I SA/Wr 848/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. . W sprawach o sygn. akt I SA/Wr [...]/15 i I SA/Wr [...]/15 ze skarg J. i A., małżonków N. na decyzje organu dotyczące podatku z tytułu zbycia nieruchomości, wyznaczono wpisy od skarg w kwotach po 200 zł. Skarżący wnieśli o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku wskazano, że małżonkowie utrzymują się wyłącznie z emerytur w kwotach 1580 zł i 1026 zł. Zobowiązani są z tego dochodu regulować zadłużenie wobec banku oraz wobec ZUS. Na wezwanie referendarza do sprawy I SA/Wr [...]/15 małżonkowie przesłali oświadczenie, w którym podali, że ich wydatki domowe sprowadzają się do opat za energię w kwocie 100 zł miesięcznie, opłat za użytkowanie wieczyste w kwocie 90 zł rocznie, podatku od nieruchomości, który wynosi 172 zł na kwartał i spłat zaległości podatkowych w kwocie 1000 zł miesięcznie. Wskazano także na spłatę kredytu bankowego, bez podania raty. Z załączonego do oświadczenia dokumentu wynika, że ostatnia rata należności powinna być spłacona wobec banku [...] kwietnia 2014 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. W sprzeciwach skarżący polemizowali z postanowieniem referendarza. Na dodatkowe wezwanie do obu spraw przedłożono kserokopię wyciągu z rachunku bankowego skarżącego za kwiecień, maj i czerwiec 2015 r. Z wyciągu wynika, że na rachunek ten przekazywane są dwa świadczenia z ZUS w kotach 1141,20 zł i 1595,72 zł miesięcznie, raty należności z tytułu ugody sądowej w kwocie 650 zł miesięcznie, raty należności z tytułu spłaty pożyczki w kwocie 209 zł miesięcznie – łącznie 3595,92 zł miesięcznie. Z wyciągu wynika również, że z rachunku spłacana jest zaległość w podatku od nieruchomości w kwocie 1000 zł miesięcznie. Saldo końcowe rachunku na koniec kwietnia, maja i czerwca 2015 r. wynosiło odpowiednio 16127,88 zł, 15423,54 zł i 16263,31 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. W ocenie Sądu, z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący małżonkowie z posiadanych oszczędności i osiąganego dochodu są w stanie bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania uiścić wpisy od skarg w kwotach po 200 zł, łącznie 400 zł oraz pokryć wynagrodzenie adwokata z wyboru. Z przesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika bowiem, że małżonkowie dysponują oszczędnościami w kwocie kilkunastu tysięcy złotych, których nie ujawnili we wniosku (na koniec kwietnia, maja i czerwca 2015 r. ich oszczędności wynosiły odpowiednio 16127,88 zł, 15423,54 zł i 16263,31 zł). Nie ujawnili także dochodu z tytułu należności wynikającej z ugody sądowej (650 zł miesięcznie) i spłaty pożyczki (209 zł miesięcznie). Wskazać należy, że prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazali zaś, że nie są w stanie uiścić kosztów sądowych i uiścić wynagrodzenia adwokata z wyboru. Przeciwnie, ze zgromadzonego materiału wynika, że skarżący dysponują wystarczającymi środkami finansowymi. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. .