I SA/Wr 890/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędziowie Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Anna Terlecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 października 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu II raty podatku rolnego za 2002 r. oddala skargę Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...], które po rozpatrzeniu odwołania z dnia 15 listopada 2006 r. r. B. D. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu II raty podatku rolnego za 2002 r. w kwocie 747 zł. B. D. pismem z dnia [...] wystąpił do Wójta Gminy P. o umorzenie II raty podatku rolnego za 2002 r. uzasadniając wniosek swoją trudną sytuację finansową spowodowaną warunkami pogodowymi skutkującymi zbiorem niższych plonów (część zboża nie zebrał, ziarno było niskiej jakości), jak również tym, że wymokło mu 10 ha rzepaku oraz 1,5 ha żyta. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] odmówił wnioskodawcy umorzenia II raty podatku rolnego za 2002 r. uzasadniając, że strona posiada gospodarstwo o powierzchni 32,08 ha fizycznych tj. 36,81 ha przeliczeniowych, dobrze usprzętowione w maszyny rolnicze. Sytuacja strony nie stanowi podstawy do umorzenia zaległości podatkowych z tytułu II raty podatku rolnego za 2002 r., ponieważ na terenie Gminy zamieszkuje wiele rodzin w sytuacji materialnej dużo gorszej. Od decyzji Wójta Gminy P. strona wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., które decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie zostały wydane kolejne decyzje Wójta Gminy P. odmawiające stronie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu II raty podatku rolnego za 2002 r., od których B. D.i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. tj.: decyzja Wójta Gminy P. z dnia [...] uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], decyzja Wójta Gminy P. z dnia [...] uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] ponownie odmówił wnioskodawcy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu II raty podatku rolnego za 2002 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, że strona nie podała informacji na temat dochodowości swojego gospodarstwa. Wobec tego dochód gospodarstwa ustalił na podstawie przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2005 r. , który przy powierzchni gruntów rolnych posiadanych przez podatnika 26,4195 ha fizycznych tj. 30,4458 ha przeliczeniowych osiąga kwotę 56.142,05 zł szacunkowego rocznego dochodu, co daje miesięczny dochód w wysokości 4.678,50 zł. Z dochodu tego utrzymują się małżonkowie D. i dwóch synów - studentów. W skład gospodarstwa rolnego wchodzą grunty dobrych klas, głównie III i IVa, gospodarstwo jest również dobrze usprzętowione. Wójt Gminy ponadto podał, że sytuacja podatnika w ostatnim okresie była trudna, gdyż B. D. zachorował na serce, jak i teren gminy dotknięty został również gradobiciem, suszą oraz nadmiernymi opadami deszczu, co spowodowało duże straty nie tylko u wnioskodawcy, ale też u wszystkich rolników. W świetle powyższych okoliczności Wójt Gminy wskazał, że sytuacja wnioskodawcy nie jest wyjątkowa, ponieważ w dalszym ciągu zaciąga on kredyty i inwestuje w swoje gospodarstwo rolne. Natomiast poniesione straty w uprawach na skutek niekorzystnych warunków pogodowych, jak też argumenty o małej opłacalności produkcji rolnej odnosić się mogą nie tylko do strony, lecz wszystkich rolników funkcjonujących w tych samych warunkach. Sytuacja finansowa podatnika nie uległa zmianie od 2002 r., gdyż w okresie tym ze względu na trudności finansowe pięciokrotnie uzyskał różnego rodzaju ulgi. W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy B. D. zarzucił, że uzasadnienie zawiera informacje nieprawdziwe, niekompletne i nieaktualne. Nie zgodził się z wyliczeniem szacunkowego dochodu jego gospodarstwa, który nie uwzględnia klęski wymarznięcia rzepaku ozimego oraz faktu, że z dochodu tego utrzymywało się w 2005 r. pięć osób, a nie jak stwierdził organ podatkowy 4 osoby. Dalej strona podniosła, że pomimo zgromadzenia przez organ I instancji szeregu dokumentów dotyczących strat w gospodarstwie, zawieranych umów kredytowych oraz leczenia szpitalnego i ponoszonych wydatków na leki (około 400 złotych miesięcznie), nie znalazły one odzwierciedlenia w wydanej decyzji. Ponadto B. D. wskazał, że w 2006 r. poniósł straty na skutek trzech klęsk żywiołowych w wysokości 23.879,25 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc w uzasadnieniu, że organ podatkowy I instancji podjął czynności postępowania podatkowego zmierzające do ustalenia i obiektywnej oceny sytuacji majątkowej podatnika i jego rodziny. Poczynione ustalenia dają podstawę do przyjęcia, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą