I SA/Wr 90/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do września 2013 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przewyższającej 1.000 (słownie: tysiąc) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. . Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 8.255 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że aktualnie utrzymuje się tylko z renty w wysokości 963,99 zł, która jest obciążona zajęciem egzekucyjnym w kwocie 240,99 zł. Wnioskodawca nie ma żadnych innych źródeł dochodów, czasami podejmuje prace dorywcze, które w części umożliwiają zaspokajanie bieżących potrzeb. Mieszka razem z żoną, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową od 2012 r. Żona aktualnie pracuje na podstawie umowy uaktywniającej w charakterze niani, z wynagrodzeniem miesięcznym nieprzekraczającym minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wszelkie opłaty związane z utrzymaniem domu są regulowane z różną częstotliwością, z dochodów uzyskiwanych głównie przez żonę. Nieruchomość położona w K. jest własnością żony – wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Córki skarżącego są dorosłe i mają już własne rodziny, w związku z czym nie są w stanie pomóc finansowo. Wnioskodawca po wypadku w 1988 r. od czasu wypadku jest pod stałą kontrolą okulisty i ponosi miesięcznie wydatek w kwocie około 40 zł na krople do oczu. Miesięczne dochody małżonków wynoszą po potrąceniu egzekucyjnym 1.943,82 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca podał koszt kropli do oczu i powtórzył, że nie reguluje kosztów związanych z utrzymaniem domu, natomiast wynoszą one: podatek około 360 zł rocznie, prąd około 320 zł, woda 100 zł, śmieci 50 zł. Do wniosku załączono zaświadczenie o wysokości renty, która wynosi po wszelkich potrąceniach 582,71 zł netto oraz dokumenty potwierdzające wysokość stałych opłat za media. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania wynika nadto, że wnioskodawca otrzymał w grudniu 2016 r. i lutym 2017 r. świadczenia z polisy ubezpieczeniowej w łącznej wysokości 1.956,29 zł. Pełnomocnik skarżącego oświadczył też, że od marca bieżącego roku wnioskodawca nie wykonywał żadnych prac dorywczych i nie uzyskiwał z tego tytułu dochodów. W sezonie wiosenno-letnim i jesienią świadczy pomoc w pracach ogrodowych (koszenie trawników, przycinanie żywopłotów, grabienie liści, itp), za co może osiągnąć dochód nieprzekraczający 700 zł miesięcznie. Nie posiadają z żoną żadnych środków transportu, a działalność gospodarcza wnioskodawcy została zawieszona w 2013 r. Małżonkowie nie ustalili między sobą podziału kosztów utrzymania nieruchomości, w której wspólnie mieszkają – dzielą wydatki pomimo istniejącej rozdzielności majątkowej. Pełnomocnik następnie wymienił wszystkie wydatki wynikające z wydruków historii rachunku bankowego, które zostały przedłożone. Wynika z nich, że wnioskodawca opłaca co miesiąc rachunki za telefon i media Orange, ratę kredytu w kwocie 106,98 zł, rachunek za prąd w kwocie 459,22 zł podatek od nieruchomości w kwocie 233,71 zł. Pozostałe należności pokrywa jego żona, to jest na żywność 700 zł, środki czystości 150 zł, odzież 200 zł (raz na pół roku), lekarstwa około 100 zł (raz na 2-3 miesiące), prąd około 320 zł miesięcznie, za wodę 100 zł miesięcznie i śmieci 50 zł. Pełnomocnik wyjaśnił, że uzyskane z odszkodowania 1.300 zł zostało przekazane w gotówce żonie celem partycypacji w bieżącym utrzymaniu. Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie przedłożono wydruków rachunku należącego do żony wnioskodawcy. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r., skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 1.000 zł oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy należało uwzględnić w części. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powtórzenia wymagają uwagi zaakcentowane w powołanym wyżej postanowieniu z dnia 16 maja 2016 r., że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Koszty sądowe bowiem, w tym wpis sądowy, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało wyważyć pomiędzy tymi dwiema konstytucyjnymi regułami. Zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawca był w stanie poczynić oszczędności na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej przynamniej w takiej części, w jakiej opłacił wpis od skargi, czyli w wysokości 1.000 zł. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że ubiegając się o przyznanie prawa pomocy na etapie wpisu od skargi wnioskodawca wskazał jako źródło utrzymania obojga małżonków rentę w wysokości ponad 500 zł i dochody z pracy dorywczej. Z uwagi na liczne wątpliwości co do udostępnionych informacji wnioskodawca został zwolniony tylko w części od obowiązku uiszczenia wpisu. Co istotne, bez wnoszenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego opłacił wymagane 1.000 zł. Aktualnie wskazuje jako źródło dochodów własną rentę, prace dorywcze, z których pozyskuje do 700 zł miesięcznie w sezonach prac ogrodowych, a także wynagrodzenie żony. Już powyższe okoliczności wskazują na to, że wnioskodawca był w stanie zgromadzić środki na opłacenie w takiej samej części wpisu od skargi kasacyjnej. Miał też czas na poczynienie takich oszczędności – postępowanie w niniejszej sprawie toczy się przed tutejszym Sądem już od lutego 2016 r., a kwota 1.000 zł tytułem wpisu od skargi została uiszczona 29 lipca 2016 r. Poza tym, ze złożonych oświadczeń oraz przedłożonych dokumentów wynika, że miesięczne dochody ze stałych źródeł małżonków wynoszą niespełna 2.000 zł. Zgodnie z dokonanymi wyliczeniami na podstawie złożonych oświadczeń, miesięczne wydatki małżonków wynoszą około 1.800 zł. Referendarz przyjął wartości uśrednione na miesiąc, przy czym nie wziął pod uwagę rocznej kwoty wydatków na odzież i podatku od nieruchomości w kwocie 360 zł, który jest zwykle płatny w czterech ratach rozłożonych na rok. Z kolei kwota 233,71 zł, podana jako wartość podatku od nieruchomości, faktycznie stanowiła opłatę za wodę i ścieki, co wynika z przedłożonego dowodu opłaty. Nie zostały też uwzględnione opłaty za prąd i wodę, dokonywane rzekomo przez żonę wnioskodawcy, gdyż jak wyjaśniono, opłaty tej dokonał wnioskodawca z własnych dochodów. Z powyższego wynika, że stałe dochody małżonków, to jest renta i wynagrodzenie opiekunki do dziecka, w całości przeznaczone są na pokrycie ich podstawowych potrzeb. Niemniej należy pamiętać, że wnioskodawca uzyskał środki pieniężne w łącznej wysokości prawie 2.000 zł z polisy ubezpieczeniowej i tytułem odszkodowania. Wprawdzie wyjaśniono, że 1.300 zł zostało przekazane żonie na bieżące opłaty, jednak – jak to wyżej zostało wykazane w oparciu o złożone oświadczenia – na ich pokrycie w całości wystarczające są stałe dochody małżonków. Dodatkowo wnioskodawca ma możliwość dorywczego zarobkowania. Końcowo zauważyć wypada, iż nie zostały dotąd przedłożone wydruki historii rachunku bankowego należącego do żony wnioskodawcy. Mając zatem na uwadze powyższe, postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.