodnie z interesem publicznym, przerzucać obowiązku na terminowo płacących podatników. Zdaniem organu I instancji powołanie się przez stronę na wzrost ceny paliw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem każdy przedsiębiorca prowadzący firmę transportową boryka się z tym problemem. Strona wniosła odwołanie zarzucając naruszenie przepisów postępowania i wskazując ponownie na szereg przestępstw, które zdaniem skarżącej, popełnił m.in. Prezydent, wskazując też na układ polityczny, pominięcie dwóch wcześniejszych decyzji uchylających SKO, fakt zapłaty rat decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania SKO, decyzją z dnia 9 lipca 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że odwołanie w znacznej mierze dotyczy kwestii nie związanych prowadzonym postepowaniem w trybie art. 67a § 1 O.p. Zdaniem SKO, organ I instancji nie naruszył zasad postepowania dowodowego. Wskazano, że organ gminny zasadnie przyjął, iż sytuacja, w jakiej znajduje się strona, nie mogła być uznana za wyczerpującą przesłankę "ważnego interesu podatnika". W istocie bowiem w jej sytuacji faktycznej nie wystąpiły żadne istotne zdarzenia, które dawałyby podstawę do uznana ich za szczególne, wyjątkowe, nagłe, pogorszające warunki funkcjonowania. Wskazano, że poprzedniego układu ratalnego strona nie realizowała terminowo, zatem z powodu niedotrzymania terminu płatności trzech kolejnych rat, nastąpiło z mocy prawa wygaśnięcie ww. decyzji w zakresie wszystkich niezapłaconych rat. W takiej sytuacji, organ ma prawo stwierdzić, że dotychczasowy brak realizacji wcześniejszego systemu ratalnego prowadzi do uprawnionej obawy o celowość udzielenia kolejny raz ulgi ratalnej i o wiarygodność co do dotrzymania przez podatnika i tym razem terminów płatności w przypadku ustanowienia rat. Nie budzi wątpliwości, że w interesie publicznym jest, aby wszyscy podatnicy wywiązywali się z nałożonych na nich obowiązków dotyczących zapłaty podatków. Instytucja ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określona w art. 67a § 1 O.p. nie może stanowić powszechnego środka służącego uregulowaniu zaległości na dogodniejszych niż obowiązujące innych podatników warunkach, zwłaszcza gdy zaległości powstały na skutek niewywiązania się z podstawowych obowiązków. W ocenie Kolegium, organ I instancji nie naruszył przepisów art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, dokonał niewadliwej ich wykładni i prawidłowo je zastosował, odmawiając uwzględnienia wniosku podatnika, w ramach uznania administracyjnego, a odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W sprawie nie stwierdzono ważnego interesu podatnika, ani interesu publicznego. Nie doszło też do naruszenia zasad postępowania podatkowego. W skardze z dnia 7 października 2024 r. strona wykazała swoje niezadowolenia z decyzji, podnosząc ponownie kwestie związane z popełnianymi, jej zdaniem, przestępstwami m.in. przez Prezydenta i członków SKO wydających zaskarżoną decyzję, oraz wskazując na polityczną mafię i układy. Strona argumentowała, że poprzednie decyzje organu I instancji, zostały uchylone przez SKO (dwukrotnie), a za trzecim razem, po zmianie układu politycznego, decyzja Prezydenta została utrzymana w mocy. SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty, a równolegne zarzucił, że w sprawozdaniu sędziego pominięto istotną okoliczność, iż dwie poprzednie decyzje organu I instancji zostały uchylone przez SKO, a ma to znaczenie ponieważ przed wydaniem kolejnej decyzji doszło do zmiany Prezesa Rady Ministrów, który powołuje Prezesa SKO. Wskazał na zażyłość Prezydenta z Premierem, polityczny charakter decyzji. Pełnomocnik podkreślił, że raty za kwiecień, maj i czerwiec 2023 r. zostały uregulowane z przysługującej skarżącej należności z tytułu umów cywilnoprawnych. Pełnomocnik wskazywał na popełniane jego zdaniem przestępstwa, podnosił, że Prezydent jest jego osobistym wrogiem, a jego działanie miało na celu wyeliminowania z rynku firmy skarżącej. Wyjaśnił, że inna konkurencyjna firma zaczęła świadczyć usługi dla urzędu miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1627, ze zm.; dalej: u.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie jest dotknięta jakąkolwiek wadą prawną która, w oparciu o przepis art. 145 p.p.s.a. stanowiłaby podstawę do wyeliminowania tejże decyzji z obrotu prawnego. Spór między Skarżącą a organem dotyczy oceny czy organ prawidłowo uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące możliwość udzielenia ulgi w spłacie w postaci rozłożenia na raty ww. zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych, strona wskazywała też na szereg przestępstw, jakie jej zdaniem popełnił m.in. Prezydent. Przepis art. 67a § 1 pkt. 3 O.p. stanowi podstawę prawną do wnioskowania i udzielenia ulgi, która w niniejszej sprawie polega na rozłożeniu na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych. Norma osadzona jest na klauzulach generalnych, tj. przesłance ważnego interesu podatnika i przesłance interesu publicznego oraz na uznaniu administracyjnym. Jednakże dopiero wypełnienie którejkolwiek z przesłanek, albo obu łącznie, umożliwia organowi przeprowadzenie rozważań co do woli organu skorzystania z instrumentu uznania administracyjnego. Zobowiązanym do prowadzenia postępowania dowodowego jest organ, lecz – z uwagi na przedmiot sprawy – to w szczególności na wnioskującym o udzielenie ulgi spoczywa ciężar dowodu, tj. przedstawienia dowodów potwierdzających podnoszone przez niego tezy. Dopiero po analizie przedstawionych przez podatnika dowodów i podniesionych argumentów, organ ocenia czy świadczą one o wypełnieniu przesłanek warunkujących dopuszczalność udzielenia ulgi. W sposobie prowadzenia postępowania