I SA/Wr 918/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 918/16, odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o. o. z/s w Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 3 czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za listopad 2010 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 918/16. Skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie prowadzi bieżącej działalności gospodarczej, nie posiada aktywów obrotowych ani zbywalnego majątku trwałego, który pozwalałby na uiszczenie wpisu. Dodała strona, że w związku ze zmianami na rynku, które przyniosła ustawa o grach hazardowych, spółka nie ma możliwości powadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych, albowiem posiadane zezwolenia wygasły. Obecnie spółka nie generuje przychodów, poza kwotą czynszu za dzierżawę (kilkanaście złotych miesięcznie), a najpilniejsze potrzeby finansuje z dopłat wspólników i pożyczek. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wartość jej kapitału zakładowego wynosi 1.213.654,21 zł, wartość środków trwałych to 28.839,13 zł, a w poprzednim roku podatkowym odnotowano stratę na poziomie 5.509,73 zł. Spółka nie posiada rachunków bankowych. Dodała, że na dzień 31 grudnia 2015 r. stan kasy wynosił 838,15 zł, stan rachunków (-)288,09 zł, natomiast na dzień 31 lipca 2016 r. stan kasy to 273,35 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że w 2015 r. spółka nie miała żadnych dochodów, ponosząc przede wszystkim koszty działalności operacyjnej. Również w roku 2016 do maja nie odnotowała żadnych przychodów i poniosła stratę o wartości 2.054,50 zł. Zgodnie z bilansem, spółka posiada kapitał własny o wartości na dzień 31 lipca 2016 r. 2.994.196,77 zł oraz kapitał zapasowy na kwotę 2.233.654,21 zł. Sprawozdanie z działalności spółki za 2015 r. oraz deklaracje VAT-7 potwierdzają dotychczasowe dane. Przedłożone deklaracje VAT – 7 za miesiące maj, czerwiec, lipiec 2016 r. wykazują praktycznie wartości zerowe. Pełnomocnik zastępujący spółkę w sprawie oświadczył, że ze względu na jej dramatyczną sytuację finansową, na prośbę prezesa zarządu spółki, nie pobiera żadnych wynagrodzeń za prowadzenie sprawy, to jest sporządzenie skarg do sądów administracyjnych i zastępowanie spółki przed tymi sądami. Postanowieniem z dnia 27.09.2016 r. referendarz sądowy odmówił spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego udostępnione przez stronę dane nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. Tym samym, spółka nie wykazała, że nie miała możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów postępowania w sprawie, nawet z uwzględnieniem takiego obowiązku w pozostałych jedenastu sprawach. Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego spółki za 2015 r. (31.03.2016 r.) nie były znane zdarzenia, które mogłyby zagrażać kontynuowaniu przez spółkę działalności gospodarczej, zaś wniesienie przez spółkę skargi do sądu administracyjnego zobowiązywało wnioskodawcę do podjęcia czynności zmierzających do uzyskania środków na pokrycie wymaganych kosztów sądowych. Zaniechanie tego rodzaju działań oraz niewykazanie, że uzyskanie środków pieniężnych na wymagane koszty sądowe nie było, w przypadku spółki, możliwe uzasadniało, zdaniem referendarza sądowego, odmowę przyznania spółce wnioskowanego prawa. W sprzeciwie od postanowienie referendarza sądowego (wniesionym z zachowaniem terminu) spółka zawarła polemikę z oceną referendarza sądowego co do możliwości kontynuowania przez nią działalności gospodarczej. W tym kontekście wskazała, że od przynajmniej dwóch lat ponosi gigantyczne straty z tej działalności, przede wszystkim wskutek działania organów państwa zmierzających do wyeliminowania całej branży gier na automatach o niskich wygranych. Podniosła również, że wobec strony prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne (stanowiące następstwo wydania wobec spółki decyzji w przedmiocie zobowiązań publicznoprawnych na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych), oraz, że zablokowano wszystkie rachunki bankowe skarżącej. Jako znane z urzędu wskazać należy, że skarżąca spółka jest obecnie w tutejszym Sądzie stroną w dwunastu