I SA/Wr 812/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 października 2011 r. w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne postanawia 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 października 2011 r. (sygn. akt I SA/Wr 812/11) w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku strony skarżącej o prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi skarżący w piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2011 r. sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2011 r. wniosek pozostawiono bez rozpoznania z uwagi na fakt, iż w sprawie nie złożono w wyznaczonym terminie wymaganego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 5 września 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia. Postanowieniem z dnia 24 października 2011 r. Sąd pozostawił wniosek bez rozpoznania, ponieważ pomimo prawidłowego doręczenia skarżącemu w dniu 11 października 2011 r. wezwania do wypełnienia, podpisania i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, skarżący nadesłał powyższy wniosek dopiero w dniu 19 października 2011 r., tj. jeden dzień po upływie wyznaczonego terminu. W dniu 29 listopada 2011 r.(data nadania pisma) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 października 2011 r. Uzasadniał, że na wezwanie z dnia 22 czerwca 2011 r. przedłożył w wymaganym terminie wypełniony formularz urzędowy, wysyłając go w kopercie zawierającej pismo procesowe w innej wniesionej do tutejszego Sądu sprawie. Zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2011 r. Przewodniczący Wydziału I zarządził włączenie do akt sprawy stwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy znajdującego się w aktach sprawy I SA/Wr 928/11 oraz koperty, w której formularz ten został nadesłany. Z treści urzędowego formularza wnikało, że źródłem utrzymania wnioskodawcy jest obecnie świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie netto 778,28 zł, częściowo zajęte przez komornika sądowego. Wnioskodawca podał, że jest samotny, nie posiada żadnego majątku ruchomego, mieszka w 2-pokojowym lokalu mieszkaniowym, który nie jest jego własnością, oraz że miesięczne wydatki przeznacza na media, mieszkanie oraz leki. Nadmienił także, iż ma wobec Gminy W. zadłużenie na kwotę około 130.000 zł powstałe na skutek prowadzenia przez jego byłą żonę działalności gospodarczej. Z urzędu należy wskazać, że z treści przesłanych do akt sprawy I SA/Wr 928/11 dokumentów wynika, ponad wcześniej podane przez wnioskodawcę fakty, że w roku 2010 otrzymał świadczenie rentowe w łącznej kwocie 10.477,88 zł (brutto), oraz że w okresie od lutego 2009r. do września 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał potrąceń na podstawie zajęć komornika sądowego w łącznej kwocie 4.006,73 zł. Ponadto zauważyć należy, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 1047/09) skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Według wskazanego przepisu, uchylenie zaskarżonego postanowienia przez Sąd, który je wydał, jest możliwe wtedy, gdy zażalenie jest "oczywiście uzasadnione". Tak określona podstawa uchylenia wskazuje, że mogą nią być objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne. W każdym jednak wypadku istotne jest to, by zasadność zażalenia była "oczywista", to znaczy nie wzbudzająca wątpliwości i zauważalna bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia (por. postanowienie SN z dnia 20 maja 1999 roku, sygn. II UZ 58/99, OSNP 2000, Nr 15, poz. 602). W ocenie Sądu, taki charakter ma zażalenie wniesione na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 października 2011 r. Skarżący bowiem wykazał, że w przedmiotowym postępowaniu złożył wymagany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w wyznaczonym terminie. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze, iż zażalenie jest "oczywiście uzasadnione", Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. Przechodząc do rozpoznania wniesionego przez skarżącego wniosku wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, Sąd stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący wykazał bowiem, że w jego sytuacji rodzinnej i majątkowej nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych należnych w postępowaniu przed sądem administracyjnym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Świadczy o tym kwota pieniężna, jaką – po potrąceniu z tytułu zajęcia komorniczego – dysponuje skarżący na miesięczne utrzymanie swojego gospodarstwa domowego oraz rodzaj wydatków ponoszonych z tej kwoty, które dotyczą podstawowych kosztów utrzymania mieszkania, leków oraz wyżywienia. Zaznaczenia wymaga również brak poprawy sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy w porównaniu ze stanem ustalonym w wyżej powołanym postanowieniu referendarza sądowego z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 1047/09). Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 punkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 2 postanowienia.