I SA/Wr 857/06

Dnia 29 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz- Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek(sprawozdawca) Asesor WSA Marek Olejnik Protokolant Lucyna Barańska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów z tytułu przechowania ruchomości podlegającej likwidacji I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasadza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz R. W. kwotę 100 (słownie: sto) zł – tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W 2003 r. na parkingu strzeżonym należącym do R. W., funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji we W. umieścili samochód osobowy Fiat 126 p nr rej. [...], usunięty z drogi w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, z powodu braku obowiązkowego ubezpieczenia przez kierującego pojazdem. Ponieważ właściciel pojazdu, powiadomiony o okolicznościach prawnych związanych z usunięciem pojazdu, nie dokonał odbioru samochodu w terminie sześciu miesięcy od jego usunięcia, postanowieniem z dnia [...] (nr [...]), Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – P. P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, które zakończył poprzez wydanie w podanym zakresie decyzji w dniu [...] (nr [...]). Wskazany wyżej samochód został następnie sprzedany w drodze licytacji, zaś w stosunku do nabywcy rzeczy zostało wydane postanowienie w sprawie nabycia ruchomości (postanowienie z dnia [...] nr [...]). R. W. wystąpił wobec organu o zapłatę wynagrodzenia za parkowanie pojazdu w kwocie [...], wskazując w treści wystawionej faktury, że parkowanie obejmuje okres od dnia [...] do dnia [...]. Żądana kwota została wnioskodawcy zapłacona. Z kolei pismem z dnia [...] R. W. zgłosił dalsze żądanie wypłaty wynagrodzenia w wysokości [...], wskazując, że obejmuje ono przechowanie w okresie od dnia [...] do dnia [...]. Postanowieniem z dnia [...] (nr [...]), Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – Ś. ustalił łączną kwotę wynagrodzenia w wysokości [...], stanowiącą równowartość kosztów związanych z przechowywaniem zabezpieczonego samochodu na parkingu wnioskodawcy, w okresie od dnia [...] do dnia [...], a przy tym odmówił przyznania dalej idącej kwoty. W uzasadnieniu organ likwidacyjny, powołując się na stosowne pisma Ministerstwa Finansów stwierdził, że koszty przechowywania rzeczy, narosłe do czasu przekazania akt, pozwalających na wszczęcie procedury likwidacyjnej, winny obciążać organy decydujące o przechowaniu. Natomiast organy likwidacyjne upoważnione są do pokrywania wydatków, powstałych od dnia otrzymania dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego. Wobec tego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego dokumenty umożliwiające uruchomienie likwidacji samochodu otrzymał z Komendy Miejskiej Policji w dniu [...], zobowiązany był przyznać wynagrodzenie jedynie za okres od tego dnia do dnia [...], w którym sprzedano samochód. W złożonym zażaleniu R. W. utrzymywał, iż organ likwidacyjny ponosi finansową odpowiedzialność za cały okres przechowywania – parkowania samochodu, a nie tylko za okres, od kiedy wdrożono likwidację w następstwie przejęcia rzeczy na własność Skarbu Państwa. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu ponowiono argumentację, że organ likwidacyjny jest zobowiązany do pokrywania wydatków związanych z parkowaniem pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa, wyłącznie od dnia, w którym jednostka prowadząca parking, powiadomiła ten organ o nieodebraniu w wyznaczonym terminie pojazdu z parkingu lub od dnia otrzymania dokumentów pozwalających na prowadzanie postępowania likwidacyjnego. Z żadnego przepisu prawa nie wynika, że organ likwidacyjny zobowiązany jest do uiszczenia opłat związanych z parkowaniem należnych za okres przed wymienionymi zdarzeniami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. W. zarzucił naruszenie przepisów § 7 i § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, w związku z § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz w związku z przepisem art. 130a ust. l ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skarżący domagał się uchylenia postanowienia. W odpowiedzi na skargę z Dyrektor Izby Skarbowej we W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W sprawie bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § 1lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w szczególności wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie był sposób ustalenia wynagrodzenia R. W. z tytułu przechowywania pojazdu samochodowego, usuniętego z drogi w trybie art. 130a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.). Stosownie do art. 130a ust. 10 powołanej ustawy, pojazd usunięty we wskazanym trybie i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa. Tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa uregulowany został w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133). Według § 7 ust. 2 rozporządzenia, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy (ustawy Prawo o ruchu drogowym – przypis), jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o tym właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu. Od dnia [...], to jest od dnia wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego (rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lutego 2004 r. – Dz. U. Nr 32, poz. 283), jednostka prowadząca parking obowiązana jest dokonać powiadomienia nie później niż trzeciego dnia od upływu 6-miesięcznego terminu, w którym osoba uprawniona nie odebrała pojazdu. Z kolei na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia, o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Przed wydaniem orzeczenia należy powiadomić właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Dalszy tryb postępowania, w odniesieniu do pojazdów, które we wskazanych wyżej okolicznościach przeszły na własność Skarbu Państwa, wynika z regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). Na podstawie jego § 3 pkt 1, przepisy działu II rozdziału 6 ustawy (o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – przypis) dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości, stosuje