równocześnie toczących sprawach o sygn. akt I SA/Wr 908-919/16, w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 22.120 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane w przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (w tym spółki komandytowej), gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, uzasadnione jest stanowisko referendarza sądowego co do braku podstaw do przyznania skarżącej spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa sądowego, jednym z warunków przyznania prawa pomocy osobie prawnej jest wykazanie przez nią, że podjęła starania o zdobycie środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Z akt sprawy nie wynika natomiast by skarżąca podjęła jakiekolwiek czynności w tym kierunku, w szczególności, poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat. W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że system dopłat rozumiany jako forma wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może służyć m.in. na pokrycie kosztów sądowych. Nie ma zatem przeszkód by przede wszystkim w ten sposób skarżąca spółka poczyniła starania o uzyskanie niezbędnych kosztów pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Tym bardziej, że jak wynika z treści wniosku, właśnie w formie dopłat spółka realizuje obecnie najpilniejsze swoje potrzeby. Z uwagi na konieczność traktowania kosztów sądowych na równi z innymi wydatkami strony, brak jest przeszkód do formułowania wniosku, że w ten oto sposób spółka nie może zaspokoić swoich potrzeb w zakresie wymaganych kosztów sądowych. Ponadto, jak trafnie wskazuje referendarz sądowy, jakkolwiek z przedłożonych przez stronę dokumentów finansowych istotnie wynika, że spółka nie prowadzi bieżącej działalności gospodarczej od 2015 r., to jednocześnie, na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego spółki za 2015 r. (31.03.2016 r.) nie były znane zdarzenia, które mogłyby zagrażać kontynuowaniu przez spółkę działalności gospodarczej. Kierując się treścią art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. Z 2016 r.. poz. 1047 ze zm.), w myśl którego, jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy nie można zarzucić referendarzowi sądowemu dowolności oceny w założeniu, że co najmniej na dzień sporządzenia tego sprawozdania spółka posiadała źródła z których mogła pozyskać środki na kontynuowanie działalności gospodarczej, a także na niezbędne w sprawie koszty sądowe. Wypada zaakcentować, że w tym czasie spółka powinna się była liczyć z ewentualną przyszłą decyzją o wszczęciu postępowania sądowego w sprawie. Trzeba również odnotować, że, jak wynika z akt sprawy, skarżąca spółka na koniec 2015 r. dysponowała kapitałem zapasowym o wartości 2 233 654, 21 zł, a w przeciwieństwie do spółki akcyjnej, sp. z o.o. nie jest ograniczona sposobem wykorzystania tego kapitału co oznacza, że środki z tego kapitału mogą służyć także pokryciu kosztów sądowych, które na równi z innymi wydatkami przedsiębiorcy wpisane są w ryzyko prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Uzupełniająco należy dodać, że spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, nie przedstawiła dowodów na deklarowane w sprzeciwie zajęcia egzekucyjne. Warto również wskazać, że pomimo akcentowanego w sprzeciwie stanowiska co do niemożliwości prowadzenia działalności gospodarczej, skarżąca spółka formalnie nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym albowiem nie podjęła decyzji o definitywnym zakończeniu działalności gospodarczej, czy choćby o jej zawieszeniu. Wskazać również należy, że w sprawie strona uiściła (przelewem w dniu 16.06.2016 r.) tytułem wpisu sądowego od skargi wymaganą kwotę 1.640 zł, co oznacza, że dysponowała kwotą na pokrycie niezbędnych – na obecnym etapie sprawy – kosztów sądowych, które na ten moment sprowadzają się jedynie do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Mając na uwadze wszystkie przedstawione okoliczności, Sąd nie znalazł podstaw do zmiany, bądź uchylenia zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. Powyższe zobowiązywało Sąd do utrzymania w mocy kontrolowanego postanowienia na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji.