I SA/Wr 809/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Protokolant Edyta Luniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2011 r. przy udziale - sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia oddala skargę. Przedmiotem skargi T.B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 11 marca 2011r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia 28 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia w postaci zajęcia środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku depozytowym w wysokości 31.105,72 zł. W stanie faktycznym ustalono, że organ podatkowy I instancji decyzją z dnia 5 lipca 2010 r. nr [...] określił skarżącemu przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2006 r. wraz z odsetkami w łącznej wysokości 276.036,00 zł oraz orzekł o dokonaniu zabezpieczenia na jego majątku. Poborca skarbowy sporządził protokół o stanie majątkowym, z którego wynika, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą w okresie od stycznia do maja 2010 r. osiągał z niej dochód netto w wysokości ok. 1.500,00 - 2.000,00 zł miesięcznie. Zgodnie z oświadczeniem złożonym do protokołu przez skarżącego jest on właścicielem kilku nieruchomości (działka siedliskowa z domem jednorodzinnym o powierzchni 0,26 ha, działka rolna o powierzchni 0,20 ha, działka budowlano - usługowa o powierzchni 0,10 ha). Ponadto z treści protokołu wynika również, że skarżący posiada znaczne obciążenia finansowe związane ze spłatą zaciągniętych kredytów. W celu zabezpieczenia należności podatkowej wynikającej z wyżej wskazanej decyzji, organ w dniu 5 lipca 2010r. wydał trzy zarządzenia zabezpieczenia. W oparciu o wydane zarządzenia zabezpieczenia organ zawiadomieniem z dnia 7 lipca 2010r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego w B. S.A., wpisu hipotek na trzech należących do skarżącego nieruchomościach, zawiadomieniem z dnia 1 lipca 2010r. organ dokonał zajęcia należnej nadpłaty w podatku od towarów i usług. Część zajętej nadpłaty w kwocie 30.506,50 zł została wyegzekwowana w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Ministra Finansów na wniosek N. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2010r. organ I instancji wstrzymał postępowanie egzekucyjne wszczęte na wniosek N. (do dnia powiadomienia organu egzekucyjnego o rozstrzygnięciu przez państwo obce zarzutów) i kolejnym postanowieniem z tego samego dnia, tj. 15 listopada 2011r. zwolnił spod egzekucji kwotę 30.506,50 zł. Zawiadomieniem z dnia 16 listopada 2010r. nr [...] organ podatkowy I instancji dokonał zajęcia środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku depozytowym w wysokości 31.105,72 zł – stanowiących nadpłatę w podatku od towarów i usług. Pismem z dnia 30 listopada 2010r., sprecyzowanym pismem z dnia 27 grudnia 2010 r., skarżący w oparciu o art. 157a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), w skrócie u.p.e.a., wystąpił o zwolnienie przez organ zajętej kwoty 31.105,72 zł wskazując, że środki te miały być przeznaczone na dalszy etap inwestycji. Ich brak spowodować ma całkowite unieruchomienie dalszych czynności, uniemożliwić zakończenie inwestycji i pozbawić skarżącego możliwości zarobkowych oraz możliwości rozwoju przedsiębiorstwa (dokończenia inwestycji stacji demontażu pojazdów). Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2011 r. nr [...] organ podatkowy I instancji odmówił uchylenia zabezpieczenia dotyczącego zajętych w oparciu o zawiadomienie z dnia 16 listopada 2011 r. środków pieniężnych w kwocie 31.105,72 zł wskazując w uzasadnieniu, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie znalazł przesłanek przemawiających za uchyleniem lub zmianą sposobu lub zakresu zabezpieczenia. Postanowieniem z dnia 11 marca 2011r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 28 stycznia 2011 r. wskazując w uzasadnieniu, że z analizy stanu majątkowego skarżącego wynika, iż odmowa uchylenia zabezpieczenia jest uzasadniona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący ponowił argumenty podnoszone we wcześniejszych pismach. Po raz kolejny wskazał, że zajęte środki są potrzebne na zakończenie inwestycji stacji demontażu pojazdów. Zdaniem skarżącego organ I instancji dokonując szeregu czynności, na które pozwalają przepisy prawa (m.in. wpisu hipoteki, zabezpieczenia środków pieniężnych, zablokowania nadpłaty w podatku VAT, braku zwrotu w podatku dochodowym) doprowadził firmę na skraj egzystencji gospodarczej. W treści skargi skarżący stwierdził, że nie kwestionuje zgodności z prawem postępowania organu I instancji, lecz kwestionuje celowość tego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi wskazano także, że cały dochód osiągnięty przez skarżącego w latach 2007-2009 stanowi zaledwie 16,67 % ustalonej zaległości podatkowej oraz podkreślono ustalony przez poborcę skarbowego fakt znacznego zadłużenia skarżącego. W rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie może być uwzględniona. Na wstępie należy zauważyć, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej "p.p.s.a."), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i procesowym. