I SA/Wr 814/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom - sprawozdawca, Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Protokolant: Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2011 r. w Wydziale I na rozprawie sprawy ze skargi: A sp. z o.o. w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym: oddala skargę. Zaskarżone zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymujące w mocy orzeczenie z dnia [...] stycznia 2011 r. - działającego jako wierzyciel - Burmistrza Z. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zgłoszonych przez A Sp. z o.o. w Z.. Jak wynikało z akt sprawy skarżąca w dniu [...] grudnia 2010 r. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...]; [...]; [...], obejmujące zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2005 r., wystawione przez Burmistrza Z., powołując się na przepisy art. 33 pkt 2, pkt 6, pkt 7, pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.)- dalej powoływana jako u.p.e.a.. Zarzucała brak wymagalności egzekwowanego obowiązku oraz wady formalne tytułów wykonawczych, wnioskując o ich uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając swoje żądanie wywodziła, że postanowienie z dnia [...] listopada 2010 r. nadające rygor wykonalności decyzji wymiarowej w przedmiocie w podatku od nieruchomości za 2005 r. zostało przez nią zaskarżone i nie może wywoływać opisanych w nim skutków prawnych, gdyż egzekucja obowiązku wynikającego z nieistniejącej decyzji tj. decyzji nieostatecznej, w stosunku do której nie upłynął jeszcze termin dobrowolnego spełnienia zobowiązania jest niedopuszczalna. Tytuły zawierały braki formalne nie powołano w nich pełnej podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, w tym postanowienia nadającego rygor wykonalności. Wskazano jedynie na art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podczas gdy należało przywołać dalsze przepisy tej ustawy dotyczące wysokości zobowiązania podatkowego. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 26 § 5 u.p.e.a poprzez zajęcie rachunku bankowego (w dniu [...] grudnia 2010 r.) jeszcze przed doręczeniem jej tytułu wykonawczego i wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., wydanym w trybie art. 34 u.p.e.a., Burmistrz Z., działając jako wierzyciel, zarzuty spółki uznał za nieuzasadnione. Opisując przebieg postępowania po wydaniu decyzji wymiarowej, wskazał na postanowienie nadające jej rygor natychmiastowej wykonalności, co uzasadniało wszczęcie postępowania egzekucyjnego niezależnie od faktu zaskarżenia postanowienie w sprawie rygoru. Przekazane do realizacji tytuły wierzyciel ocenił jako prawidłowe pod względem formalnym i materialnym, zaś doręczenie upomnienia nie było w tej sprawie wymagalne. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w zaskarżone orzeczenie w mocy, wyjaśniając, że art. 33 u.p.e.a zawiera wyłączne podstawy zarzutów, które mogą być podnoszone w postępowaniu egzekucyjnym, zaś zakres ich rozpoznania kształtuje żądanie zobowiązanego co wyklucza działanie z urzędu. Oceniając zarzuty spółki organ odwoławczy nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Wbrew poglądom strony poddane egzekucji zobowiązania były wymagalne, w związku z nadaniem nieostetecznej decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej O.p. Postanowienie to jest skuteczne nawet wobec jego zaskarżenia, o czym wprost przekonuje treść art. 239b § 4 O.p., stanowiąc, że wniesienie zażalenia na postanowienie w sprawie rygoru nie wstrzymuje wykonania decyzji wymiarowej. Egzekwowane obowiązki były zatem wymagalne, co czyni zarzuty nieuzasadnionymi, zwłaszcza, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie nadające rygor wykonalności. Nie ulega także wątpliwości, że termin zapłaty poszczególnych rat podatku od nieruchomości za 2005 r. (objętego spornymi tytułami) upłynął w 2005 r. Bezzasadny okazał się oparty na kwestiach formalnych zarzut niedopuszczalności egzekucji gdyż dochodzone należności są wymagalne i podlegają egzekucji administracyjnej prowadzonej przez właściwe organy tak wierzycielskie jak i wykonawcze, także skarżąca nie korzysta z żadnych uprawnień wykluczających prowadzenie względem niej takiego postępowania. Podstawą wystawienia tytułów była wykonalna decyzja, która wbrew zarzutom strony nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Nietrafny był zarzut niedoręczenia upomnienia, bowiem w danej sprawie obowiązek taki nie istnieje stosownie do