I SA/Wr 914/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od styczni do grudnia 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, zastępowany przez doradcę podatkowego, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 2.000 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że ma 66 lat i od dłuższego czasu ma problemy ze zdrowiem – przebywa na wielotygodniowych zwolnieniach lekarskich, co uniemożliwia mu wykonywanie pracy zawodowej. Pozostaje pod stałą opieką lekarską z powodu choroby serca, a obecnie dostał skierowanie na biopsję gruczołu krokowego z podejrzeniem choroby nowotworowej. W związku z tym firma, którą prowadził, generowała straty. Z dniem [...] 2016 r. wnioskodawca firmę zlikwidował, gdyż strata w 2015 r. sięgnęła 60.000 zł. Obecnie jest na emeryturze, która wynosi 2.740,14 zł. Ponadto wnioskodawca musi opiekować się 20-letnim, uczącym się synem. Od 2008 r. ma ustanowioną rozdzielność majątkową z żoną, z którą nie ma kontaktu i nie wie gdzie przebywa od 2012 r. W 2011 r. złożył wniosek o przydział lokalu mieszkalnego socjalnego. Nie posiada żadnego majątku ruchomego. Na rachunku bankowym związanym z działalnością gospodarczą jest debet w wysokości 5.500 zł, poza tym rachunek jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. wnioskodawca został wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca zakreślił wszystkie rubryki dotyczące stanu rodzinnego i majątku, podając jedynie kwotę oszczędności 1,80 zł. Jego jedynym dochodem jest emerytura w podanej wyżej wysokości, a zobowiązania i stałe wydatki obejmują: media 300 zł, koszty leczenia 250 zł, wyżywienie około 600 zł, środki higieny 80 zł. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie o dokonaniu wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych z dniem [...] 2016 r., potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreśleniu działalności gospodarczej oraz kopie skierowania do biopsji i faktury potwierdzającej zakup leków na w kwotę do zapłaty 54,83 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że wnioskodawca w 2015 r. uzyskał przychód z działalności gospodarczej oraz z innych źródeł w wysokości 153.071,17 zł, a do końca marca 2016 r. jego przychód z działalności gospodarczej wyniósł 19.720,08 zł. Przedłożone zostały też kopie deklaracji VAT-7 za styczeń i luty 2016 r., wydruk historii rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą za miesiące od stycznia do marca 2016 r. z saldem ujemnym na kwotę ponad 5.000 zł, postanowienie z dnia [...] 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w administracji oraz kopia decyzji ZUS potwierdzającej wysokość emerytury. Wnioskodawca oświadczył dodatkowo, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada środków transportu ani nieruchomości. Ze względu na wykryty nowotwór gruczołu krokowego w styczniu 2018 r. skierowany jest do szpitala na leczenie. Miesięczne wydatki wnioskodawcy obejmują: prąd 20 zł, wodę 83 zł, odzież 220 zł, środki higieny 80 zł, komunikację miejską 80 zł, ogrzewanie 150 zł, wyżywienie 1.000 zł, lekarstwa 750 zł. Wnioskodawca mieszka w domu należącym do jego dzieci. Opłacenie doradcy podatkowego nastąpi po zakończeniu postępowania przed sądami administracyjnymi. Wnioskodawca wskazał, że ma tylko jeden rachunek bankowy w banku [...], na który wypłacana jest emerytura. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskodawca był również stroną m.in. w sprawie I SA/Wr 28/16, w której postanowieniem z dnia 27 lutego 2017 r. przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przewyższającej 2.000 zł, w oparciu o niemal taki sam stan faktyczny. Skarżący, nie wnosząc sprzeciwu, uiścił wskazaną kwotę. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. Przystępując do rozpoznania przedmiotowego wniosku, przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że wnioskodawca powołuje się na niemal identyczne okoliczności, co rok temu w przywołanej sprawie o sygn. I SA/Wr 28/16. Co więcej, jego emerytura jest aktualnie znacznie wyższa – wzrosła z 1.291 zł do 2.740,14 zł netto. Wnioskodawca powołał się dodatkowo na chorobę nowotworową i konieczność leczenia, niemniej jednak z przedłożonych dokumentów wynika tylko skierowanie na biopsję, nie wynika z nich natomiast ani wysokość wydatków na leczenie ani konieczność ich ponoszenia w kwocie ponad 700 zł miesięcznie. Dalej, wskazać należy, iż w istocie, wnioskodawca zakończył działalność gospodarczą z końcem [...]2016 r. i obecnie uzyskuje emeryturę, jednakże trudno dać wiarę, że głównym powodem likwidacji działalności były odnotowywane straty. W 2015 r. skarżący uzyskał wysoki przychód z działalności prowadzonej jednoosobowo, wynoszący ponad 145.000 zł. Z kolei z początkiem 2016 r. w pierwszym kwartale jego przychody wyniosły łącznie 19.622,93 zł. Fakt, że jednocześnie odnotowany był niski dochód czy nawet strata, świadczy tylko o ponoszeniu znacznych kosztów uzyskania przychodów, na wielkość których ma duży wpływ sam przedsiębiorca. Poza tym powyższe wartości – to jest dochód, strata i koszty podatkowe – wykazywane są przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Istotne jest to, że wobec wnioskodawcy prowadzone było postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone w kwietniu 2016 r., a w [...] 2016 r. dokonany został wpis do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Wskazać też trzeba, że głównym profilem działalności wnioskodawcy – jak wynika z odpowiedzi na skargę organu podatkowego – była produkcja i sprzedaż biżuterii. Firma wprawdzie została zlikwidowana [...] 2016 r., jednakże zgodnie z zapisami Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, aktywność gospodarczą niemal w tym samym zakresie (przede wszystkim w dziedzinie produkcji wyrobów jubilerskich i podobnych), rozpoczął syn wnioskodawcy z dniem [...] 2016 r. Jednym z miejsc jej prowadzenia jest adres zamieszkania skarżącego, zaś sam skarżący jest wpisany jako pełnomocnik przedsiębiorcy. Jedocześnie należy zwrócić uwagę na oświadczenie wnioskodawcy, że utrzymuje 20-letniego syna, który się uczy. Tak ustalone okoliczności wskazują, że działalność wnioskodawcy w rzeczywistości jest kontynuowana, tyle że pod inną firmą, A, zapisaną na jego syna, co zostało podyktowane było uniknięciem egzekucji. O tym, że wnioskodawca nadal ma dodatkowe źródło dochodów poza emeryturą może też świadczyć fakt, że jego miesięczne wydatki po zsumowaniu wynoszą około 2.600 zł (przy emeryturze wynoszącej 2.740 zł). Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że wynagrodzenie dla pełnomocnika zostanie opłacone po zakończeniu postępowania przed sądami administracyjnymi. Nie wskazał przy tym źródła finansowania ww. pełnomocnika pomimo, że został do tego zobligowany. Nie przedłożył nadto wydruków wszystkich posiadanych rachunków bankowych – nadesłane zostały tylko wydruki rachunku związanego z działalnością gospodarczą, prowadzonego przez B, dotyczące pierwszego kwartału 2016 r. Wnioskodawca z kolei wyraźnie podał, że posiada jeden rachunek w banku [...], na który wpływa emerytura. Dotychczasowe uwagi wskazują zatem, że udostępnione informacje dotyczące stanu finansowego i rodzinnego wnioskodawcy są wybiórcze, a co za tym idzie, nie odzwierciedlają jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Końcowo zauważyć wypada, że wnioskodawca, przedstawiając niemal identyczną sytuację finansową w sprawie I SA/Wr 28/16, po odmowie mu przyznania prawa pomocy nie wnosił sprzeciwu i bez wezwania uiścił 2.000 zł. We wszystkich też sprawach, przynamniej od 2016 r. jest zastępowany przez tego samego doradcę podatkowego. Wobec powyższego wniosku nie można było uznać za uzasadniony i w związku z tym na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.