I SA/Wr 849/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant Kamila Paszowska-Wojnar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi PPHU A spółka z o.o. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za miesiące od czerwca do września 2003 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent W. działając na wniosek spółki z o.o. A we W. – odmówił umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za miesiące od czerwca do września 2003 r. w łącznej wysokości [...], umarzając jednoczenie odsetki od tych zaległości w kwocie [...], narosłe do dnia wystąpienia przez wnioskodawcę. Samorządowy organ podatkowy stwierdził, że jakkolwiek obecna sytuacja spółki jest trudna, albowiem w sprawozdaniu finansowym za okres od stycznia do sierpnia 2003 r. wykazano stratę na działalności gospodarczej [...], zaś zobowiązania z tytułu dostaw towarów i usług ([...]) przewyższają 4-krotnie należności z tego tytułu ([...]), to stan taki nie odbiega istotnie od sytuacji wielu innych podatników, mających trudności finansowe. Podniósł organ, że umorzenie zaległości może nastąpić w sytuacjach wyjątkowych, które – w jego ocenie – w sprawie nie występują. Udzielenie ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowych stanowiłoby odstępstwo od zasady sprawiedliwości podatkowej, równości i powszechności opodatkowania, zwłaszcza, że podatnik powinien tak gospodarować swoimi zasobami, aby ciężar zapłaty podatku nie był przerzucany na budżet gminy. Bieżące trudności finansowe uzasadniają umorzenie jedynie odsetek za zwlokę. Nie godząc się z rozstrzygnięciem spółka złożyła odwołanie podnosząc, że zaległości podatkowe w dużej mierze powstały z przyczyn niezależnych od podatnika. Wskazała strona, że wielomiesięczne prace związane z modernizacją ul. J. N. spowodowały wyjątkowo utrudniony dojazd do ul. U., przy której znajduje się nieruchomość należąca do odwołującej. W wyniku tego część najemców rozwiązała umowy z końcem 2002 r., zaś w ich miejsce nie udało się pozyskać nowych. Dodatkowo, wbrew wcześniejszym zapewnieniom, uniemożliwiony był przez ponad miesiąc dojazd dużych samochodów do posesji spółki. Wskazała dalej strona, że odmowa umorzenia zaległego podatku w sytuacji, gdy Gmina W. obniżyła czynsze najemcom lokali użytkowych, położonych w rejonie modernizowanej ulicy, stanowi ograniczenie konkurencji pomiędzy podmiotami i narusza zasadę sprawiedliwości ponoszenia równych kosztów przez wszystkie podmioty. Wreszcie podniosła spółka, że w maju 2003 r., gdy na bieżąco regulowała podatek, wystąpiła Sygn. akt I SA/Wr 849/04 z wnioskiem o obniżenie jego wysokości, i uzyskała wówczas informację, że instytucją przewidzianą w przepisach jest umorzenie zaległości podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] , nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Kolegium podzieliło ocenę dokonanej w postępowaniu I-instancyjnym ocenę materiału dowodowego stwierdzając, że sytuacja spółki nie jest ani krytyczna, ani nadzwyczajna, ażeby powodowała umorzenie zaległości podatkowej. Okoliczność remontu ul. J. N. była podatnikowi znana od samego początku, zaś związane z tym perturbacje w korzystaniu z nieruchomości nie mają charakteru nadzwyczajnych, nie dających się przewidzieć. Uzyskiwanie z działalności gospodarczej dochodów znacznie niższych od zakładanych nie jest równoznaczne z brakiem możliwości zapłaty zaległych zobowiązań podatkowych. Podatek od nieruchomości jest podatkiem o charakterze majątkowym, wynikającym z samego faktu posiadania nieruchomości i na jego wielkość nie ma wpływu wysokość pozyskiwanych z niej dochodów. Nie ma znaczenia dla sprawy, że Gmina W. obniżyła najemcom lokali użytkowych czynsze, albowiem najemcy obok czynszu zobowiązani są do zapłaty podatku od nieruchomości, zaś w Gmina w stosunku najmu występuje jako przedsiębiorca, a nie organ. