I SA/Wr 920/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 13 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług za I 2008 r. na poczet zaległego zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za V i VIII 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w całości. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata uzasadniając, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie uzyskuje żadnych dochodów. Jest na utrzymaniu rodziców emerytów. W związku z tym nie stać go na adwokata z wyboru do prowadzenia sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, sam bowiem mieszka zbyt daleko od Sądu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami, nie posiada żadnych nieruchomości, żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący wskazał, że oboje rodzice są emerytami i nie posiadają przedmiotów wartościowych. Ich emerytury wynoszą netto 1.751,46 zł i 1.134,10 zł (zgodnie z przedłożonymi odcinkami z emerytur z grudnia 2006 r. i ze stycznia 2008 r.). Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że w 2006 i 2007 r. poniósł straty w wysokości 1.540 zł i 3.117 zł, co wykazał w zeznaniach podatkowych potwierdzonych przez Urząd Skarbowy. Do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył również kserokopie zaświadczeń z dnia 5 sierpnia 2008 r. i z dnia 4 lutego 2008 r. o statusie bezrobotnego od dnia 27 kwietnia 2007 r. bez prawa do pobieranie zasiłku oraz zeznania podatkowe za 2006 i 2007 r., z których wynika, że w 2006 r. roku skarżący uzyskał z działalności gospodarczej przychód w wysokości 11.488 zł, a w 2007 r. 11.146 zł, ponosząc straty w wyżej wskazanych wysokościach. Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów, mianowicie ostatnich odcinków z emerytur, przy wskazaniu, że załączone do wniosku odcinki są z grudnia 2006 r. i ze stycznia 2008 r., szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz informacji, czy korzysta z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca wskazał, że przedłożone przez niego odcinki z emerytur rodziców są aktualne, a dodatkowe informacje można uzyskać w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w L. Podał, że nie ponosi miesięcznie żadnych wydatków na żywność, opłaty, czy środki higieny, bo całkowicie jest na utrzymaniu rodziców. Wskazał też, że prawo pomocy należy mu się, gdyż postanowieniem z dnia 19 września 2008 r. (sygn. akt. IV SA/Wa 1367/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał prawo pomocy w zakresie całkowitym na podstawie tych samych dokumentów, natomiast orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wskazuje, że obowiązek zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania adwokata z urzędu osobie bezrobotnej leży po stronie państwa. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić trzeba, że przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy pod uwagę brana jest nie tylko obecna sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy, ale również jego możliwości zarobkowe. Skarżący (ur. w 1979 r.) – jak wynika z zaświadczeń z Urzędu Pracy – od kwietnia 2007 r. jest bezrobotny. Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń nie wynika też, aby podejmował próby znalezienia zatrudnienia. Jest natomiast mało prawdopodobne, żeby – będąc w wieku 29 lat – wnioskodawca pozostawał od półtora roku na utrzymaniu rodziców i nie posiadał żadnego źródła dochodu, tym bardziej, że nie ma żadnych przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy zarobkowej. Poza tym duże wątpliwości budzi prawdziwość faktu pozostawania przez skarżącego bez pracy zarobkowej. Zwrócić należy uwagę, że przedmiotem niniejszej sprawy jest postanowienie organu podatkowego, którym stwierdzono zaliczenie zwrotu podatku od towarów i usług wynikającego z deklaracji VAT-7 za styczeń 2008 r. na poczet zaległego zobowiązania w tym podatku za 2004 r. Z powyższego wynika zatem, że skarżący w okresie zarejestrowania jako bezrobotny, prowadził działalność gospodarczą i uzyskiwał z niej przychody, co w konsekwencji rzutuje na ocenę wiarygodności pozostałych oświadczeń wnioskodawcy złożonych w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić też trzeba, że to skarżący ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien dochować staranności w przedłożeniu stosownych dokumentów, a zwłaszcza, gdy został wezwany do ich przedłożenia przez Sąd. Zebranie odpowiednich informacji i dokumentów nie leży bowiem w gestii Sądu. W związku z tym, w sytuacji, gdy wnioskodawca został wezwany do przedłożenia ostatnich odcinków z emerytur swoich rodziców, to powinny to być ostatnie odcinki otrzymane przed ostatnim dniem wyznaczonego w wezwaniu terminu. Nie można też dać wiary, że załączone do wniosku odcinki przedstawiają aktualną wysokość ich emerytur, ponieważ emerytury podlegają waloryzacji. Wnioskodawca nie przedłożył również zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków. Okoliczność, że sam ich nie ponosi, bo jest na utrzymaniu rodziców, nie zmienia faktu, że takie wydatki są ponoszone w gospodarstwie domowym prowadzonym wspólnie z nimi. Poza tym, jeśli przyjąć, że jest całkowicie na utrzymaniu rodziców, którzy ponoszą za niego wszelkie wydatki, to również mogą udzielić wsparcia w ponoszeniu kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w której wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 100 zł. Natomiast w związku z tym, że nie są znane kwoty miesięcznie ponoszonych przez nich wydatków, nie jest też możliwa realna ocena ich możliwości finansowych. Co do postanowienia z dnia 19 września 2008 r. (sygn. akt. IV SA/Wa 1367/08), którym skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym, zwrócić należy uwagę, że orzeczenie to nie jest wiążące w innych sprawach, bowiem każda z nich winna być rozpatrywana indywidualnie. Dla rozpoznającego wniosek w niniejszej sprawie, przedstawione przez skarżącego okoliczności, które mają uzasadniać jego żądanie, nie są natomiast oczywiste, co zostało wyżej wykazane. Końcowo wskazać należy, że Europejski Trybunał Praw Człowieka niewątpliwie stoi na straży gwarancji prawa do sądu. Niemniej jednak obowiązek zapewnienia dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa zwolnienia od kosztów sądowych. Niewątpliwie strona o statusie bezrobotnego ma duże szanse otrzymania prawa pomocy. Jednakże sam fakt pozostawania bezrobotnym nie uzasadnia jeszcze zwolnienia od ponoszenia kosztów procesu. Jak już zostało wyżej wskazane, niemniej wymaga powtórzenia, skarżący, będący w wieku 29 lat, jest na utrzymaniu rodziców, nie podejmuje żadnych starań o podjęcie pracy zarobkowej i dodatkowo prawdziwość faktu pozostawania bezrobotnym jest wątpliwa. Mając zatem na uwadze powyższe, należało odmówić przyznania prawa pomocy i dlatego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.