I SA/Wr 808/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Ż. i M. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie E. Z. oraz M. Z. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podali, że w grudniu 2010 r. stracili pracę i są właścicielami domu o powierzchni 250 m², który jest obciążony hipoteką przymusową na łączną kwotę 3.272.166 zł, zaś E. Z. wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z nieletnim synem. Jako źródło swojego utrzymania wskazali kwotę otrzymanego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie po 742 zł (brutto), nie pozwalającą na pokrycie podstawowych opłat i wydatków. Z przesłanych na wezwanie dokumentów wynika, poza wcześniej oświadczonymi przez skarżących faktami, że miesięczne wydatki gospodarstwa domowego skarżącej wynoszą łącznie 922,49 zł, w roku 2010 skarżąca uzyskała przychód w łącznej kwocie 15.520,27 zł, natomiast skarżący – w kwocie 13.701,30 zł. Wskazać należy, że postanowieniem z dnia 2 listopada 2009 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1162/09, postanowieniem z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1235/10 oraz postanowieniem z dnia 1 marca 2011 r. w sprawie o sygn. akt I SO 1/11 (obecnie sygn. akt I SA/Wr 420/11) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 20 maja 2011 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału I Sądu wyznaczył wpis sądowy od skargi na oznaczone w sentencji postanowienie w kwocie 100 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych, na które stosownie do art. 211 ustawy procesowej składają się opłaty sądowe i zwrot wydatków, można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie od ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest z kolei instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Przykładowo, do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na obiektywne okoliczności życiowe pozbawione zostały zasobów materialnych w sposób uniemożliwiający im ponoszenie innych wydatków niż wydatki składające się na ich konieczne utrzymanie. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku E. Z. i Mi. Z. zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania im prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazali w sprawie, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania ich gospodarstw domowych. Świadczą o tym wysokość dochodów wnioskujących w roku 2010, wysokość aktualnie uzyskiwanego dochodu (zasiłku dla bezrobotnych), a także wynikające z prowadzonej w stosunku do skarżących egzekucji sądowej i administracyjnej pozbawienie znacznej części ich majątku oraz obiektywne ograniczenie możliwości dysponowania pozostałymi składnikami majątku (wpisanie hipoteki przymusowej do księgi wieczystej domu). Wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych miało również pogorszenie sytuacji materialnej E. Z. w porównaniu ze stanem faktycznym ustalonym w uzasadnieniu postanowienia referendarskiego z dnia 2 listopada 2009 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1162/09 oraz z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1235/10, na skutek utraty przez nią pracy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.