I SA/Wr 890/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 18 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródłach przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za rok 2006 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, D. Ś., uiszczając wpis sądowy od skargi w kwocie 2.000zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu swojego żądania wskazała, że jedynym źródłem utrzymania, w tym ponoszenia kosztów leczenia licznych chorób, jest jej emerytura, natomiast swoje oszczędności przeznaczyła na remont domu w C. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała skarżąca, że wspólne gospodarstwo prowadzi z byłym mężem, jest właścicielką nieruchomości w C., posiada zasoby pieniężne w postaci "Polisy [...]" oraz, że miesięcznie uzyskują wraz z mężem świadczenia emerytalne w łącznej kwocie 2.927,85 zł. Na wezwanie wnioskodawca przedłożył do akt sprawy dokumenty i informacje dotyczące jego sytuacji materialnej i życiowej. Wynika z nich, ponad wcześniej wskazane fakty, że w roku 2009 D. Ś. uzyskała przychód z tytułu emerytury w łącznej kwocie 22.571,30 zł, natomiast jej mąż – w łącznej kwocie 17.305,54 zł. Ich wydatki, według wyliczeń skarżącej w latach 2009 i 2010 wyniosły odpowiednio 34.095,80zł i 21.942,04 zł, a zaliczone zostało do nich m. in. wynagrodzenie adwokata w kwocie 5.000 zł. Dodatkowo skarżąca wynajmuje w M. mieszkanie o powierzchni 22,7 m² i jest właścicielką nieruchomości gruntowej położonej w C., o powierzchni 9 arów, która zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o powierzchni całkowitej 160 m², z kolei jej mąż jest właścicielem położonego we Wrocławiu mieszkania o powierzchni 37,4 m². Według oświadczenia skarżącej zajmowane przez nią mieszkanie oraz zakupiony dom wymagają remontu. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie art. 245 § 3 ustawy procesowej - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, patentowego. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt 2) ustawy procesowej wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie przez stronę z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Badanie zasadności ustanowienia dla wnioskodawcy adwokata oparte będzie na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedstawionych dokumentów, zaś ocena ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy – finansowy ciężar wynagrodzenia dla adwokata zostałby przeniesiony. Konieczne jest zatem wyważenia zarówno interesu Państwa, tj. wszystkich obywateli, jak i interesu strony skarżącej. Treść materiału aktowego niniejszej sprawy obligowała do stwierdzenia, że nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienia adwokata. Przesądzający dla oceny zasadności wniosku D. Ś. jest fakt uzyskiwania przez nią i jej męża stałego dochodu (emerytury), posiadanie nie wykazanych we wniosku oraz dalszych oświadczeniach oszczędności, z których skarżąca opłaciła usługi adwokata (5.000 zł) oraz wpis sądowy należny w niniejszej sprawie (2.000 zł), a także fakt ponoszenia kosztu utrzymania trzech nieruchomości mimo niewysokich, pochodzących ze świadczeń emerytalnych dochodów jej dwuosobowego gospodarstwa domowego. W tym kontekście aktualne pozostaje stwierdzenie, iż ocena realizacji przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga uwzględnienia poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia. Dlatego wskazać należy, że bez względu na sposób wydatkowania czy też lokowania przez wnioskodawcę posiadanych zasobów pieniężnych (zakup i remont nieruchomości), w sytuacji majątkowej wynikającej z jego oświadczeń oraz dokumentów złożonych do akt sprawy, nie sposób uznać, że poniesienie przez skarżącą kosztów profesjonalnej reprezentacji procesowej z wyboru spowoduje uszczerbek w jego koniecznym utrzymaniu. W tym stanie rzeczy zasadny jest wniosek, że na obecnym etapie postępowania strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Wobec takiej konstatacji, na podstawie powołanych wyżej przepisów prawa oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.