I SA/Wr 903/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi T. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług i przybliżonej kwoty odsetek za VII, IX, X, XI, XII 2010 r. oraz II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, XI, XII 2011 r., a także orzeczenia o zabezpieczeniu tych kwot na majątku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego dochody znacznie się zmniejszyły od momentu kontroli organu podatkowego – żaden z kontrahentów nie zlecił kolejnych prac, z niektórych się wycofali. Cała reklama działalności z poprzednich lat – jak wskazał wnioskodawca – została zniszczona przez Urząd Skarbowy. Dodatkowo wstrzymane zostały zwroty podatków przez Urząd za lata 2012-2014 oraz za I kwartał 2015 r. Wnioskodawca nadto zalega z płatnościami wobec ZUS za ostatnie dwa lata w całości (około 25.000 zł). Zaznaczył, że ma 59 lat i jest mu bardzo ciężko. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W dodatkowych informacjach podał działkę rekreacyjną o wartości 36.000 zł, pożyczkę zaciągniętą na jej zakup w wysokości 38.000 zł (do tej pory niespłacona) i zaległość wobec ZUS za lata 2013 i 2014. Wnioskodawca zaznaczył, że nie ma żadnych zaległości w płatnościach wobec Urzędu Skarbowego. Dochody uzyskuje z działalności gospodarczej, które w 2014 r. wyniosły łącznie 646,60 zł, zaś jego żona z emerytury 1.217 zł. Z dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że za 2014 r. wnioskodawca odnotował przychody z działalności gospodarczej (usług ogólnobudowlanych) w wysokości 86.841,19 zł, a wg deklaracji VAT-7 za I kwartał 2015 r. dokonał za ten okres dostawy towarów i usług na kwotę 6.341 zł i poczynił zakupy o wartości 13.436 zł. Mieszkanie zajmowane przez małżonków jest lokalem komunalnym o powierzchni 56,38 m2, zajmowanym od 1995 r., pierwotnie przez małżonków i ich synów (ur. w [...] r. i w [...] r.), obecnie zamieszkiwanym – zgodnie z zawiadomieniem o wysokości opłat od [...] maja 2015 r. – przez trzy osoby, a czynsz miesięczny wynosi 452,44 zł. Przedłożone zostały również wydruki historii rachunków: kredytu z limitem 40.000 zł, który należy do skarżącego oraz karty kredytowej jego żony. Z wydruków tych wynika, że limit na rachunku kredytowym jest wybrany do 37.000 zł. Zgodnie z wyjaśnieniem wnioskodawcy, jest to kredyt zaciągnięty za zakup działki. Wnioskodawca dokonuje na to konto wpłat gotówki i wypłat kartą po kilkaset złotych – brak odnotowanych operacji związanych z działalnością gospodarczą. Na rachunek żony skarżącego dokonywane są jedynie wpłaty tytułem spłaty karty kredytowej z limitem 2.400 zł, w kwotach 150-250 zł miesięcznie. W zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków wnioskodawca podał czynsz – 452,44 zł, ratę kredytu 150 zł (zgodnie z opisem, jest to spłata karty kredytowej żony), RTV 17,90 zł, lekarstwa żony – 150 zł oraz środki czystości 40 zł, o ile wystarcza pieniędzy. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że obecnie przed tutejszym Sądem wnioskodawca jest stroną w dwóch sprawach: I SA/Wr 887/15 i I SA/Wr 903/15, w których obowiązany jest uiścić jednocześnie wpisy od skarg w łącznej kwocie 600 zł. Powyższe dane, pomimo wezwania do przedłożenia dodatkowych informacji i dokumentów, nie usunęły wątpliwości co do możliwości płatniczych wnioskodawcy. Podstawą prawną rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z powyższych przepisów wynika, że to przede wszystkim na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji, spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne. W ocenie referendarza sądowego, dane które podał skarżący, nie odzwierciedlają w pełni jego sytuacji finansowej, a także rodzinnej, która też ma wpływ na możliwości płatnicze. W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że z informacji dotyczących zajmowanego przez małżonków mieszkania komunalnego wynika, że mieszka z nimi jeszcze jedna osoba, najprawdopodobniej jeden z synów, przy czym oboje synowie są już dorośli. W takiej sytuacji należałoby wywieść, że budżet gospodarstwa domowego obejmuje także dochody tego syna. Ten aspekt sytuacji rodzinnej nie został w sprawie przedmiotowego wniosku wyjaśniony przez skarżącego. Braki zawiera też zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków. Wnioskodawca został wezwany do przedstawienia zestawienia szczegółowego, określonego kwotowo. Oświadczenie w tym przedmiocie częściowo odpowiada wymogom postawionym w wezwaniu. Brakuje jednak w tym zestawieniu wydatków na żywność, czy na telefony komórkowe lub stacjonarne, które obecnie każdy posiada. