I SA/Wr 868/10

Wrocław, dnia 23 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w Wa. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2007 r. postanawia: przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 08 listopada 2010 r. W. J. (dalej wnioskodawca) przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę dwustu pięćdziesięciu złotych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Składając skargę kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2011 r. wnioskodawca wystąpił jednocześnie o przyznanie mu prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku W. J. wskazał, że jest osobą samotną, po rozwodzie. Nie utrzymuje kontaktów z rodziną, nie otrzymuje także od niej jakiejkolwiek pomocy. Obecnie nie pracuje ze względu na stan zdrowia. Jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 4.127 zł , z której potrącana jest kwota 1.031,91 zł na rzecz zaległości podatkowych wnioskodawcy. Emerytura jest także źródłem spłaty kredytu zaciągniętego na utrzymanie, do czego wnioskodawca został zmuszony z uwagi na to, że jego poprzedni pracodawca nie zapłacił mu należnego wynagrodzenia za trzy lata wstecz. Wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Do wniosku załączył zestawienie wydatków oraz kopie: - zeznania podatkowego za 2009 r., decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o waloryzacji emerytury z dnia [...] r., nr [...]; - zawiadomienia o zajęciu emerytury z dnia 16 grudnia 2010 r.; - pisma informacyjnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zajęcia emerytury. Zgodnie z przedstawionymi dokumentami w 2009 r. przychód wnioskodawcy ze stosunku pracy, z działalności gospodarczej i z emerytury wyniósł 63.669,84 zł, a dochód 63.113,60 zł. Emerytura wnioskodawcy od marca 2010 r. wynosi 4.127,66 zł (3.379,17 zł netto), przy wydatkach ponoszonych miesięcznie w kwocie łącznie ok. 2.342,79 zł, na które składają się raty kredytu w wysokości 456,79 zł, koszty zakupu żywności, środków higieny i lekarstw oraz opłaty na ubezpieczenie na życie, telefon i utrzymanie mieszkania i samochodu. Ponadto wnioskodawca wniósł o uwzględnienie w sprawie dokumentów, które zostały złożone w poprzednim postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 04 maja 2011 r. wnioskodawca wskazał, że emerytura po potrąceniach nie starcza na jego utrzymanie, a dokumenty przedstawione na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie uwzględniają wydatków takich jak zakup odzieży. Podkreślił także wnioskodawca, że jest stroną dwóch innych postępowań toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny we Wrocławiu, w których uiścił wpisy. Obecnie skarżący, oprócz postępowania w niniejszej sprawie jest także stroną postępowań o sygn. akt I SA/Wr 73 i 74/11 oraz 704/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek W. J. o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ocenę zasadności wniosku wnioskodawcy, należy rozpocząć od wskazania, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Stąd też, prawo pomocy nie może być wygodną formą kredytowania stron, co stanowiłoby naruszenie zasadę równości wobec prawa. Dalej należy zauważyć, że w myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika zatem jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wnioskodawca wykazał w stopniu dostatecznym, że jego bieżąca sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów wniesienia skargi kasacyjnej, bez uszczerbku dla własnego. Co prawda skarżący otrzymuje stosunkowo wysoką emeryturę, należy jednak zauważyć, że blisko jedna trzecia jego dochodów podlega zajęciu, a wnioskodawca, prowadząc samodzielnie gospodarstwo domowe, ponosi także relatywnie wyższe koszty utrzymania. Ponadto przedstawione przez wnioskodawcę zestawienie aktualnych kosztów utrzymania nie budzi zasadniczych wątpliwości Sądu, w związku z czym należy uznać, że osiągane przez niego dochody aktualnie starczą jedynie na pokrycie ponoszonych przez niego Ewentualne nadwyżki nie są natomiast na tyle duże, by wnioskodawca mógł pokryć z nich koszty wpisu od skargi kasacyjnej, bez ograniczenia innych niezbędnych wydatków, takich jak zakup ubrań. Wobec powyższego stwierdzić należało, że W. J. wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego własnego utrzymania, co uzasadniało przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.