I SA/Wr 834/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: 1) przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, A. W. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach swego wniosku skarżący wskazał, że jego aktualna sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 3.586 zł, bez uszczerbku jego koniecznego utrzymania. Uzasadniając wniosek skarżący wyjaśnił, iż będąc użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w S. P. rozpoczął inwestycję, której celem miała być dochodowa działalność w zakresie świadczenia usług hotelowo – turystycznych. Na jej realizację zawarł umowę kredytu, która jednak z przyczyn od niego niezależnych została przez bank wypowiedziana przed zakończeniem przedsięwzięcia. Aktualnie, z uwagi na brak możliwości spłaty kredytu, prowadzone jest przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne. Dodał skarżący, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, aktywnie poszukującą pracy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i przysługuje mu prawo użytkowania wieczystego nieruchomości o powierzchni 5.205 m² z przynależnościami, zajętej przez komornika sądowego oraz, że zaciągnął kredyty bankowe w łącznej kwocie 840.684,26 zł. Jego miesięczne koszty utrzymania zamykają się w kwocie 1.000 zł. Na wezwanie referendarza sądowego do przedstawienia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i finansowego, wnioskodawca przedłożył do akt sprawy zaświadczenie wystawione w dniu 5 października 2010 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w roku 2009, z którego wynika iż we wskazanym roku podatkowym skarżący nie deklarował dochodu do opodatkowania. Ponadto przedstawił kserokopię zawiadomienia o wszczęciu w stosunku do A. W. postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności głównej 840.684,26 zł oraz odsetek wyliczonych na kwotę 321.496,79 zł, decyzji Burmistrza S. P. z dnia [...]w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2010 w kwocie 2.328 zł, wezwania do zapłaty zadłużenia z tytułu dostawy wody oraz faktury dotyczące opłat za usługi telekomunikacyjne i energię elektryczną. W piśmie procesowym z dnia 5 października 2010 r. skarżący oświadczył, że środki pieniężne na swoje utrzymanie uzyskuje od ojca i siostry, nie posiada rachunków ani lokat bankowych i nie korzysta z zasiłku dla bezrobotnych. Oświadczył, iż z uwagi na brak środków finansowych nie uiszcza opłat z tytułu dostawy wody oraz zalega z zapłatą podatku od nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...]referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Uzasadniając sprzeciw skarżący wskazał, iż z uwagi na wiek i stan zdrowia ojca (80 lat) oraz pogorszenie się stanu zdrowia siostry nie jest możliwe dalsze otrzymywanie przez niego pomocy od rodziny na pokrywanie niezbędnych środków utrzymania. Oświadczył, iż w celu znalezienia pracy zgłosił się do urzędu pracy, jednakże z uwagi na dużą liczbę oczekujących termin kolejnej wizyty zaplanowany został na początek przyszłego roku. Dodał również, załączając kserokopię obwieszenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. G., iż na dzień [...]wyznaczona została pierwsza licytacja nieruchomości wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do art. 245 § 2 powołanej ustawy procesowej - zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – zgodnie z § 3 tego samego artykułu - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z uregulowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie, częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Powyższe unormowania należy odnieść do generalnej reguły wynikającej z przepisu art. 199 p.p.s.a, a mianowicie, że co do zasady, strony postępowania sądowego obowiązane są ponosić koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Zestawienie wskazanych regulacji, tj. łączna analiza wynikających z nich dyrektyw pozwala na realizację konstytucyjnej zasady prawa do Sądu przy jednoczesnym zachowaniu reguły, że przyznanie prawa pomocy w zakresie wymaganych kosztów sądowych winno wystąpić w sytuacjach wyjątkowych, nie pozostawiających wątpliwości Sądu, że zdobycie przez stronę środków niezbędnych do jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, tj. obiektywnie, niemożliwe lub w znacznym stopniu zagraża jej podstawowym potrzebom egzystencji. Rozpatrując zatem złożony w sprawie wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kontekście wskazanych powyżej reguł i przesłanek przyznania prawa pomocy Sąd stwierdził, iż wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Dokonana przez Sąd analiza przedstawionych przez wnioskodawcę możliwości płatniczych oraz informacji wynikających z przedłożonych dokumentów dowodzi, iż niewątpliwie skarżący nie posiada dostatecznych środków finansowych na poniesienie wpisu sądowego od skargi w kwocie 3.586 zł, co stanowi przesłankę niezbędną do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Istotnym dla zajętego przez Sąd stanowiska był fakt, iż wnioskodawca pozostaje bez pracy i w związku z tym nie posiada stałego źródła utrzymania. Pomoc finansowa otrzymywana dotychczas od członków rodziny na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego w kwocie około 1000 zł miesięcznie, nie jest aktualnie kontynuowana z uwagi na problemy zdrowotne ojca i siostry wnioskodawcy. Z przedstawionych dokumentów i oświadczeń wynika ponadto, iż skarżący nie reguluje opłat związanych z dostawą wody oraz podatku od nieruchomości, zaś z uwagi na wypowiedzenie skarżącemu umowy kredytu ciąży na nim zaległość główna w wysokości 840.684,26 zł oraz odsetki wyliczone na kwotę 321.496,79 zł. Posiadana przez niego nieruchomość położona w S.P. została zajęta w trybie egzekucyjnym i na dzień [...]wyznaczono termin pierwszej licytacji tej nieruchomości. Okoliczności te dowodzą w ocenie Sądu, iż aktualnie skarżący nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej w wysokości 3.586 zł. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono natomiast wnioskodawcy od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, gdyż jego sytuacja finansowa może w ocenie Sądu ulec poprawie. Za tym stanowiskiem przemawia deklarowana przez skarżącego aktywność w poszukiwaniu pracy, jak również ewentualna sprzedaż nieruchomości w trybie licytacji komorniczej. Natomiast gdyby wnioskodawca nie był w stanie ponieść mogących wystąpić w przyszłości kosztów sądowych, będzie mógł zwrócić się z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów i na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.