I SA/Wr 864/97

Osoba zagraniczna posiadająca obywatelstwo polskie, zameldowana w Polsce w chwili powrotu do kraju na pobyt stały, odpowiada wymogom par. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r. w sprawie trybu, warunków, okresu zwolnienia od cła, norm ilościowych, określenia rzeczy podlegających zastrzeżeniu nieodstępowania oraz dokumentów wymaganych do stwierdzenia podstawy stosowania zwolnienia od cła rzeczy stanowiących mienie niektórych krajowych i zagranicznych osób fizycznych /Dz.U. nr 92 poz. 463/, co oznacza, że po przedłożeniu dowodów wymienionych w par. 4 pkt 2 powołanego rozporządzenia, jej mienie korzysta ze zwolnienia od cła przewidzianego w art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, gdyż organy celne nie są powołane do oceny tej sytuacji faktycznej z punktu widzenia unormowań ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./. Nadmienić trzeba, że materia regulowana przepisem art. 14 ust. 1 pkt 7 nieobowiązującego już Prawa celnego z 1989 r., znajduje obecnie normowanie w art. 190 par. 1 pkt 6 Kodeksu celnego z 1997 r. Sprawę oznaczoną na wstępie rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny ze skargi Stefana C. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 17 kwietnia 1997 r. w przedmiocie wymiaru cła od samochodu osobowego. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję dyrektora Urzędu Celnego w L., zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej pojazdu samochodowego, wymierzający należności celne od tego samochodu. Samochód, o którym mowa - jako mienie przesiedleńcze - zgłosił do odprawy Stefan C., przedstawiając umowę kupna pojazdu oraz zaświadczenie Konsulatu Generalnego RP w Monachium, z którego wynikało, że wymieniony jako osoba zagraniczna w rozumieniu przepisów Prawa dewizowego przebywał w Republice Federalnej Niemiec od 11 października 1991 r. do 9 maja 1996 r. W uzasadnieniu utrzymanej w mocy decyzji organu pierwszej instancji podano, że zgodnie z par. 3 pkt 1 powoływanego wcześniej rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicy z dnia 4 sierpnia 1995 r., warunkiem zwolnienia od cła rzeczy, o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego z 1989 r., jest dokonanie ich zgłoszenia w okresie jednego miesiąca przed dniem zakończenia pobytu za granicą, do pięciu miesięcy od tego dnia. Ponieważ ustalony stan faktyczny nie spełniał tego warunku, gdyż termin zgłoszenia upłynął, zwolnienie towaru od cła było niemożliwe. W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy dodał, że wbrew treści zaświadczenia Konsulatu; Stefan C. był osobą krajową, gdyż nie wymeldował się z pobytu stałego w Polsce, co jednoznacznie wynika z jego oświadczenia. Niezależnie wszakże od tego - zdaniem organu drugie j instancji - jaki by nie przypisać stronie status, towar przezeń sprowadzony nie kwalifikował się do uznania go za wolny od cła, albowiem gdyby przyjąć, że był on osobą krajową to od dnia zakończenia przez niego pobytu za granicą do dnia wprowadzenia samochodu na polski obszar celny upłynęło więcej niż pięć miesięcy, natomiast jeśli był osobą zagraniczną, to okres sześciu miesięcy, w którym powinno nastąpić sprowadzenie do kraju mienia, liczył się od dnia zameldowania w Polsce na pobyt stały. Tymczasem Stefan C. w ogóle nie wymeldował się z pobytu stałego w Polsce. W skardze sądowej skarżący domagał się zmiany wydanych w jego sprawie decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa i to w stopniu nakazującym usuniecie ich z obrotu prawego. W związku Z tym Naczelny Sąd Administracyjny obydwie te decyzje uchylił, przedstawiając w tym względzie następujące tego przyczyny: Spowodowane ustawą nowelizacyjną z dnia 22 czerwca 1995 r. /Dz.U. nr 87 poz. 434/ nowe brzmienie art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego wprowadziło rozróżnienie osób fizycznych przybywających do kraju na te, które w rozumieniu Prawa dewizowego należy traktować jako osoby krajowe, przebywające czasowo za granicą, oraz te, które należy traktować w rozumieniu Prawa dewizowego jako osoby zagraniczne, czyli zamieszkałe dotychczas na stałe za granicą, a następnie przybywające do kraju na pobyt stały. Mocą delegacji pomieszczonej w pkt 4 art. 14 ust. 2 Prawa celnego zobowiązano Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą do określenia w drodze rozporządzenia, w porozumieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych, trybu, warunków, okresu zwolnienia od cła, norm ilościowych lub wartościowych oraz dokumentów wymaganych do stwierdzenia podstawy stosowania zwolnienia, o którym mowa w pkt 7 ust. 1 tego artykułu, a także wykazu rzeczy podlegających zastrzeżeniu nieodstępowania. Materializację owej ustawowej delegacji stanowi powoływane wcześnie j rozporządzenie z dnia 4 sierpnia 1995 r., w którego par. 3 określono wymogi obowiązujące w tym względzie osoby fizyczne, będące w rozumieniu Prawa dewizowego osobami krajowymi albo osobami zagranicznymi. Mimo braku pewności ze strony organów celnych, z jaką osobą mamy do czynienia w konkretnej sprawie, z zaświadczenia Konsulatu w sposób jednoznaczny wynikało, że Stefan C. był osobą zagraniczną w rozumieniu Prawa dewizowego, bowiem zgodnie z art. 76 Kpa - zaświadczenie to - jako stanowiące dowód - korzystało z domniemania prawdziwości i zgodności z prawem. To drugie; domniemanie mogło być obalone jedynie przez przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu. Tymczasem organy celne nie zakwestionowały w drodze środków prawnych treści tego zaświadczenia i nie uzyskały innego zaświadczenia konsulatu potwierdzającego pogląd, jakoby Stefan C. był osobą krajową w rozumieniu Prawa dewizowego, lecz jedynie hipotetycznie "na własną rękę" rozpatrzyły też taką możliwość. Były to jednak rozważania zbyteczne wobec faktu dysponowania dowodem korzystającym z domniemania zgodności z prawdą nie obalonego przeciwdowodem. W tym stanie rzeczy przed organami celnymi stawała konieczność rozstrzygnięcia, z którą z sytuacji wymienionych w par. 4 pkt 2 i 3 powoływanego już rozporządzenia miały w niniejszym przypadku do czynienia. Organy celne kwestii tej nie rozstrzygnęły. Z pkt 2 par. 4 wynikało zaś, że do spełnienia wymogów formalnych warunkujących zastosowanie zwolnienia wystarczyło przedstawienie zaświadczenia i dowodu osobistego zawierającego aktualną adnotację o zameldowaniu w Polsce na pobyt stały osoby mającej obywatelstwo polskie. Uregulowania te dowodzą że rozporządzenie przewiduje też przyjazd do kraju osoby zagranicznej posiadającej obywatelstwo polskie. Organy celne nie wskazały natomiast unormowań, które wyraźnie by wykluczały posiadanie przez osobę zagraniczną zameldowania na pobyt stały w kraju powrotu. Przytoczone przepisy nie przewidują też dla organów celnych kompetencji do rozważania problemów powstających wokół zagadnień związanych z wymeldowaniem. Brak ze strony organów celnych gruntowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadził do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "b" Prawa celnego z 1989 r. oraz par. 3 pkt 2 w związku z par. 4 pkt 2 wielokrotnie już powoływanego rozporządzenia Ministra Współpracy z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r.