przez organy Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości. W ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w zgodzie z przepisami prawa. Stronie zapewniono możliwość przedstawienia wszelkich dowodów w sprawie. Skarżąca miała zapewnioną możliwość zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w aktach sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Organ odwoławczy poddał dowody ocenie i ustalił stan faktyczny sprawy, który został przedstawiony w sposób wyczerpujący w zaskarżonej decyzji, a wcześniej w utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy obu instancji oceniły, wyjaśniając to rzeczowo i logicznie w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie nie wystąpiła ani przesłanka ważnego interesu podatnika, ani przesłanka interesu publicznego. Organ odwoławczy, a wcześniej Prezydent, prawidłowo wywodziły, że za wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika uznaje się przede wszystkim sytuacje nadzwyczajne. Takie okoliczności jednak w niniejszej sprawie – w świetle zgromadzonego w niej materiału dowodowego – nie zachodziły. Z zaskarżonej decyzji wynika, że SKO – oceniając wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika – wziął pod rozwagę sytuację majątkową zobowiązanej. Przeprowadzono w tej materii analizę porównawczą przychodów, kosztów i dochodu osiągniętego w latach 2021 - 2023 pozwalającą na ocenę rentowności działalności firmy prowadzonej przez Stronę. Z akt sprawy wynika znaczny wzrost przychodów w stosunku do roku 2021 r., kiedy była wydawana poprzednia decyzja ratalna. Wykorzystano przy tym dane wynikające z zestawień sporządzonych przez stronę, oceniono stan majątkowy strony oświadczony przez nią w protokole z 22 grudnia 2023 r. - ustalono, iż skarżąca mieszka z matką, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (mąż nie mieszka ze stroną - zameldowany jest pod innym adresem). Wszystkie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania: czynsz, woda opał, energia elektryczna, ponosi Jej matka z emerytury. Wydatki związane z żywnością, odzieżą, środkami czystości Strona wykazała w kwocie 400 zł - ponosi wspólnie z matką. Wartość wyposażenia mieszkania własnościowego o pow. [...] m2 w podstawowe sprzęty wyceniła na ok. 8.000 zł. Opiekuje się chorą matką - za opiekę nie ponosi wydatków za mieszkanie i związanych z nim opłatami. Jedynym źródłem dochodów Strony są dochody z działalności gospodarczej. Dodatkowo organ I instancji zwrócił uwagę na fakt, że strona w protokole o stanie majątkowym nie wskazała posiadanych samochodów/pojazdów, natomiast z ewidencji organu podatkowego wynika, że strona jest posiadaczem 2 autobusów: [...] oraz [...]. SKO wzięło pod uwagę też okoliczność, że strona nie wywiązała się w terminie z poprzedniego układu ratalnego, przez co decyzja ta wygasła. Okoliczność ta wynika z akt sprawy (patrz dzienne wyciągi z rachunku bankowego). Strona natomiast, pomimo składanych zarzutów, iż uregulowała te raty, nie przedstawiła stosownych dowodów w tym zakresie, ani przed organami podatkowymi, ani przed Sądem. Z kolei, analizując wypełnienie przesłanki interesu publicznego, SKO prawidłowo wyjaśniło, że nie budzi wątpliwości, że w interesie publicznym jest, aby wszyscy podatnicy wywiązywali się z nałożonych na nich obowiązków dotyczących zapłaty podatków. Sąd wskazuje, że instytucja ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określona w art. 67a § 1 O.p. nie może stanowi powszechnego środka służącego uregulowaniu zaległości na dogodniejszych niż obowiązujące innych podatników warunkach, zwłaszcza powstałych na skutek niewywiązania się z podstawowych obowiązków. Sąd wziął pod rozwagę, że wywody organu odwoławczego przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnoszą się do okoliczności powoływanych przez stronę i do dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Argumentacja SKO jest logiczna, spójna i nie nosi cech dowolności. W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyczerpująco przedstawił poczynione przez siebie ustalenia oraz dokonał ich subsumpcji pod normę prawa materialnego. Organ dokonał swobodnej oceny dowodów, ale granicy swobodnej oceny nie przekroczył. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, dotyczących wskazanych przez nią przestępstw i układów politycznych Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in. decyzje administracyjne. Sąd administracyjny nie może badać kwestii dotyczących okoliczności związanych ze wskazanymi przez stronę ewentualnymi przestępstwami, które jej zdaniem zostały popełnione. Wprawdzie, zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, jednak nie ma takiej mocy znajdujące się w aktach sprawy zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, czy wskazane w pismach procesowych składanych przed organami i przed Sądem okoliczności dotyczące opisanych tam przestępstw. Sąd wyjaśnia też, że w poprzednich dwóch decyzjach SKO wprawdzie uchyliło niekorzystne dla strony decyzje organu I instancji, ale jedynie z przyczyn proceduralnych, nie przesądzono tam zaś o zasadności wniosku strony, a organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosował się do zaleceń organu odwoławczego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie dostrzegł, aby w zakresie pozostałych ustaleń i ich skutków znajdujących odzwierciedlenie w skarżonej decyzji, a nie objętych zarzutami skargi, naruszała ona prawo. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organ nie naruszył przy wydawaniu skarżonej decyzji przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania oraz nie naruszył wskazanych przez Skarżącą przepisów prawa materialnego, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.