art. 15 u.p.e.a. w związku z § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Nie podzielił także organ odwoławczy zarzutu wskazania niepełnej podstawy prawnej dochodzonych należności, w tytułach opisano treść obowiązku podlegającego egzekucji - podatek od nieruchomości za poszczególne miesiące 2005 r., podstawę prawną tj. art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, stwierdzając wymagalność ww. obowiązku. Odwołując się do poglądów orzecznictwa wskazano, że wystarczające w rozpoznawanej sprawie było wskazanie decyzji wymiarowej bez konieczności powoływania dalszych przepisów ustawy, podobnie jak postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności. Odnosząc się do zarzutu zajęcia rachunku bankowego przed doręczeniem odpisu tytułu, organ odwoławczy wskazał, że pozostaje on poza zakresem art. 33 u.p.e.a. i ewentualnie może stanowić podstawę skargi na czynności egzekucyjne. W skardze spółka zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 10 i pkt 2 w związku z art. 27 § 3 oraz art. 33 pkt 6 u.p.e.a., wnioskując o uchylenie postanowień organów obu instancji. W uzasadnieniu powieliła argumentację formułowaną w piśmie z dnia [...] grudnia 2010 r. wszczynającym postępowanie w sprawie, na tym etapie dodając, że tytuły wykonawcze zostały wystawione na B Sp. z o.o., zaś egzekucja prowadzona jest wobec A Sp. z o.o., a więc innego podmiotu. Powołując przepisy kodeksu spółek handlowych wywodziła, że nie istnieje podmiot o nazwie wskazanej w treści tytułu, a z pewnością nie jest nim strona, co dowodzi, że egzekucja prowadzona jest w stosunku do innego podmiotu niż zobowiązany. Podnosząc zarzut naruszenia art. 26 § 5 u.p.e.a. wywodziła, że uznając jego niedopuszczalność w tym postępowaniu organ odwoławczy winien uchylić orzeczenie organu I instancji i nakazać rozpoznanie go we właściwym trybie. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, zaznaczając, że zarzut błędnego oznaczenia strony, kwalifikowany jako naruszenie art. 33 pkt 4 u.p.e.a., zgłoszono dopiero w skardze, a zatem z uchybieniem 7 dniowego terminu do jego wniesienia. Niezależnie jednak od tego jest on chybiony, bowiem tytuł został wystawiony prawidłowo, oprócz nazwy podmiotu zawiera on nr Regon i adres strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona zaś zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego jak i materialnego, co w świetle postanowień art. 145 § 1 w zawiązku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej powoływana jako p.p.s.a. nakazywało oddalenie skargi. Istota sporu sprowadza się do oceny zasadności nieuznania przez wierzyciela zarzutów wniesionych przez skarżącą spółkę na podstawie art. 33 pkt 2, pkt 6 i pkt 10 u.p.e.a. oraz art. 33 pkt 4 u.p.e.a. formułowanego na etapie skargi. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 33 pkt 2 u.p.e.a. skarżąca wywodziła, że objęte postępowaniem egzekucyjnym należności nie są wymagalne, bowiem decyzja nakładająca na stronę zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2005 r. (wskazana w tytułach wykonawczych, będących podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego) nie jest wykonalna z uwagi na złożone przez stronę zażalenie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Słusznie, w ocenie Sądu, organ podatkowy – działając jako wierzyciel – wywodzi, że objęcie zażaleniem postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nie uchyla skutku jaki wywołuje to postanowienie. Przekonuje o tym niebudząca wątpliwości interpretacyjnych treść powoływanego przez organ podatkowy przepisu art. 239 § 4 zdanie drugie O.p. stanowiąca, że wniesienie zażalenia (na postanowienie nadające rygor natychmiastowej wykonalności) nie wstrzymuje wykonania decyzji. W tych okolicznościach oczywistym jest, że zobowiązanie w zakresie podatku od nieruchomości za 2005 r. wymierzone stronie skarżącej na mocy decyzji Burmistrza Z. z dnia [...] maja 2010 r. o nr [...], powołanej w treści tytułów wykonawczych będących podstawą prowadzonej egzekucji, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia jest wymagalne, co czyni zarzut naruszenia art. 33 pkt 2 u.p.e.a nieuzasadnionym. Oceny tej nie może także zmienić podnoszona przez pełnomocnika w dniu [...] sierpnia 2011 r., na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, okoliczność stwierdzenia przez ten Sąd (wyrokiem z dnia 22 lipca 2011 sygn. akt I SA/Wr 677/11) nieważności postanowienia z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] nadającego rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Burmistrza Z. z dnia [...] maja 2010 r. określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2005 r. Powoływany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ma bowiem waloru prawomocności, zgodnie zaś z przepisem art. 170 p.p.s.a., jedynie prawomocne orzeczenie wiąże strony, sąd, który je wydał jak też inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z treści ww. zapisu, w związku z art. 152 tejże ustawy wynika, że nieprawomocne orzeczenie sądowe uwzględniające skargę, nie wywołuje jeszcze skutku wyeliminowania z obrotu prawnego objętego skargą orzeczenia, skutek taki wywoła dopiero orzeczenie prawomocne. Jakkolwiek wynika to wprost z treści przywołanego przepisu, znajduje też potwierdzenie literaturze przedmiotu: "Sam wyrok uwzględniający skargę jest w określonym przedziale czasowym nieprawomocny, nie wywołuje zatem jeszcze skutku w odniesieniu do zaskarżonego aktu lub czynności (vide: R. Hauser, Dodatkowe elementy wyroku, artykuł Rzeczpospolita 2004/3/22/LEX nr 42667/1). Ponadto wskazać trzeba, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu na dzień jego wydania, tym samym zdarzenia późniejsze mogące mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, nie stanowią podstawy jego uchylenia ale mogą być poodnoszone w ramach trybów nadzwyczajnych. Zasadnie także ocenione zostały pozostałe formułowane przez skarżącą zarzuty, jak to obszernie wyjaśniono w treści zaskarżonego orzeczenia w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności wskazujące na niedopuszczalność egzekucji. W orzecznictwie i piśmiennictwie wyrażane są jednolite poglądy wskazujące, że przesłanka ta, zawiera inne niż wymienione w art. 33 pkt 1 – 5 u.p.e.a. okoliczności wykluczające prowadzenie w danej sprawie egzekucji. Wystąpi zatem w przypadku gdy egzekucję administracyjną wszczęto i prowadzono w celu dochodzenia obowiązku niepodlegającego egzekucji administracyjnej. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1998 r. sygn. akt III RN 85/98, OSNP 1999, nr 18, poz. 565), jak też gdy prowadzenie postępowania naruszałoby immunitety dyplomatyczne albo jego zastosowanie byłoby w konkretnej sytuacji bezprawne, co potwierdza orzecznictwo sądowe. Można tu podać przykład wyroku WSA w Łodzi z dnia 27 maja 2009 r. (III SA/Łd 41/09, LEX nr 534406). Niespornie żadna z tych przyczyn niedopuszczających prowadzenie postępowania egzekucyjnego w rozpoznaje sprawie nie wystąpiła. Skarżąca uzasadniając ten zarzut wskazywała, że egzekucja prowadzona jest w wykonaniu "decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym, gdyż podstawą obowiązku jest decyzja nieostateczna (...), w stosunku do której nie upłynął jeszcze termin dobrowolnego spełnienia zobowiązania". Słusznie jednak organ podatkowy ocenił ten zarzut jako niezasadny, gdyż jak wynika z akt sprawy decyzja w sprawie wymiaru zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2005 r. istniała w obrocie prawnym na dzień podjęcia zaskarżonego orzeczenia, tak jak powołane już postanowienie z dnia [...] listopada 2010 r. nadające jej rygor natychmiastowej wykonalności. Słusznie też dostrzegł organ podatkowy, że wszczęcie prowadzonego w sprawie postępowania egzekucyjnego nie wymagało uprzedniego doręczenia upomnienia, co wyraźnie i bezsprzecznie wynika z brzmienia art. 15 u.p.e.a. w związku z § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Nie można również podzielić zarzutu naruszenia przez organy podatkowe przepisu art. 33 pkt 10 u.p.e.a. bowiem wystawione przez wierzyciela tytuły wykonawcze, przyjęte do realizacji przez organ egzekucyjny spełniają wymogi formalne nałożone przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności zaś art. 27 u.p.e.a. Pośród wymienionych w § 1 ww. przepisu elementów, które musi zawierać wykonawczy tytuł wskazano m.in. na treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek (pkt 4); wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej (pkt 6). W kontekście brzmienia tych norm trudno dociec jakichkolwiek racji w argumentach podnoszonych przez skarżącą przy formułowaniu tego zarzutu. Na wstępie koniecznym jest wskazanie, że ustawodawca w przywołanych zapisach wyraźnie odróżnił podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji od podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. W tym pierwszym przypadku chodzi o podanie aktu