I SA/Wr 887/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi T. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego dochody znacznie się zmniejszyły od momentu kontroli organu podatkowego – żaden z kontrahentów nie zlecił kolejnych prac, z niektórych się wycofali. Dodatkowo wstrzymane zostały zwroty podatków przez Urząd za lata 2012-2014 oraz za I kwartał 2015 r. Wnioskodawca nadto zalega z płatnościami wobec ZUS za ostatnie dwa lata w całości (około 24.000 zł). Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W dodatkowych informacjach podał, że posiada działkę rekreacyjną o wartości 36.000 zł, na zakup której zaciągnął pożyczkę w wysokości 38.000 zł (do tej pory niespłacona) oraz posiada zaległość wobec ZUS za lata 2013 i 2014. Wnioskodawca zaznaczył, że nie ma żadnych zaległości w płatnościach wobec Urzędu Skarbowego. Dochody uzyskuje z działalności gospodarczej, które w 2014 r. wyniosły łącznie 7.759,23 zł, zaś jego żona otrzymuje emeryturę w kwocie 1.217 zł miesięcznie. Z dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że za 2014 r. wnioskodawca odnotował przychody z działalności gospodarczej (usług ogólnobudowlanych) w wysokości 86.841,19 zł, a wg deklaracji VAT-7 za I kwartał 2015 r. dokonał za ten okres dostawy towarów i usług na kwotę 6.341 zł i poczynił zakupy o wartości 13.436 zł. Mieszkanie zajmowane przez małżonków jest lokalem komunalnym o powierzchni 56,38 m2. Czynsz wynosi 452,44 zł miesięcznie. Przedłożone zostały również wydruki historii rachunków: kredytu odnawialnego z limitem 40.000 zł, który należy do skarżącego oraz karty kredytowej jego żony. Z wydruków tych wynika, że limit na rachunku kredytowym jest wykorzystany do wysokości 37.000 zł. Zgodnie z wyjaśnieniem wnioskodawcy, jest to kredyt zaciągnięty za zakup działki. Wnioskodawca dokonuje na to konto wpłat gotówki i wypłat kartą po kilkaset złotych – brak odnotowanych operacji związanych z działalnością gospodarczą. Na rachunek żony skarżącego dokonywane są jedynie wpłaty tytułem spłaty karty kredytowej z limitem 2.400 zł, w kwotach 150-250 zł miesięcznie. W zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków wnioskodawca podał rachunek za gaz – 81,15 zł miesięcznie, czynsz – 452,44 zł, ratę kredytu 150 zł (zgodnie z opisem, jest to spłata karty kredytowej żony), opłata - RTV 17,90 zł, lekarstwa żony – 150 zł oraz środki czystości 40 zł, jak wskazał skarżący - o ile wystarcza pieniędzy. W zestawieniu wydatków nie podano wydatków na wyżywienie i ubranie. Pomimo wezwania skarżący nie przedłożył podatkowej księgi za luty, marze i kwiecień 2015 r. Nie złożył także oświadczenia w przedmiocie posiadanego środka transportu. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że obecnie przed tutejszym Sądem wnioskodawca jest stroną w dwóch sprawach: I SA/Wr 887/15 i I SA/Wr 903/15, w których obowiązany jest uiścić jednocześnie wpisy od skarg w łącznej kwocie 600 zł. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący polemizował z postanowieniem referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Wedle przekonania Sądu, w świetle przedstawionych przez skarżącego okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżący nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa pełnomocnika z wyboru. Z przedłożonej deklaracji PIT-36 wynika, że skarżący w 2014 r. z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości 86.841,96 zł, czyli średnio 7236,83 zł miesięcznie, przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 79.081,96 zł i wykazał 7.759,23 zł dochodu. Przy uwzględnieniu średniej wysokości osiąganego przychodu (7.200 zł miesięcznie), wykazywany przez skarżącego niewielki dochód (ok. 640 zł miesięcznie) nie prowadzi do oceny, że skarżący zasługuje na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Zdaniem Sądu działalność gospodarcza może przynosić niskie dochody, czy nawet stratę podatkową, co jednak nie jest równoznaczne z brakiem uzyskiwania w ogóle realnego dochodu - środków finansowych. Istnieje bowiem różnica pomiędzy dochodem podatkowym, a faktycznym dochodem z działalności gospodarczej pozostającym do dyspozycji podatnika. Przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja finansowa nie pozwala przyjąć, że zdobycie przez niego środków finansowych na pokrycie opłat w postępowaniu sądowym oraz pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Z powodu niewywiązania się przez skarżącego z obowiązku przedłożenia wszystkich wymaganych od niego dokumentów, Sąd nie dysponuje natomiast danymi mogącymi świadczyć o nagłym drastycznym pogorszeniu się kondycji finansowej przedsiębiorstwa skarżącego w 2015 r. Pomimo wezwania skarżący nie przedłożył bowiem wydruków księgi podatkowej za luty, marzec i kwiecień 2015 r. Przedłożona deklaracja VAT-7K za pierwszy kwartał 2015 r. nie jest dla takiej oceny wystarczająca. Zwrócić też należy uwagę, że skarżący ma możliwość uzyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w ramach niewykorzystanego jeszcze limitu kredytu odnawialnego. Z akt sprawy wynika, że skarżący bez problemu obsługuje dotychczasowe zadłużenie. W istocie rzeczy prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji skarżącego nie daje podstaw do uznania, że skarżący spełnił przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.