I SA/Wr 886/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak (spr.), Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Marta Klimczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi T. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. oddal skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu) na rzecz pełnomocnika z urzędu adw. D. S. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdziło uchybienie przez T. T. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] Nr [...] o odmowie stwierdzenie nadpłaty. Wskazał organ, że decyzję organu I instancji z dnia [...] doręczono w dniu 13 września 2006 r. małżonce T. T. w sposób odpowiadający wymogom art. 149 Ordynacji podatkowej. Pismo zawierające odwołanie od doręczonej decyzji organu I instancji zostało przez stronę nadane w urzędzie pocztowym w dniu 28 września 2006 r., a wpłynęło do organu I instancji w dniu 2 października 2006 r. Pismo to nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Omówił organ odwoławczy przepisy art. 144, art. 145 § 1, art. 149 i art. 150 Ordynacji podatkowej. Podniósł, że decyzja organu I instancji z dnia [...] doręczona została dorosłemu domownikowi w sposób przewidziany w art. 149 Ordynacji podatkowej. Skoro strona nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania należało, a termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 27 września 2006 r., wniesienie odwołania w dniu 28 września 2006 r., przez nadanie przesyłki w urzędzie pocztowym, nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W skardze skarżący T. T. zarzucił naruszenie art. 121 i art. 125 Ordynacji podatkowej przez wydanie postanowienia z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych oraz zasady szybkości postępowania, a także naruszenie prawa poprzez wymaganie od skarżącego jako strony postępowania większej wiedzy i doświadczenia aniżeli od organów podatkowych i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Podniósł, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji zakwestionował jej zasadność, gdyż odmowa stwierdzenia nadpłaty przy zapłacie dwukrotnie tej samej kwoty z tego samego tytułu jest ewidentnie nienależnie uiszczoną opłatą. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty trwało ponad półtora roku. Podniósł, że dopiero po upływie czterech miesięcy od wniesienia odwołania dostrzeżono przekroczenie przez niego o jeden dzień terminu do wniesienia odwołania. W czasie rozmowy z pracownikiem organu, ani też w czasie jego wizyt w organie nikt nie zwrócił skarżącemu uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia odwołania. Podniósł, że dopiero z treści postanowienia dowiedział się, że odwołanie zostało wniesione o jeden dzień po terminie. Zarzucił, że sprawdzanie prawidłowości terminu wniesionego odwołania zajęło organowi ponad cztery miesiące, co świadczy o tym, że podstawowe zasady postępowania podatkowego jak zasada szybkości oraz zasada pogłębiania zaufania do organów podatkowych zostały pominięte, a nawet pogwałcone. Organ naruszył art. 121 i art. 125 Ordynacji podatkowej, gdyż zaniechał przeprowadzenia wnikliwego i szybkiego postępowania z zastosowaniem najprostszych środków prowadzących do załatwienia sprawy. Podniósł skarżący, że w toku postępowania nie udzielono mu wskazówek co do konieczności wniesienia dodatkowego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Gdyby wiedział, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania, wystąpiłby z odpowiednim wnioskiem, bądź też gdyby wiedział jak prawidłowo należy liczyć termin do wniesienia odwołania (wg jego wyliczeń upływał on w dniu 28 września 2006 r.), to wniósłby je w terminie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i jego argumentację. Wskazał organ, że z przepisu art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wynika obowiązek organu stwierdzenia w formie postanowienia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, powołując się na wyrok NSA z dnia 15.11.1995 r. sygn. SA/Ka 2111/94. Podkreślił, że z treści skargi wynika, że skarżący przyznał, że uchybił terminowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji czy też postanowień z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje względnie postanowienia podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego postanowienia należy rozważyć, czy prawidłowo organ II instancji uznał w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Bezspornym w sprawie jest, że decyzja z dnia [...] Nr [...] o odmowie stwierdzenie nadpłaty została doręczona w dniu 13 września 2006 r. małżonce T. T. (pełnoletniemu domownikowi) w sposób odpowiadający wymogom art. 149 Ordynacji podatkowej (doręczenie zastępcze). Pismo zawierające odwołanie od doręczonej decyzji organu I instancji zostało przez stronę nadane w urzędzie pocztowym w dniu 28 września 2006 r.. Po myśli art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin 14 – tu dni od dnia doręczenia decyzji skarżącemu upłynął w dniu 27 września 2006 r., tak więc wniesienie odwołania od przedmiotowej decyzji w dniu 28 września 2006 r. nastąpiło z uchybieniem określonego w przepisie art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej terminu i nie ma znaczenia, że uchybienie wynosiło tylko jeden dzień. Prawidłowo zatem organ II instancji, w oparciu o przepis art. 228 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził, postanowieniem z dnia [...] Nr [...], uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Warunkiem skuteczności czynności procesowej, w tym przypadku wniesienia odwołania, było zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia. Skarżący, wnosząc w dniu 28 września odwołanie od decyzji organu I instancji, winien wiedzieć, że odwołanie składa z opóźnieniem, gdyż doręczona decyzja zawierała pouczenie o sposobie i terminie odwołania. Przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu strona może się bronić składając prośbę o przywrócenie terminu (art. 162 Ordynacji podatkowej). W związku z tym, uchybiając terminowi, skarżący był uprawniony wraz z dokonaniem czynności procesowej, a więc złożeniem odwołania, wnieść wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, uprawdopodobniając, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu winien skarżący wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. Organ odwoławczy nie miał obowiązku pouczać skarżącego, przed wniesieniem przez niego odwołania, o przysługującym mu prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Gdyby skarżący taki wniosek złożył spełniając przesłanki określone w art. 162 Ordynacji podatkowej, do których należą: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w niedochowaniu terminu, co wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. "O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.(...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (E.Iserzon, J.Starościak Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, wyd. IV Warszawa 1970, s. 136; B.Adamiak i inni, Ordynacja podatkowa Komentarz 2004, str. 586 i n.). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można domagać się od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. (Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, Warszawa 1989, t. I, s. 275; B.Adamiak/J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz, wydanie 2. C.H.Beck Warszawa 1998, str. 344 i n.; B.Adamiak i inni Ordynacja podatkowa - jak wyżej.). Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy obciąża osobę zainteresowaną i winna ona uczynić to poprzez uwiarygodnienie stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu, iż przeszkoda była od niej niezależna, 2) wniesienie przez zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie nieprzywracalnego 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin – organ miałby okazję do ustosunkowania się do tego wniosku, zajęcia w jego przedmiocie stanowiska, a skarżący mógłby orzeczenie organu zaskarżyć do sądu. Jednakże, uprzedzając, należy zwrócić uwagę, że gdyby decyzja wymiarowa nie zawierała pouczenia o terminie i trybie wniesienia odwołania, względnie pouczenie to byłoby błędne, wówczas należałoby przyjąć, że rozpoczęcie biegu 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiłoby od daty dowiedzenia się o fakcie spóźnionego wniesienia odwołania, a więc, w niniejszej sprawie, od dnia doręczenia stronie postanowienia, w którym zawarto informację o tym, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jak wyżej wskazano i czemu skarżący nie zaprzecza, doręczona decyzja zawierała pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania, w związku z czym skarżący składając w urzędzie pocztowym odwołanie w dniu 28 września 2006 r. winien orientować się, że składa je z uchybieniem terminu i wraz z odwołaniem wnieść wniosek o jego przywrócenie. Tłumaczenie przez skarżącego, że nie wiedział jak liczyć ten termin, nie usprawiedliwia jego uchybienia, bowiem miał on dosyć czasu, aby uzyskać informację na ten temat chociażby u pracowników organu. Zarzuty skarżące odnośnie naruszenia przez organ, w toku postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem, zasady szybkości postępowania i zaufania do organów podatkowych aczkolwiek uzasadnione, nie mają wpływu na kwestię oceny legalności wydanego postanowienia. Powyższe rozważania wskazują, że skarga jako nieuzasadniona, nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z czym, z mocy art. 151 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego pełnomocnika z urzędu uzasadnia przepis art. 242 w zw. z art. 250 wskazanej wyżej ustawy.