I SA/Wr 915/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Wraz ze skargą na wyżej oznaczoną decyzję Z. Z. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W jego uzasadnieniu skarżący podał, że z powodu swojego wieku i złego stanu zdrowia żony oraz swojego na leczenie wydają 400 zł miesięcznie, żyją bardzo skromnie, korzystając z pomocy przyjaciół. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał wnioskodawca, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem, który jest właścicielem zajmowanego przez nich domu o wartości 150.000 zł, spłaca dwa kredyty konsumpcyjne w ratach w łącznej kwocie 366 zł miesięcznie, natomiast miesięczny dochód tego gospodarstwa to świadczenie emerytalne skarżącego w kwocie 2.203,97 zł (brutto), jego żony – w kwocie 750 zł (brutto), alimenty wypłacane żonie przez skarżącego w kwocie 700 zł miesięcznie oraz wynagrodzenie z pracy ich syna – w kwocie 1.500 zł (brutto). Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, ponad dane przedstawione we wniosku, że w roku 2011 skarżący otrzymał świadczenie emerytalne w kwocie 25.467,38 zł (brutto), jego żona – w kwocie 8.694,38 zł (brutto), natomiast jego syn dochód ze stosunku pracy w kwocie 14.662,77 (brutto). W stosunku do wnioskodawcy prowadzona jest egzekucja kwoty 384.485,16 należności publicznoprawnych, w rezultacie której jego emerytura jest wypłacana w kwocie 503,23 zł. Koszty utrzymanie swojego trzyosobowego gospodarstwa domowego określił skarżący w kwocie 2.320,90 zł, nie obejmującej kosztów wyżywienia. Nadto oświadczył, że kredyty konsumpcyjne zaciągnął bez wiedzy rodziny. W roku 2012 przeprowadził remont ogrzewania w zajmowanym domu. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1)) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu doradcy podatkowego jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku Z. Z. zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, określona w art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Istotne znaczenie w sprawie ma przede wszystkim, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja życiowa Z. Z., na którą składa się z jednej strony wiek i stan zdrowia skarżącego i jego żony, i generowane w związku z nimi koszty ich koniecznego utrzymania, z drugiej strony natomiast kwota pieniężna uzyskiwana przez osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym na jego utrzymanie, która nie pozwala na regulowanie kosztów bieżącego, koniecznego utrzymania tego gospodarstwa bez zaciągania pożyczek oraz brak majątku strony i jej rodziny podlegającego spieniężeniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.