I SA/Wr 848/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 848/17 przyznającego prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 10.000 zł i ustanowienie adwokata oraz odmawiającego przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości A. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 12 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2014 r. postanawia: I. zmienić częściowo postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2018 r. w ten sposób, że zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części przekraczającej 5.000 (słownie: pięć tysięcy) złotych; II. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie. Syndyk masy upadłości A. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą we W. (dalej: syndyk), wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 27.317 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie jako adwokata z urzędu A.S. W uzasadnieniu wniosku syndyk wskazał, że spółka nie posiada żadnych środków finansowych na uiszczenie wpisu od skargi. Podkreślił, że spółka faktycznie już od października 2016 r. zaprzestała prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej z powodu wszczętego wobec niej postępowania egzekucyjnego i zajęcia wszystkich rachunków bankowych. Syndyk podał, że w skład masy upadłej spółki wchodzi: nieruchomość położona przy ul. [...] we W. (zakupiona na kredyt i obciążona hipoteką) oraz samochody marki: BMW 520D rocznik 2007, Mercedes Sprint rocznik 2008, Mercedes Benz Vaneo rocznik 2004 r., VW Caddy rocznik 2005 i VW Golf rocznik 2011. Obecne zadłużenie z tytułu kredytów wynosi około 1.534.000 zł, zobowiązania wobec dostawców wynoszą około 319.000 zł, z tytułu podatków ponad 5.997.000 zł, z tytułu składek ZUS 97.400 zł, z tytułu zaległych wynagrodzeń około 5.000 zł (część została pokryta z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych). W skład masy upadłości wchodzą różne ruchomości o wartości około 40.000 zł. Dalej wskazano, iż z bilansu zysków i strat, sporządzonego w przeddzień ogłoszenia upadłości, tj. 2 sierpnia 2017 r. wynika, że spółka po 18 października 2016 r. zaprzestała całkowicie prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na zbyt duże ryzyko związane z brakiem możliwości wywiązywania się z zobowiązań wobec dostawców, ponieważ wszystkie wpływy na rzecz spółki były przejmowane na rzecz urzędu skarbowego. Bieżące koszty związane z prowadzeniem postępowania upadłościowego pokrywane są z umowy dzierżawy części nieruchomości wchodzącej w skład masy upadłości. Dochód z tego tytułu wynosi 5.690 zł. Poza tą kwotą syndyk nie uzyskuje żadnego dochodu w postępowaniu upadłościowym, gdyż nie prowadzi żadnej działalności upadłego. Syndyk zaznaczył, że upadłość została ogłoszona 4 miesiące temu i w tym okresie nie mógł jeszcze podjąć czynności związanych z likwidacją majątku poprzez sprzedaż, z której można by pozyskać środki na pokrycie kosztów sądowych. Nie jest też możliwe zbycie składników majątku spółki w najbliższym czasie. Upadła spółka jest w złej kondycji finansowej i wyczerpała wszystkie możliwości pozyskania środków pieniężnych. Syndyk kontynuuje działania w tym kierunku, jednak do czasu zlikwidowania składników masy upadłości nie może liczyć na inne przychody poza uzyskiwanymi z dzierżawy. Syndyk jednocześnie zwrócił uwagę, że sprzedaż majątku również wymaga poniesienia kosztów - m.in. na ogłoszenia prasowe, utrzymanie biura, wynagrodzenia pracowników, ubezpieczenia pojazdów i nieruchomości, na utrzymanie nieruchomości, opłatę za archiwum, na prowadzenie ksiąg i kadr, wynagrodzenia dla pracowników upadłego po ogłoszeniu upadłości w okresie wypowiedzeń. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 100.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok - 1.412.454,83 zł i wartość straty za ostatni rok obrotowy (-)603.924,93 zł. Stan rachunków bankowych spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił: 9068,91 zł, (-)4,50 EUR oraz (-)5,34 USD zł. Do wniosku załączono spis inwentarza w postępowaniu upadłościowym oraz bilans i rachunek zysków i strat (sporządzone na dzień 2 sierpnia 2017 r.), a także zaświadzcenie o wysokości sald na rachunkach bankowych spółki. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, przedłożono deklaracje VAT-7 za wrzesień, październik i listopad 2017 r. oraz wydruk zbiorczej historii rachunków bankowych za cały 2017 r. Z powyższych dokumentów wynika, że na rachunkach bankowych kwota uznań wynosiła 221.529,59 zł, a kwota obciążeń 194.978,44 zł. We wrześniu, październiku i listopadzie 2017 r. spółka dokonała dostaw towarów i usług o wartości odpowiednio 5.691 zł, 5.691 zł i 14.701 zł oraz zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty 4.000 zł, 969 zł i 594 zł. Zgodnie z wydrukiem historii rachunków bankowych, w grudniu 2017 r. dokonano sprzedaży dwóch samochodów spółki w upadłości na łączną kwotę ok. 40.000 zł. Odnotowany jest też wpływ z najmu w wysokości 7.000 zł. Ponadto w dniu 6 listopada 2017 r. wypłacono jednemu ze wspólników wynagrodzenie w wysokości 8.888,75 zł i w grudniu łącznie 9.368,34 zł. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. (doręczonym w dniu 5 lutego 2018 r.) referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 10.000 zł i ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Referendarz podkreślił, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do tych podmiotów, które są pozbawione możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. W ocenie referendarza, skarżąca nie należy do takich podmiotów, miała bowiem możliwość pozyskania środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat, co przewiduje § 11 umowy spółki. Analizując historię rachunku bankowego spółki referendarz sądowy uznał, że syndyk posiada źródła, z których był i jest w stanie zgromadzić środki na opłacenie wpisu od skargi przynajmniej w części, tj. do kwoty 10.000 zł. Zdaniem referendarza, powyższe twierdzenie uzasadnia m.in. fakt wypłaty jednemu ze wspólników w dniu 6 listopada 2017 r. wynagrodzenia w wysokości 8.888,75 zł oraz w grudniu łącznie 9.368,34 zł, a także okoliczność wpływu na rachunek bankowy spółki środków z tytułu umowy najmu oraz środków ze sprzedaży majątku upadłej spółki. Referendarz uznał notomiast, że syndyk nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pozostałych kosztów postępowania ponad wskazaną kwotę, w tym wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika. W sprzeciwie wniesionym w dniu 12 lutego 2018 r. (data stempla pocztowego) syndyk wniósł o zmianę postanowienia referendarza sądowego i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej kwotę 5.000 zł, w pozostałym zaś zakresie - dotyczącym ustanowienia adwokata - o utrzymanie w mocy postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu syndyk zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że posiada on niezbędne środki na pokrycie wpisu od skargi w kwocie 10.000 zł, co pozostaje w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym, z którego wynika, że kwoty uzyskane ze sprzedaży majątku upadłej spółki syndyk przeznaczył na bieżące koszty związane z prowadzeniem postępowania upadłościowego oraz, że w związku ze sprawą zawisłą przed tutejszym Sądem pod sygn. akt I SA/Wr 413/17, zobowiązany jest do uiszczenia wpisu w wysokości 5.000 zł; - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że syndyk ma prawo bez uzasadnienia ekonomicznego zaciągnąć dlasze zobowiązania na rzecz spółki w upadłości, podczas gdy z przepisów jednoznacznie wynika, iż ma do tego prawo tylko w uzasadnionych przypadkach, w sytuacji gdy koszty zostaną zwrócone spółce w upadłości i osiągnięty zostanie z tego tytułu zysk; - błędne zastosowanie art. 177 § 1 k.s.h. poprzez uznanie, że udziałowcy spółki winni pokryć koszty działalności spółki i dokonywać dopłat (podczas gdy umowa spółki nie przewiduje takiej możliwości) oraz pominięcie przez referendarza faktu, iż wspólnicy tytułem pożyczek wnieśli już łącznie kwotę ponad 1.500.000 zł i obecnie pozostają wierzycielami spółki w postępowaniu upadłościowym; - błędne zastosowanie art. 246 § 2 p.p.s.a. poprzez dowolne uznanie, że nie zachodzą zawarte w tym przepisie przesłanki przemawiające za przyznaniem stronie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 5.000 zł, podczas gdy z całokształtu materiału dowodowego wynika, iż spółka w upadłości nie posiada obecnie niezbędnych środków na pokrycie ww. kosztów postępowania. W załączeniu do sprzeciwu syndyk przedłożył historię rachunku bankowego spółki za okres od 1 stycznia 2018 r. do 12 lutego 2018 r., z której wynika, że uzyskane przez spółkę dochody przeznaczone zostały na rzecz kosztów postępownia upadłościowego i obecnie na rachunku pozostaje 12.686,83 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz.1369, dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z akt sprawy wynika, że syndyk w sprzeciwie zmienił zakres żądania zawartego we wniosku, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 5.000 zł. Ponadto wniósł o utrzymanie w mocy postanowienia referendarza sądowego w pozostałym zakresie. W myśl art. 245 § 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 245 § 4 częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając zawarty w sprzeciwie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd uznał, że strona wykazała, iż spełnia przesłanki do zwolnienia jej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 5.000 zł. We wniosku, w załączonych dokumentach i pismach (w tym sprzeciwie) strona podnosiła, że ze względu na zajęcie rachunków bankowych nie rozporządza obecnie wystarczającymi środkami finansowymi - te bowiem przekazywane są natychmiast na poczet zobowiązań wynikających z decyzji podatkowych. Z akt sprawy wynika, że spółka całkowicie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, ponadto z uwagi na wdrożone czynności egzekucyjne, nie może rozporządzać majątkiem trwałym. Spółka posiada też szereg innych ciążących na niej należności z tytułu m.in. niespłaconych kredytów. Z przedłożonej wraz ze sprzeciwem historii rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2018 r. do 12 lutego 2018 r. wynika, że uzyskane przez spółkę dochody przeznaczone zostały na rzecz kosztów prowadzonego postępownia upadłościowego i obecnie na rachunku bankowym spółki pozostała jedynie kwota 12.686,83 zł. Z kwoty tej syndyk masy upadłości będzie mógł uiścić wpis od skargi w wysokości 5.000 zł w sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt I SA/Wr 413/17. Pozostała (po opłaceniu ww. wpisu) do jego dyspozycji kwota 7.686,83 zł, pozwoli syndykowi uiścić wpis od skargi w niniejszej sprawie w kwocie 5.000 zł. W ocenie Sądu, należy zgodzić się z argumentacją syndyka, że wypłacone wspólnikom środki tytułem zaległego wynagrodzenia, nie muszą być przeznaczone na udzielenie - kolejnej już - pożyczki na rzecz spółki. Zwiększenie ciążących już na spółce wobec jej wspólników należności z tytułu udzielonych pożyczek o koszty niniejszego postępowania sądowego, pogłębiło by bowiem i tak trudną sytuację finansowo-majątkową spółki oraz samych wspólników, którzy również mają prawo do zaspokojenia własnych potrzeb życiowych. Na koniec, z uwagi na wniosek syndyka o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata A.S., przywołać należy treść art. 244 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata, wskazanego przez stronę. W tej sytuacji, Sąd - przesyłając odpis postanowienia - poinformuje właściwą okręgową radę, że skarżąca wnosi o wyznaczenie ww. adwokata. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.