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka zarzuciła naruszenie art. 7 K.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak również art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Naruszono także art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej na skutek uznania, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie ulgi podatkowej. W uzasadnieniu strona szczegółowo opisała trudności związane z wykonywaniem remontu ulicy J. N., jak również przebieg jej starań o zapewnienie bezkolizyjnego dostępuj do jej nieruchomości. Stwierdziła, że jakkolwiek fakt modernizacji ulicy był znany wcześniej, to nadzwyczajnym zdarzeniem było zablokowanie bramy wjazdowej bez uprzedzenia. Ponownie nawiązała spółka do obniżenia przez Gminę czynszu wobec najemców lokali użytkowych. Zarzuca też skarżąca, że z jednej strony organy stwierdziły brak podstaw do umorzenia zaległości, z drugiej – umorzyły odsetki za zwłokę, co było – w jej ocenie – gestem symbolicznym. Domagając się uchylenia decyzji skonkludowała spółka, ze zaległości podatkowe w dużej mierze powstały z przyczyn od niej niezależnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Sygn. akt I SA/Wr 849/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył co następuje: Skarga nie była uzasadniona. Według art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej oparta jest na tak zwanym uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Ustawowymi kryteriami, w świetle których powinien dokonać rozpoznania wniosku są: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Powyższe oznacza, że nawet w razie stwierdzenia przez organ występowania w sprawie którejś z przesłanek (bądź obu), nie jest on zobligowany do umorzenia zaległości, gdyż dysponując w tym zakresie uznaniem administracyjnym, może podjąć rozstrzygnięcie niekorzystne dla wnioskodawcy. Trzeba przede wszystkim wskazać, że przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego musi być każdorazowo przedmiotem ustalenia w postępowaniu administracyjnym. Organy podatkowe dokonując oceny sytuacji finansowej spółki jak i okoliczności podnoszonych przez nią na uzasadnienie wniosku uznały, że umorzenie uzasadnione było jedynie w stosunku do odsetek, nie zaś kwoty należności głównej. Tymczasem skarżąca kwestionując rozstrzygnięcia organów administracyjnych zarzucała przede wszystkim, iż nie uwzględniły one trudności, jakie miała strona w następstwie remontu ul. J. N. Prace drogowe nie tylko wpłynęły na obniżenie stopnia gospodarczego wykorzystania nieruchomości, ale też prowadzone były w sposób odbiegający od wcześniejszych uzgodnień, jak wtedy gdy nagle zablokowano bramę dojazdową. Remont drogi spowodował, że część najemców nieruchomości skarżącej rozwiązało umowy a inni wystąpili do niej z roszczeniami finansowymi. Należy stwierdzić, że organy skarbowe zasadnie powołały się na wyjątkowy charakter instytucji umorzenia zaległości podatkowych, albowiem stanowi ona odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Konieczność zapłaty podatku jest obowiązkiem konstytucyjnym, znajdującym potwierdzenie w ustawach podatkowych. Stąd też w orzecznictwie zwracano wielokrotnie uwagę, że również wyjątkowy charakter winny mieć przyczyny, których wystąpienie mogłoby przemawiać za umorzeniem podatku (np. wyrok NSA z dnia 19.04.2000 r., sygn. akt I SA/Gd 655/98, opubl. LEX nr 44318). Sygn. akt I SA/Wr 849/04 Należy stwierdzić, że organy podatkowe mogły uznać, iż remont drogi, o którym spółka wiedziała z odpowiednim wyprzedzeniem nie był zdarzeniem ani nadzwyczajnym, ani niespodziewanym. Zwrócić trzeba uwagę, że sama strona w treści skargi przyznaje, iż fakt remontu był jej znany od początku. Jeżeli zaś spółka miała pretensję o wykonywanie poszczególnych prac niezgodnie z wcześniejszymi ustaleniami, to zadośćuczynieniem w tym zakresie nie