I SA/Wr 865/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 16 października 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał K.B. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego (pkt I.) i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pktII.). Na skutek wystąpienia przez Sąd do Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. w dniu 7 lutego 2018 r. wyznaczono jako pełnomocnika dla strony skarżącej z urzędu radcę prawnego E. K.. Skarżący w dniu 1 lutego 2018 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W jego uzasadnieniu podał, że ma [...] lata, jest osobą schorowaną, uzyskuje emeryturę w kwocie 1.935,10 zł, która starcza mu ledwo na przeżycie. Od 2008 r. jest pod opieką między innymi [...]. Nie jest w pełni samodzielny, nie porusza się samodzielnie i wymaga opieki. Środki, które posiada, przeznaczane są na zakup pampersów, leki urologiczne, krążeniowe i dentystę. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jest właścicielem poniemieckiego domu "po powodzi" o powierzchni około 80 m² i wartości około 74.000 zł, i nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wymienił: koszt zakupu gazu butlowego w kwocie 54 zł (raz na około 3 miesiące), opłata za wodę - 112,08 zł (za 5 miesięcy), opłata za energię - 276,11 zł (za 6 miesięcy), opłata za wywóz śmieci – 44,80 zł, opłata za telefon - średnio 90 zł, opłata za internet - 49,91 zł, podatek - 736 zł rocznie, koszt zakupu węgla - 735 zł rocznie i koksu - 1.553 zł rocznie oraz koszty leczenia - około 1.000 zł rocznie. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych w sprawie wynika, ponad dane wskazane we wniosku, że razem ze skarżącym mieszka jego córka (ur. w [...] r.), która jest zarejestrowana jako bezrobotna od listopada 2010 r. W roku 2015 i 2016 wnioskodawca uzyskał z emerytury dochód w kwocie 24.704,64 zł oraz 24.826,24 zł. Nadto wnioskując strona udokumentowała ponoszenie kosztu zakupu leków i produktów medycznych. W dniu na rachunku bankowym, na który wpływa emerytura skarżącego znajdowała się kwota 5.348,66 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częścio-wym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Z wyżej powołanego unormowania wynika, że postanowieniem referendarskim z dnia 16 października 2017 r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu, tj. w zakresie identycznym zakresem żądania z dnia 1 lutego 2018 r. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu. Skarżący w obecnie toczącym się postępowaniu korzysta z prawa pomocy w za-kresie ustanowienia na podstawie wyżej wskazanego postanowienia z dnia 16 października 2017 r. profesjonalnego pełnomocnika procesowego (radcy prawnego). Aktualnie toczące się postępowanie, po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jest procesową kontynuacją postępowania wcześniejszego, zainicjowanego środkiem prawnym (skargą) strony. Dlatego zasadne jest stwierdzenie, że w niniejszej sprawie K. B. korzysta z przyznanego mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu. Zostały zatem zachowane, przysługujące stronie skarżącej w jej sytuacji rodzinnej i materialnej, gwarancje realizacji prawa do sądu. Istotny przy rozpoznaniu aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, iż prawo pomocy we wnioskowanym zakresie (tj. żądanie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego) zostało już stronie przyznane prawomocnym postanowieniem referendarskim z dnia 16 października 2017r. i uprawnienie wnioskodawcy do korzystania z tego prawa zostało zrealizowane w zakresie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, tj. sądem administracyjnym pierwszej instancji, zakończonego wyrokiem Sądu z dnia 18 stycznia 2018 r. W świetle powyższego postępowanie zainicjowane wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który wpłynął do Sądu w dniu 1 lutego 2018 r., uznać należało za bezprzedmiotowe w zakresie żądania ustanowienia radcy prawnego. W konsekwencji, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym w zw. z art. 258 § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, referendarz sądowy postanowił to postępowanie umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. sentencji postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów postępowania sądowego można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów postępowania sądowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, którymi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Świadczą o tym z jednej strony wysokość jego dochodu, brak majątku podlegającego spieniężeniu, oraz z drugiej strony, udokumentowane przy okazji rozpoznawanego wniosku, wydatki jego dwuosobowego gospodarstwa domowego, zwiększone w związku z wiekiem i stanem zdrowia strony. Oceny tej nie zmienia wykazana przez skarżącego kwota oszczędności, którą uznać należy za konieczne zabezpieczenie wydatków na utrzymanie konieczne osoby fizycznej w wieku, stanie zdrowia i sytuacji materialnej oraz rodzinnej skarżącego, uzyskującego bieżący dochód w kwocie 1.935,10 zł. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 2. sentencji.