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie złożył też oświadczenia co do posiadanych środków transportu. Trudno dać natomiast wiarę, że nie dysponuje żadnym samochodem prowadząc działalność w zakresie usług ogólnobudowlanych. Mało wiarygodne jest też, aby wnioskodawca jako przedsiębiorca nie posiadał rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą. Wymóg taki jest przewidziany ustawowo – ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. swobodzie działalności gospodarczej w art. 22 ust. 1 pkt 1 stanowi, że dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca. W każdej działalności, w tym również w branży budowlanej, konieczne są zakupy towarów i usług niezbędnych do prowadzenia tej działalności. Wynika z tego zatem, że skarżący albo nie przedstawił wydruków takiego rachunku, albo prowadzi działalność z pominięciem rachunku bankowego. Jeśli chodzi o rachunek kredytu, który został zaciągnięty na zakup działki, to zauważyć trzeba, że rachunek ten jest wykorzystywany przez wnioskodawcę nie tylko na spłatę zaciągniętego kredytu – dokonuje on bowiem wypłat gotówki kartą oraz wpłat kwot 500-900 zł. Co do wykazanych dochodów rodziny, to wskazać trzeba, że w przypadku działalności gospodarczej wartości takie jak dochody, strata i koszty uzyskania przychodów, których wielkość warunkuje dwie pierwsze wartości, są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też znaczenie dla oceny tej sytuacji ma przede wszystkim wysokość przychodów. W przypadku skarżącego przychody te wyniosły w 2014 r. ponad 86.000 zł. Nie jest to wartość bardzo wysoka, niemniej jest to średnio około 7.000 zł na miesiąc. Nie jest to też kwota netto, ale około 40-50% zazwyczaj pozostaje do dyspozycji przedsiębiorcy. Za bieżący rok, pomimo wezwania, wnioskodawca nie przedłożył dokumentów, z których wynikałyby uzyskane wartości przychodów. Jedynie z deklaracji VAT-7 wynika, że w pierwszym kwartale dokonał on dostaw towarów i usług na kwotę ponad 6.000 zł, ale też jednocześnie poczynił zakupy towarów i usług do wykonywania czynności opodatkowanych VAT na kwotę ponad dwukrotnie wyższą niż wartość dostaw. Dane te świadczą zatem o tym, że wnioskodawca mógł posiadać środki na te zakupy, a co za tym idzie, mógł też mieć możliwość poczynienia rezerw na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie. Nie jest tutaj istotne, że dane deklaracji VAT-7 dotyczą pierwszego kwartału 2015 r., gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został [...] maja 2015 r. Istotne jest to, że skargę w niniejszej sprawie skarżący wniósł [...] marca 2015 r., gdyż najpóźniej od tej daty powinien się spodziewać ponoszenia kosztów postępowania wszczętego jej wniesieniem. Fakt zadłużenia wobec ZUS także nie może być oceniony na korzyść wnioskodawcy. Nieopłacenie składek, wynoszących miesięcznie około 1.000 zł, świadczy bowiem tylko o tym, że pieniądze te pozostały do dyspozycji wnioskodawcy. Wobec tak wielu wątpliwości co do sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawcy nie było możliwości dokonanie rzetelnej oceny jego realnych możliwości płatniczych, co też czyni przedmiotowy wniosek jako nieuzasadniony. Końcowo wyjaśnić wypada, że na niniejsze postanowienie skarżącemu służy sprzeciw, który po wniesieniu skutkuje tym, że postanowienie to traci moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd. Sytuacja ta daje możliwość skarżącemu wnoszącemu sprzeciw do uzupełnienia danych i usunięcia wątpliwości, które zostały wytknięte przez referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.