powinno być umorzenie podatku. Zwolnienie z obowiązku świadczenia publicznoprawnego nie może być rekompensatą za ewentualne szkody, do których przyczynił się wykonawca robót czy ich organizator. Podobnie należy odnieść się do argumentacji strony, wskazującej na naruszenie równości podmiotów gospodarczych na skutek obniżenia przez Gminę wysokości czynszu w stosunku do najemców lokali użytkowych, położonych w obrębie remontowanej ulicy. Ponieważ skarżąca nie pozostawała z Gminą w tego rodzaju stosunku cywilnoprawnym (spółka była właścicielem nieruchomości), oczekiwała obniżenia zobowiązania podatkowego, a gdy okazało się to niemożliwe – umorzenia zaległości podatkowych. Jednakże umknęło uwadze spółki, że Gmina występując jako podmiot stosunków cywilnoprawnych dysponuje określoną autonomią i swobodą kształtowania treści tych stosunków. Odmiennie zaś jest w zakresie prawa publicznego, w tym podatkowego, gdzie zachowanie obu stron stosunku administracyjnoprawego (związku publicznoprawnego i podatnika) reglamentuje zasadniczo obowiązujące prawo. Różnego rodzaju roszczenia, jakie mogą powstać pomiędzy tymi samymi podmiotami w sferze stosunków cywilnoprawnych nie mogą być zaspokajane z wykorzystaniem instytucji prawa publicznego, jeżeli jeden z tych podmiotów posiada status związku publicznoprawnego. Skoro zapłata podatku jest obowiązkiem konstytucyjnym, to umorzenie zaległości podatkowej traktowane być musi jako nadzwyczajne zwolnienie od tego obowiązku, a nie jako odszkodowanie, zadośćuczynienie, czy instrument wyrównujący szanse pomiędzy podmiotami gospodarczymi. Należy też podkreślić, że podatek od nieruchomości jest podatkiem o charakterze majątkowym i dla istnienia obowiązku podatkowego w tym zakresie nie ma znaczenia, czy podatnik nieruchomość wykorzystuje i w jakim stopniu. Dlatego też trudności w wykorzystaniu nieruchomości, zarówno gdy chodziło o bieżące utrudnienia w zakresie transportu, jak i brak zainteresowania ze strony potencjalnych, nowych najemców, nie przekładały się bezpośrednio na podstawę do zastosowania ulgi w zapłacie podatku od nieruchomości. Reasumując należy stwierdzić, że wszystkie problemy jakie związane były Sygn. akt I SA/Wr 849/04 z remontem ulicy, w tym szczegółowo relacjonowane przez stronę zabiegi i uzgodnienia podejmowane z organizatorem prac, jak również z wykonawcą robót, nie mogły same przez się uzasadniać umorzenie zaległego podatku, natomiast w zakresie, w jakim wpłynęły na pogorszenie kondycji finansowej spółki, stanowiły jedynie wyjaśnienie jej perturbacji płatniczych. Dokonując oceny sytuacji ekonomicznej skarżącej organy podatkowe uznały ją za trudną, natomiast w ich mniemaniu nie była ona na tyle wyjątkowa, ażeby mogła powodować odstąpienie od poboru podatku (organy umorzyły jedynie odsetki). Sama spółka podkreślała, że obok zaległości w podatku od nieruchomości, których umorzenia oczekiwała, nie posiadała jakichkolwiek innych zaległych zobowiązań publicznoprawnych, co oznacza, że były one regulowane na bieżąco. Należy mieć na uwadze, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej podejmowane jest z uwzględnieniem określonych, istniejących w chwili orzekania okoliczności. Dalsze pogorszenie sytuacji finansowej spółki w późniejszym okresie, do czego nawiązał na rozprawie przedstawiciel skarżącej, nie mogło wpłynąć na kwalifikację legalności zaskarżonych decyzji, skoro ich ocena uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w chwili podejmowania rozstrzygnięcia administracyjnego. Pamiętać należy, że zmiana okoliczności faktycznych uzasadniała ponowienie wniosku o umorzenie zaległości w podatku. Z wyżej przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszały prawa w stopniu powodującym konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tych warunkach skargę na podstawie art. 151 tej ustawy należało oddalić.