prawnego, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki, lub w przypadku gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, koniecznym jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. Zaś w drugim przypadku chodzi o wskazanie przepisów, na mocy których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej tj. art. 2 - 3a oraz art. 4 u.p.e.a. Lektura znajdujących się w aktach tytułów wykonawczych wskazuje, że zawierają wymagane prawem treści, przy czym w zakresie opisanym w art. 27 § 1 pkt 4 u.p.e.a. zawarto zarówno informację dotyczącą aktu prawnego będącego podstawą do wydania decyzji jak i samej decyzji (poz. 29 i 30 tytułów wykonawczych). Z orzecznictwa sądów administracyjnych można wyprowadzić tezę, którą także podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie, głoszącą brak potrzeby wskazywania w tytule wykonawczym przepisów prawa materialnego, na podstawie których została wydana wcześniejsza decyzja nakładająca obowiązek (por.. wyrok NSA w Katowicach z dnia 7 listopada 2000 r., I SA/Ka 1187/99, LEX nr 45538). W tym zakresie tytuł jest zatem prawidłowy. Niezależnie od tego z punktu widzenia stawianych zarzutów warto wskazać na przepis art. 26 § 1 i § 2 u.p.e.a., stwierdzający, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (§ 1). Wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym. (§ 2). Wzór tytułu wykonawczego obowiązującego w postępowaniach takich jak będące przedmiotem niniejszej sprawy określony został w załączniku nr 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 137, poz. 1541 ze zm.) i zgodnie z zawartymi w nim danymi wierzyciel winien wskazać akt normatywny będący podstawą wydanego orzeczenia. Nie jest zatem konieczne - jak zarzuca strona – powoływanie konkretnych przepisów, precyzując wymogi ustawy, prawodawca za niezbędne uznał jedynie wskazanie aktu normatywnego. Sporne tytuły wykonawcze, jak to opisano, wymogi te spełniają nie tyko w odniesieniu do danych zawartych w art. 27 § 1 pkt 4 jak i pkt 6, w poz. 71 zawarto informacje dotyczące podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz wymagalności obowiązku nią dochodzonego. Przy czym inaczej niż wywodzi to strona, powołane przepisy nie nakładają na organ podatkowy (wierzyciela) obowiązku wskazania w tytule postanowienia w prawie rygoru natychmiastowej wykonalności, wymóg ustawowy dotyczy zawarcia informacji, że obowiązek jest wymagalny, co w sprawie uczyniono. W świetle powołanych przepisów i okoliczności faktycznych podnoszone przez stronę zarzuty naruszenia art. 33 pkt 10 u.p.e.a. nie mają uzasadnienia. Poprawnie też ocenił organ podatkowy, że zarzut naruszenia art. 26 § 5 u.p.e.a. nie mieści się w katalogu okoliczności mogących być podstawą zarzutów. Słusznie w treści zaskarżonego postanowienia wywodził, że przepis art. 33 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog podstaw zarzutów, które może zgłaszać zobowiązany, w żadnym z powołanych tam przypadków nie mieści się okoliczność opisywana przez stronę, a dotycząca zajęcia rachunku bankowego, przed doręczeniem jej tytułu wykonawczego. Tym samym zarzut ten nie może być przedmiotem oceny organu podatkowego – wierzyciela, ale winien być stawiany organowi egzekucyjnemu, którym w tym przypadku jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z.. Wbrew twierdzeniu skarżącej, organ odwoławczy stwierdziwszy ten fakt mnie był obowiązany do uchylenia orzeczenia wydanego przez Burmistrza Z., gdyż kwestia terminu i prawidłowości wszczęcia egzekucji, pozostawała poza jego kompetencją. Niewątpliwie spóźniony był także zarzut naruszenia art. 33 pkt 4 u.p.e.a., podnoszony przez stronę dopiero na etapie skargi, a zatem po upływie 7 dniowego terminu wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.a.e., co wykluczyło jakąkolwiek polemikę w tym względzie. Zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych zobowiązany nie może w dowolnym czasie (tj. po upływie ustawowego terminu 7 dni do wniesienia zarzutów) wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne lub faktyczne, bowiem to wierzyciel i organy egzekucyjne obu instancji muszą znać te zarzuty i rozpoznać je, a do Sądu należy kontrola legalności tych rozstrzygnięć. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 216/10, LEX nr 673537). W świetle przedstawionych okoliczności, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa tak materialnego jak i procesowego skargę należało oddalić, co znajdowało umocowanie prawne w art. 151 p.p.s.a.