się między innymi do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu administracyjnym. Należy przy tym zauważyć, że jakkolwiek w odniesieniu do samochodów usuniętych w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym i nieodebranych w terminie, przejście własności na Skarb Państwa następuje w drodze ustawy, to okoliczność obligatoryjnego potwierdzenia nabycia własności przez Skarb Państwa w decyzji naczelnika urzędu skarbowego, uzasadnia zaliczenie niniejszego przypadku do zakresu wskazanego w § 3 pkt 1 rozprządzenia. Z kolei według § 6 ust. 1 rozporządzenia, do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100-103 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229 poz. 1954 z póżn. zm. zwana dalej ustawą egzekucyjną). . Należy zatem przypomnieć, że art. 100 ustawy egzekucyjnej reguluje zasadniczo kwestię, pod czyim dozorem można pozostawić zajętą ruchomość, art. 101 odnosi się do prawa używania rzeczy pozostawionej pod dozorem, art. 102 ustawy dotyczy obowiązków i wynagrodzenia dozorcy, natomiast art. 103 określa odpowiedzialność za uszkodzenie, zniszczenie lub zaginięcie ruchomości. Według art. 102 § 1 ustawy egzekucyjnej, dozorca obowiązany jest przechowywać zajętą ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości, oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Dozorca obowiązany jest zawiadomić organ egzekucyjny o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości. Stosownie natomiast do § 2, organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 ustawy egzekucyjnej. Zasadniczym zatem obowiązkiem dozorcy jest przechowanie rzeczy z należytą starannością, ażeby nie straciła na wartości, natomiast za przechowanie należy się dozorcy wynagrodzenie. W świetle tej zasady nie można było podzielić stanowiska organów administracyjnych, że przechowawcy należy się wynagrodzenie jedynie za część okresu przechowania, to jest za okres następujący po tym, jak organy otrzymały dokumentację umożliwiającą podjęcie orzeczenia o nabyciu własności samochodu przez Skarb Państwa i wdrożenie następnie procedury likwidacyjnej. Wynagrodzenie stanowi ekwiwalent za świadczenie dozorcy mające charakter świadczenia ciągłego, polegającego na przechowaniu rzeczy. Jednostka prowadząca parking zasadniczo przechowuje rzecz już od dnia, w którym usunięty z drogi samochód zostaje jej powierzony. Pozostaje przy tym bez znaczenia, że dyspozycję usunięcia pojazdu wydaje (na przykład) jednostka Policji. Należy bowiem zauważyć, że w odniesieniu do przypadków usunięcia pojazdu w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie da się wyodrębnić takiego momentu, z którym by można utożsamić oddanie pod dozór (na przechowanie) ruchomości przez orzekający organ administracyjny, bądź organ wykonawczy (likwidacyjny). Organy te prowadzą postępowania już w warunkach przechowywania rzeczy przez przechowawcę. Nie ma zatem podstaw ograniczenia wynagrodzenia do okresu, w którym te postępowania są prowadzone. Z przytoczonej wyżej regulacji wynika, że orzeczenie o wynagrodzeniu przechowawcy podejmuje organ likwidacyjny i on jest przeto zobligowany do określenia wynagrodzenia za cały okres przechowania. Trzeba dalej wskazać, że art. 102 ustawy egzekucyjnej nie podaje miernika, według którego należałoby ustalić wysokość wynagrodzenia dozorcy. Niewątpliwie jednak wynagrodzenie to winno uwzględniać sposób wywiązania się dozorcy z jego obowiązków, zdeterminowanych celem dozoru. "Odpowiednie" stosowanie art. 102 ustawy egzekucyjnej, do przypadków unormowanych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia z dnia 23 kwietnia 2002 r. pozwala przyjąć, że do obowiązków przechowawcy, których stopień wykonania może rzutować na wysokość wynagrodzenia, zalicza się obowiązek jednostki prowadzącej parking, do zawiadomienia właściwych organów o upływie 6-miesięcznego terminu od pozostawienia usuniętego z drogi pojazdu (§ 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów). Wprawdzie w stanie prawnym obowiązującym do dnia 8.03.2004 r. termin w jakim jednostka prowadząca parking miała dokonać zawiadomienia, nie był konkretnie określony, to należy tu przyjąć obowiązek działania bez zbędnej zwłoki. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skoro przechowanie trwa już od momentu pozostawienia pojazdu samochodowego na parkingu właściwego podmiotu, to obowiązek powiadomienia przez ten podmiot organów jest obowiązkiem przechowawcy. Należyte wywiązanie się z tej powinności ma wpływ zarówno na zachowanie stanu i wartości przechowywanego samochodu, którego sprzedaż podobnie jak innych ruchomości, jest zasadniczym celem postępowania likwidacyjnego (§ 1 pkt 1 oraz § 9 ust. 1 in principio rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r.), jak również rzutuje na utrzymywanie przechowania jedynie przez okres konieczny, to jest niezbędny dla wdrożenie odpowiednich procedur zmierzających do likwidacji. Tymczasem z treści zaskarżonego postanowienia, jak i z akt administracyjnych nie wynika, ażby organy czyniły ustalenia w kierunku, czy i ewentualnie kiedy R. W. dokonał zawiadomienia właściwych organów, stosownie do § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 kwietnia 2002 r. Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 Ordynacji podatkowej ( dawniej art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej. Z przedstawionych powyżej powodów należało stwierdzić, że stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony. W ponownym postępowaniu organy powinny przede wszystkim ustalić w jakim zakresie R. W. wykonywał obowiązki dozorcy i czy dołożył w tym zakresie należytej staranności. Dopiero na tej podstawie możliwe będzie prawidłowe określenie wysokości wynagrodzenia. Reasumując, na skutek naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). W tej sprawie poniesione przez skarżących koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi. Ponieważ zaskarżona decyzja dotyczyła określenia wysokości wynagrodzenia skarżącego, nie podlegała wykonaniu w drodze egzekucji. Wobec tego nie było celowe orzekanie o jej wykonalności.