I SA/Wr 819/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 1999 r. zarządza: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwotach po 100 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że obecny stan finansowy, przy uwzględnieniu stanu rodzinnego i zdrowotnego, przy toczącym się długotrwałym (od 2003 r.) postępowaniu sądowoadministracyjnym i kosztach powoduje, że prawo do sądu staje się fikcją (w nawiązaniu do art. 6 Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwojgiem dzieci w wieku 10 i 6 lat, posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 39 m2 i samochód osobowy marki Opel Vectra z 2000 r. Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.196,54 zł brutto, natomiast jego żona prowadzi działalność gospodarczą, z której poniosła stratę w wysokości 34.944,43 zł. Skarżący dodał, że skarga kasacyjna została złożona drugi raz z uwagi na błędy procesowe WSA i w związku z naruszeniem praw wynikających z wymienionej wyżej Konwencji zmuszony został do złożenia skargi do Trybunału Praw Człowieka, korzystając z pomocy prawnej Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka i prawnika, przedstawiciela Rady Europy w Warszawie. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów, w tym zeznań podatkowych za 2007 r., ostatniego odcinka z emerytury skarżącego, kserokopii z księgi przychodów i rozchodów, szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania, wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę wyciągów z rachunków bankowych oraz informacji, czy skarżący korzysta z jakiejkolwiek formy wsparcia państwowego, wnioskodawca przedłożył decyzję z ZUS z dnia 28 lutego 2008 r. o waloryzacji emerytury, wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2007 r. oraz zestawienie przychodu, kosztów jego uzyskania i dochodu za miesiące od stycznia do sierpnia bez zaznaczenia, za który rok. Z zeznania podatkowego wynika, że skarżący z tytułu emerytury uzyskał dochód w wysokości 24.749,76 zł, a jego żona osiągnęła z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości 141.890,15 zł i dochód, po odliczeniu kosztów podatkowych – 39.498,93 zł. Przedłożone zestawienie za miesiące od stycznia do sierpnia wskazuje, że do sierpnia przychód wyniósł 14.173,94 zł, a strata – 34.944,43 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrócić trzeba uwagę, że wyrażenie zawarte w powołanym wyżej przepisie art. 246 p.p.s.a. "gdy wykaże" wskazuje, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia w wiarygodny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów procesu bez uszczerbku dla własnego koniecznego utrzymania. Winien zatem dochować szczególnej staranności przy wskazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie, poprzez przedłożenie wszelkich dokumentów i oświadczeń potwierdzających brak środków na opłacenie tych kosztów. Tymczasem skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów i oświadczeń niezbędnych do oceny jego możliwości płatniczych, nie wyjaśnił też ich braku. Nie sposób bowiem z informacji o dochodach, gdy występuje jednocześnie dochód (emerytura) i strata z prowadzonej działalności gospodarczej, wywnioskować, w jakim stopniu rodzina skarżącego jest w stanie poczynić oszczędności w budżecie domowym. Taka ocena możliwa jest dopiero po analizie ponoszonych miesięcznie wydatków, a także wpływów na rachunki bankowe wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto wskazania wymaga, że przedłożone zestawienie przychodów i dochodów z prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej za poszczególne miesiące, nie stanowi kserokopii z księgi przychodów i rozchodów, o którą wnioskodawca został wezwany. Nie jest też wiadome, za który rok jest to zestawienie. Natomiast, jeśli uwzględnić oświadczenie zawarte na urzędowym formularzu wniosku, co do wysokości straty, to trzeba zauważyć, że strata jest zawsze związana z uzyskiwaniem przychodu i ponoszeniem wysokich (wyższych niż sam przychód) kosztów jego uzyskania. Skoro jednak żona skarżącego, pomimo strat, nadal prowadzi działalność gospodarczą, należy uznać, że jest ona rentowna, zresztą z zeznania podatkowego wynika, ze przynosi wysokie przychody. Podkreślić należy, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie ma obowiązku domniemywać okoliczności, które uzasadniałyby żądanie wniosku – wnioskodawca winien wykazać te okoliczności jasno i wyraźnie, a nie w sposób dorozumiany. W związku z tym stwierdzić należało, że argumenty przedstawione przez skarżącego są niewyczerpujące, a co za tym idzie – budzą wątpliwości co do jego możliwości finansowych. Końcowo zwrócić trzeba uwagę, że instytucja prawa pomocy bez wątpienia ma służyć zapewnieniu realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, który ma swoje przełożenie w art. 6 Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Niemniej jednak obowiązek zapewnienia dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa zwolnienia od kosztów sądowych. Jedynym warunkiem, jaki przewiduje ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest udowodnienie braku możliwości poniesienia tych kosztów bez uszczerbku dla budżetu domowego wnioskodawcy. Mając jednak na względzie powyższe uwagi, stwierdzić należało, że warunek ten nie został przez skarżącego spełniony. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.