okoliczności mogące być uznane za "ważny interes podatnika" i tym samym uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej. Dalej organ odwoławczy wskazał, że kwota zaległego podatku o umorzenie którego podatnik wystąpił jest niewielka w porównaniu z przeciętnym rocznym dochodem osiąganym przez niego, gdyż stanowi jedynie 1,33 % tej kwoty. Na powyższe ustalenia nie wpływa zasadniczo podnoszona przez podatnika okoliczność wystąpienia strat oraz fakt jego choroby. Porównanie zaległości podatkowej i dochodu miesięcznego z uwzględnieniem strat oraz wydatków wiążących się z bieżącym utrzymaniem rodziny i leczeniem prowadzi do wniosku, że uiszczenie zaległości podatkowej nie stanowi zagrożenia dla egzystencji podatnika i jego rodziny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz nakazanie zwrotu niesłusznie zapłaconej II raty podatku rolnego za 2002 r. wraz z należnymi odsetkami. W uzasadnieniu przytoczyła w sposób szczegółowy dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż stoi ono na straży podmiotowych praw podatnika, zapewniając stronie w procesie stosowania prawa podatkowego pozycję gwarantującą skuteczną obronę jej praw. Zasadność tych zarzutów należy ocenić w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b i c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tylko bowiem w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (lit. b), lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c") - sąd uwzględnia skargę. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej o umorzenie II raty podatku rolnego za 2002 r. mają zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2005 r. w szczególności art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że do rozpatrzenia wniosku należy stosować art. 67 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej z tytułu II raty podatku rolnego jest decyzją uznaniową. Sąd nie ma uprawnień do merytorycznej kontroli takich decyzji. Kontrola sądu obejmuje zatem wyłącznie badanie prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy podatkowe oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 9 listopada 2005, III SA/Wa 1264/05, M. Podat. 2005/12/4). Przesłanką do umorzenia zaległości podatkowej jest ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jeżeli organ podatkowy przeanalizował, czy powyższe przesłanki nie wystąpiły i odpowiednio uzasadnił swoją decyzję, to do niego należy wybór rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 czerwca 2004 r., III SA 444/03, M. Podat. 2004/8/4). O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie, zaległości podatkowej. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (S. Babiarz i in.: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 253). Za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, nr 6, poz. 168) Jednakże interes podatnika, w rozumieniu dawniej 67 § 1 Ordynacji podatkowej należy widzieć mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny podatnika (por. wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r., SA/Sz 1753/98, niepubl.) Dokonując oceny prawidłowości decyzji Sąd kierował się przytoczonymi powyżej kryteriami wypracowanymi w orzecznictwie i doktrynie. Organ podatkowy podejmując decyzję na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązany jest do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, aby stwierdzić, czy w danym przypadku ważny interes podatnika mógłby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Zdaniem Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ podatkowy dokonał takich ustaleń i przeanalizował sytuację finansową podatnika. W zaskarżonej decyzji dokonał matematycznych wyliczeń jaka kwota stanowi miesięczny dochód na jedną osobę w rodzinie i odnosząc się do kwoty zaległego podatku wskazał, że stanowi to 1,33 % kwoty jej rocznego dochodu. Porównanie zaległości podatkowej i dochodu miesięcznego z uwzględnieniem strat oraz wydatków wiążących się z bieżącym utrzymaniem rodziny i leczeniem prowadzi do wniosku, że uiszczenie zaległości podatkowej nie stanowi zagrożenia dla egzystencji podatnika i jego rodziny. Należy podkreślić, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Udzielenie ulgi podatkowej jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Przyznanie wnioskowanej ulgi świadczyłoby o potraktowaniu strony w sposób preferencyjny w stosunku do podatników wywiązujących się z obowiązku terminowego regulowania swoich zobowiązań. Należy zatem uznać, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a wydana decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego organu. Mając powyższe okoliczności na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - Sąd orzekł jak w sentencji.