I SA/Wr 818/09
PostanowienieWSA we Wrocławiu2009-07-27
Skład orzekający: Barbara Koźlik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, może zostać częściowo zwolniona od opłat sądowych, nawet jeśli jej zadeklarowane dochody nieznacznie przewyższają zadeklarowane wydatki?Ratio decidendi
Osoba fizyczna może zostać częściowo zwolniona od opłat sądowych, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Nawet niewielka nadwyżka dochodów nad wydatkami, która pozwala na poczynienie minimalnych oszczędności, nie wyklucza przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od opłat, zwłaszcza w kontekście konstytucyjnej zasady prawa do sądu i obowiązku ponoszenia ciężarów publicznych.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zryczałtowanego podatku dochodowego. Wnioskodawca wykazał dochody z emerytury, renty i dodatku unijnego, a także ponoszone wydatki. Przedstawił również informacje o posiadanej nieruchomości rolnej i domu. Sąd, analizując sytuację finansową skarżącego, stwierdził, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, ale jednocześnie jego dochody nieznacznie przewyższają wydatki, co pozwala na poczynienie minimalnych oszczędności.Rozstrzygnięcie
Postanowiono: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych w części przewyższającej 100 zł; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych w części przewyższającej 100 zł II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oświadczając, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, posiadają dom o powierzchni 109 m2 oraz nieruchomość rolną – działkę o powierzchni 4,93 ha. Poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Jako dochody wymienił emeryturę w kwocie 1.635,37 zł brutto, rentę – 549 zł brutto i dodatek unijny za ziemię, który miesięcznie wynosi 130 zł (łącznie 2.314,37 zł). Przedstawił też zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków w łącznej wysokości 2.130 zł.
Do wniosku załączono decyzje o wysokości emerytury i renty oraz wyciągi z rachunków bankowych. Z decyzji wynika, że wysokość emerytury netto wynosi 1.536,17 zł, a renty przyznanej "na dalszy okres" do 31.03.2009 r. – 482,87 zł. Powyższe potwierdzają też dane wynikające z wyciągów z rachunków bankowych.
Na wezwanie Sądu przedłożone zostały wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony za miesiące marzec, kwiecień i maj 2009 r., decyzja potwierdzająca przyznanie dodatku unijnego z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2008 r. Z powyższych dokumentów wynika ponadto, co zostało wyżej podane, że w marcu i kwietniu 2009 .r. wnioskodawca otrzymał środki finansowe z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w łącznej wysokości 1.990,92 zł, małżonkowie natomiast w 2008 r. uzyskali dochody z tytułu emerytury, renty i dzierżawy w łącznej wysokości 26.104,10 zł. Skarżący oświadczył, że nieruchomość rolna o powierzchni 0,93 (jednostki nie podano) stanowi w części 0,76 – las, a pozostała cześć to łąka. Wraz z żoną nie korzystają z żadnej formy wsparcia państwowego.
Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, stwierdzić należy, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów związanych ze swym udziałem w niniejszej sprawie, w której wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 1.433 zł. Nie oznacza to jednak, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów. Należy zauważyć, że wysokość zdeklarowanych dochodów przewyższa oświadczone miesięczne wydatki o kwotę około 200 zł. Wnioskodawca mógł zatem poczynić chociaż w minimalnym zakresie oszczędności na pokrycie kosztów sądowych. Należy bowiem pamiętać, że powyższe koszty stanowią daninę publiczną, zaś Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585).
Końcowo wskazać trzeba, że z urzędu znane jest, iż wnioskodawca wraz z żoną są stroną skarżącą przed tutejszym Sądem w siedmiu sprawach, przy czym w pięciu z nich zostali zwolnieni całkowicie od ponoszenia kosztów sądowych. Fakt ten, w świetle przedstawionych wyżej zasad konstytucyjnych, tym bardziej uzasadnia zwolnienie od ponoszenia tych kosztów tylko części, która jednak nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny skarżącego. Dlatego też, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło