I SA/Wr 848/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 2007 r., styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2008 r. oraz styczeń, luty, marzec i kwiecień 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpatrywanej sprawie, w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 3.484,00 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że cały jego "zbywalny" majątek został zabezpieczony w postępowaniu egzekucyjnym, z kolei na skutek spowodowanej powodzią przerwy w wykonywaniu działalności gospodarczej w okresie od stycznia do września 2010 r. przyniosła ona stratę w kwocie 700.000 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskujący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest właścicielem mieszkania o powierzchni 85 m2 i nieruchomości rolnej o powierzchni 0,2 ha. Skarżący wskazał również, że nie uzyskuje żadnego dochodu, nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. W informacjach dodatkowych o stanie majątku, wnioskujący wskazał na "niezbywalne nieruchomości w trakcie postępowania spadkowego". W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący nie nadesłał dodatkowych dokumentów niezbędnych do rozpoznania wniosku. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. W dniu 13 grudnia 2010 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przesyłka zawierająca dokumenty, z których wynika, że łączny koszt miesięcznego utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 562,20 zł (w tym opłata za czynsz – 197,20 zł , prąd – 30 zł, opłaty abonamentowe – 35 zł i telefon – 300 zł). Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) wynika, że w 2009 r. skarżący uzyskał z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie 1.105.262,60 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w wysokości 990.774,37 zł, uzyskując dochód w wysokości 114.488,30 zł. W złożonej deklaracji dla podatku od towarów i usług za październik 2010 r., wykazano kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 235.139,23 zł. Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- Ś. z dnia 20 października 2010 r. wynika, że organ ten prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W., Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Inspektorat ZUS we W., Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-Ś., Wojewodę Ł., Wojewodę M. i Prezydenta Miasta T. Z treści pisma wynika również, iż do pisma Naczelnik Urzędu Skarbowego załączył tytuły wykonawcze wystawione przez wskazane powyżej podmioty, jednakże skarżący nie przesłał do akt sprawy ww. tytułów wykonawczych. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przesłał do akt sprawy zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości deklarowanych przez niego przychodów za ostatnie trzy miesiące, informacji o posiadanych przez stronę rachunkach i lokatach bankowych, informacji o posiadanych przez skarżącego środkach transportu, informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego, a także nie wskazał źródeł finansowania ponoszonych miesięcznie wydatków na swoje utrzymanie. W sprzeciwie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzupełnieniu sprzeciwu strona wskazała na przedłożone do akt sprawy dokumenty związane z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl natomiast art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Wskazać należy również, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199, stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy służyć ma bowiem przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw, by przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w żądanym zakresie, gdyż skarżący nie wykazał dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Należy zauważyć, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która zgodnie z przedłożonymi do akt sprawy dokumentami - a wbrew oświadczeniu zawartemu we wniosku o przyznanie prawa pomocy - przynosi dochód. Wskazać należy również, że zawarte we wniosku oświadczenie skarżącego o braku dochodu, przeczy jednocześnie oświadczeniu o ponoszonych przez niego miesięcznych wydatkach na utrzymanie (w wysokości 562,20 zł), gdyż skarżący nie wskazał innych źródeł finansowania wydatków poza dochodem z prowadzonej działalności gospodarczej. Wyjaśnienie powyższej okoliczności utrudnia również fakt, iż skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył do akt sprawy informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego oraz zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości deklarowanych przez niego przychodów za ostatnie trzy miesiące. Wartym podkreślenia jest również, że - pomimo przedłożenia do akt sprawy pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- Ś., które potwierdza prowadzone przez ten organ postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W., Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Inspektorat ZUS we W., Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- Ś., Wojewodę Ł., Wojewodę M. i Prezydenta Miasta T. – skarżący nie załączył wskazanych w piśmie tytułów wykonawczych, co uniemożliwia Sądowi ustalenie wysokości ciążących na nim zobowiązań wobec wskazanych podmiotów, ani kwot środków pieniężnych objętych dotychczasową egzekucją. W interesie strony było również przedłożenie informacji o posiadanych rachunkach lub lokatach bankowych, czy ich ewentualnym zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym, czego strona, pomimo wezwania, nie uczyniła. W świetle tych wszystkich okoliczności, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał dostatecznie, iż jego sytuacja finansowa jest na tyle ciężka, iż poniesienie przez niego kosztów postępowania sądowego (na obecnym etapie postępowania uiszczenie wpisu sądowego od skargi), spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania skarżącego. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.