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie było obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zakres ten ma szczególną doniosłość w przypadku kontroli rozstrzygnięć wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Samo uznanie administracyjne, będące szczególną formą upoważnienia organów administracji publicznej do swobodnego dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, nie podlega bowiem kontroli sądu. Kontroli tej podlegać może jedynie prawidłowość przeprowadzonego przez organ postępowania oraz ewentualne przekroczenie przez organ granic swobodnej oceny dowodów, a także ewentualne wykroczenie poza zakres uznania administracyjnego. Zgodnie z art. 157a u.p.e.a. Organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia. Rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego uchylenia bądź zmiany zakresu zabezpieczenia, ma charakter uznaniowy, co – jak wyżej zaznaczono - oznacza, że do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązkiem organu jest należyte, tj. dokładne i wnikliwe rozpatrzenie stanu faktycznego sprawy, rozpatrzenie podnoszonych przez stronę zarzutów i argumentów oraz podjęcie decyzji w przedmiocie żądania strony. Jeżeli zatem organ administracyjny stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na uchylenie zabezpieczenia w żądanym przez stronę zakresie, może w ramach wspomnianego już uznania administracyjnego odmówić uwzględnienia wniosku. Sądowa kontrola rozstrzygnięć wydawanych w trybie art. 157a u.p.e.a. sprowadza się do badania, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jeśli postanowienie to zostało wydane z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy podlega ono uchyleniu na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit.c p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę czy też pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Kontrola legalności postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do badania, czy w procesie dochodzenia do tegoż rozstrzygnięcia organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających uzasadniać uchylenie lub zmianę sposobu lub zakresu zabezpieczenia oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Należy podkreślić, że negatywne rozstrzygniecie wniosku powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione zarówno jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i odnośnie wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, iż organ podatkowy II instancji w świetle zebranego w sprawie materiału, utrzymując w mocy postanowienie o odmowie uchylenia zabezpieczenia nie przekroczył granic uznania administracyjnego i w sposób poprawny uzasadnił swoje stanowisko. W postępowaniu organ ustalił sytuację majątkową skarżącego i rozważył, czy w jej kontekście odpadły przesłanki stasowania zabezpieczenia. Podkreślić należy, że organ stosując środki egzekucyjne z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego, musi mieć równocześnie na względzie cel ustanowionego zabezpieczenia, jakim jest zachowanie należących do zobowiązanego środków majątkowych dla ewentualnej przyszłej egzekucji należności. Skoro, jak wykazało postępowanie dowodowe, skarżący deklaruje relatywnie niewielki dochód miesięczny w średniej kwocie 1.500,00 zł do 2.000,00 zł oraz posiada znaczne obciążenia finansowe związane ze spłatą zaciągniętych kredytów, co w sposób zrozumiały nasuwa wątpliwości co do jego wypłacalności, usunięcie zabezpieczenia pogorszyłoby sytuację wierzyciela – Skarbu Państwa, uniemożliwiając w przyszłości wykonanie zobowiązania. Ponadto, zdaniem Sądu okoliczności podane we wniosku nie przesądzają o zaistnieniu szczególnych okoliczności przemawiających za uchyleniem zabezpieczenia. Nie jest taką okolicznością chęć ukończenia inwestycji. Ponadto w sytuacji, gdy podatnik posiada nie tylko zaległości publicznoprawne, ewentualne zwolnienie zajętych środków przez organy podatkowe skutkowałoby ich niezwłocznym zajęciem przez innych wierzycieli. Wyjaśnić też należy, że w przypadku gdy postępowanie podatkowe zostało już zakończone wydaniem decyzji wymiarowej, zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne a w konsekwencji wyegzekwowaniem zaległych zobowiązań podatkowych. Reasumując - instytucja uchylenia zabezpieczenia ma charakter fakultatywny i zależy od uznania administracyjnego, ocena stanu faktycznego z punktu widzenia wystąpienia tego rodzaju okoliczności należy do organu egzekucyjnego, który w związku ze złożeniem wniosku o uchylenie zabezpieczenia winien ocenić występowanie w konkretnym przypadku przesłanek uzasadniających to uchylenie. Dlatego też w ocenie Sądu, organ utrzymujący w mocy postanowienie o odmowie uchylenia zabezpieczenia nie przekroczył ani granicy swobodnej oceny dowodów, ani też zasady stosowania środków egzekucyjnych z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego. Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.