I SA/Wr 912/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Asesor WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant: Szymon Krzyszczuk Po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie sposobu zaliczenia nadpłaty oddala skargę. W rozpoznawanej sprawie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty M. G. z tytułu zobowiązania w liniowym podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. w kwocie [...] w całości na poczet zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. na należność główną w kwocie [...] i na odsetki za zwłokę w kwocie [...], w dniu [...] doręczono żonie podatnika. We wniesionym do organu w dniu [...] zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, M. G. podniósł, że postanowienie z dnia [...] odebrała jego żona, on natomiast w tym czasie chory, na zwolnieniu lekarskim obejmującym dni od [...] do [...] przebywał poza miejscem zamieszkania (L.) i pisemnie poinformował organ, że do doręczonego rozstrzygnięcia ustosunkuje się po powrocie. Dalej podał, iż do miejsca zamieszkania wrócił w styczniu 2006 r., z treścią postanowienia zapoznał się w dniu [...], zatem siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia upływał w dniu [...]. Podatnik z ostrożności procesowej wniósł, na wypadek odmiennego liczenia przez organ terminu do wniesienia środka odwoławczego, o potraktowanie jego pisma jako wniosek o przywrócenie terminu. Ustosunkował się również merytorycznie M. G. do postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił na podstawie art. 216 § 1 i art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Wskazał organ na spoczywający na stronie wynikający z przepisu art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu i stwierdził, iż przedłożone przez stronę zwolnienie lekarskie obejmuje czas do dnia [...], a zatem po tym terminie mogła ona zapoznać się z postanowieniem organu podatkowego pierwszej instancji i w terminie siedmiu dni od dnia ustania choroby, tj. od dnia [...] złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz dopełnić tej czynności. Strona tego nie uczyniła, nadto nie uprawdopodobniła trwania choroby do dnia [...]. W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził brak podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. G. zarzucił organowi podatkowemu błędne przyjęcie, iż brak zwolnienia lekarskiego dotyczącego okresu po dniu [...] oznaczał, że skarżący był zdrowy. Wywiódł, iż od listopada 2004 r. ma zawieszoną działalność gospodarczą i nie ma żadnych dochodów i nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, a przebywając w O. nie miał możliwości opłacenia wizyty lekarskiej. Skarżący wniósł o przesłuchanie W. S., u którego przebywał w przedmiotowym czasie. Podkreślił, że z O. wysłał do urzędu pismo, w którym powiadomił, że ustosunkuje się do treści postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] po powrocie do L. i zapoznaniu się z jego treścią, a także z dokumentami znajdującymi się w miejscu jego zamieszkania. W opinii strony skarżącej dopełniła ona obowiązku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu do dokonania czynności w postępowaniu podatkowym nastąpiło bez jej winy, gdyż przeszkód w dochowaniu terminu nie była w stanie pokonać ze względu na chorobę i niemożność zapoznania się z dokumentami. Zarzuciła także, iż nie otrzymała postanowienia z dnia [...], do którego Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się w postanowieniu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprostowania postanowienia oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu z dnia [...] nr [...] w sprawie pozostawienia bez rozpoznania zażalenia M. G. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i ponowił argumentację wywiedzioną w zaskarżonym postanowieniu. Nadto podniósł, iż w toku postępowania strona nie uprawdopodobniła faktu przebywania poza miejscem zamieszkania w okresie doręczenia postanowienia z dnia [...]. Na rozprawie w dniu [...] strona skarżąca oświadczyła, iż znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie lekarskie za okres od [...] do [...] zostało wydane przez lekarza prowadzącego praktykę we W., oraz że w okresie zwolnienia był wieziony samochodem z L. do O. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postepowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm prawa podatkowego. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1) lit. "a", jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Termin do wniesienia zażalenia ma charakter procesowy, a w związku z tym w razie jego uchybienia, strona domagać się może przywrócenia terminu na zasadach określonych w art. 162 ustawy - Ordynacja podatkowa. Według § 1 tego artykułu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przytoczonego przepisu prawa wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, których łączne spełnienie uzasadnia przywrócenie terminu: 1) wniesienie przez osobę zainteresowaną podania o przewrócenie terminu, 2) uprawdopodobnienie, że osoba ta nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, 3) dochowanie terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu oraz 4) dopełnienie czynności dla której ustanowiony był termin. W sprawie nie jest wątpliwe, iż M. G. złożył wniosek o przywrócenie terminu oraz dokonał czynności, dla której był określony termin. Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku jego winy w uchybieniu terminu. Podniesione przez M. G. okoliczności mające stanowić o braku jego winy w uchybieniu ustawowego terminu to choroba, która zgodnie z przedstawionym zaświadczeniem lekarskim powodowała niezdolność do pracy w dniach od [...] do [...], natomiast wedle relacji strony - do dnia [...] oraz brak dostępu do dokumentów dotyczących sprawy w miejscu przebywania strony do dnia [...]. Z przywołanych przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa należy wywieść, iż osoba zainteresowana przywróceniem terminu procesowego winna uprawdopodobnić brak swojej winy. Zatem to na niej spoczywa ciężar uwiarygodnienia swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda była od niej niezależna, istniała cały czas i skończyła się najpóźniej siedem dni przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Należy podkreślić, że M. G. powołał się na istnienie przeszkody (choroby) w dokonaniu czynności procesowej w określonym dla niej terminie, ale jedynie w zakresie pięciu dni. W pozostałym zakresie trwania tej przeszkody czas jej występowania wynika jedynie z oświadczenia strony, które - z racji istnienia po stronie wnioskodawcy interesu w uzasadnieniu wniesienia żądania w siedmiodniowym terminie z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, organy prawidłowo oceniły za mniej miarodajne niż dokument zaświadczenia lekarskiego i odmówiły temu twierdzeniu strony skutku uprawdopodobnienia braku winy. W konsekwencji organ odwoławczy prawidłowo przyjął za początek terminu do wniesienia żądania przywrócenia terminu ostatni dzień zwolnienia lekarskiego. Powołana przez M. G. argumentacja co do braku możliwości zaznajomienia się z dokumentacją potrzebną do sporządzenia zażalenia nie stanowi również okoliczności uprawdopodabniającej brak winy podatnika skutkującej przywróceniem terminu do wniesienia zażalenia. Sąd podziela przyjęte w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można zatem przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć przy użyciu największego nawet wysiłku (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IV Warszawa 1970 r. str. 136). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (Kodeks postępowania cywilnego z Komentarzem, Warszawa 1989 r. t. I str. 274), a do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która uniemożliwiła wyręczenie się przez inną osobę, powódź, pożar. Z powyższego należy wysnuć wniosek, że nawet niewielki stopień niedbalstwa wyklucza możliwość uwzględnienia żądania. Zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłoby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności (por. postanowienie NSA z dnia 25.09.1998 r. sygn. akt I SA/Łd 575/98 LEX nr 36221). Zatem nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonego postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia1999 r. sygn. akt I SA/Ka 1609/97 opublik. LEX nr 37821). Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że odmowę Dyrektora Izby Skarbowej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia uznać należało za uzasadnioną z uwagi na niespełnienie dwóch przesłanek przewidzianych w hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. W sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że M. G. nie ponosi winy w uchybieniu terminowi w okresie od dnia [...] do dnia [...]. W rezultacie nie został dochowany termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu. W odniesieniu do zarzutu skargi, iż nie zostało podatnikowi doręczone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] należy wskazać, iż nie ma on znaczenia w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia [...]. Wywód strony skarżącej w tym zakresie należy uznać za wynikający z niezrozumienia uzasadnienia postanowienia organu podatkowego z dnia [...] o sprostowaniu postanowienia w sprawie pozostawienia zażalenia bez rozpoznania. W drodze sprostowania usunął organ jedynie oczywistą omyłkę pisarską w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które nie jest przedmiotem skargi podatnika. Skoro wskazanie na postanowienie adresowane do M. G., wydane w dniu [...] było tylko błędem pisarskim, w rzeczywistości nie mogło nastąpić jego doręczenie, gdyż postanowienie takie nie istnieje. Końcowo wskazać należy, iż w aktach sprawy znajduje się potwierdzony podpisem strony skarżącej dowód doręczenia postanowień z dnia [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Z powyższych względów uznając, iż zaskarżone postanowienie, którym orzeczono o odmowie przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako nieuzasadnioną oddalił.