I SA/Wr 868/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 13 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności jako członka zarządu spółki z o.o. za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług za VIII i IX 2007 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący na dwóch oddzielnych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, a na następnie o ustanowienie adwokata uzasadniając, że jest osobą samotną i nie pracuje ze względu na stan zdrowia. Jego jedynym źródłem dochodu jest emerytura, z której się utrzymuje, kupuje lekarstwa i spłaca kredyt. Spółka, w której był zatrudniony, nie wypłaciła mu wynagrodzenia za trzy lata. Z rodziną nie utrzymuje kontaktów i nie otrzymuje od niej pomocy. Ponadto z emerytury wnioskodawcy potrącane jest około 1.000 zł w ramach zajęcia egzekucyjnego. Wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jego emerytura wynosi 4.128 zł brutto. Na formularzu wniosku o ustanowienie adwokata skarżący dodał, że kredyt, który spłaca, zaciągnął z powodu braku środków na utrzymanie. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., skarżący nadesłał: kopie zeznań podatkowych za lata 2008 i 2009, kopię decyzji o wysokości emerytury, pismo o wysokości potrącenia z emerytury, tytuł egzekucyjny z 26 maja 2010 r. wraz zawiadomieniem dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków. Z dokumentów tych wynika, że w 2008 r. przychód wnioskodawcy ze stosunku pracy, z działalności gospodarczej oraz z innych źródeł wyniósł 43.200 zł, a dochód 40.331,28 zł. W 2009 r. wielkości te wyniosły odpowiednio 63.669,84 zł i 63.113,60 zł. Przy czym skarżący wyjaśnił, że wysokość dochodów była wynikiem pracy zarobkowej w firmie innej niż spółka, która nie wypłacała mu wynagrodzenia, a dodatkowo w 2009 r. do dochodów doliczona została odprawa emerytalna. Emerytura od marca 2010 r. wynosi brutto 4.127,66 zł i netto 3.379,17 zł. Potrącenie w związku z egzekucją zobowiązania w podatku od towarów i usług wynosi 1.031,91 zł i dokonywane jest od lipca 2010 r. Miesięcznie skarżący ponosi wydatki w łącznej wysokości 2.518 zł, w tym na spłatę raty kredytowej 456,79 zł, na żywność 500 zł, środki higieny 50 zł, lekarstwa 400 zł, na utrzymanie mieszkania 886 zł, ubezpieczenie na życie 60 zł, na telefon 66 zł i na utrzymanie samochodu 100 zł. Emerytura natomiast, po odliczeniu zajęcia egzekucyjnego, wynosi 2.347,26 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych, lokat ani kart kredytowych, jest współwłaścicielem 22-letniego samochodu Mercedes W124, o wartości około 3.000 zł. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych, które są formą daniny publicznej, jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Tymczasem Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Na tle powyższych uwag stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w której wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 500 zł. Jego emerytura jest bowiem na tyle wysoka, że miał możliwość poczynienia rezerw na ten cel. Zwłaszcza, że ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie należy się spodziewać najpóźniej w dniu wniesienia skargi, a skarga w niniejszej sprawie jest datowana na dzień 22 czerwca 2010r. Istnieje też prawdopodobieństwo, że wnioskodawca posiada oszczędności – zauważyć trzeba, że do lipca 2010 r. jego emerytura netto wynosiła ponad 3.000 zł. Miesięczne wydatki natomiast były znacznie niższe. Z kolei z przedłożonej dokumentacji nie wynika, że miał dodatkowe zobowiązania, które zmuszony był uiścić. O ile jednak skarżący jest w stanie ponosić koszty sądowe w niniejszej sprawie, o tyle jego dochody z pewnością nie dawały możliwości poczynienia rezerw na opłacenie wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, że wnioskodawca jest w stanie ponieść część kosztów postępowania, na które składają się m.in. koszty sądowe. Nie jest jednak możliwe, aby te koszty, do których zaliczane jest też wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika, mógł w pełni opłacić bez uszczerbku dla własnego koniecznego utrzymania. To z kolei uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, przez ustanowienie adwokata z urzędu. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.