I SA/Wr 932/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak -Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w upadłości układowej z/s w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za październik 2010 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 23 września 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 932/13 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie . Uzasadnienie: Postanowieniem z dnia 23 września 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania "A" sp. z o.o. w N. obecnie w upadłości układowej (dalej jako skarżąca, spółka lub strona) prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca złożyła w ustawowym terminie zażalenie od powyższego rozstrzygnięcia do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt II FZ 1096/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie Sądu. Nieprawomocnym obecnie postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r. tut. Sąd odrzucił skargę spółki, z uwagi na jej nieopłacenie. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego złożyła w ustawowym terminie skargę kasacyjną na ww. postanowienie Sądu. W załączeniu przesyłając kopię sentencji postanowienia z dnia 11 lutego 2014r. Sądu Rejonowego dla K. – [...] w K. sygn. akt [...] o ogłoszeniu wobec spółki upadłości z możliwością zawarcia układu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, składając niemalże tożsamy - co do treści - wniosek, z tym złożonym za pierwszym razem. Wynikało z niego, że wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych – 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy – 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych strony na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Zmniejszyła się jedynie kwota zabezpieczenia, oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.697.100,67 zł. Nadto na wezwanie referendarza z dnia 16 maja 2014r. o przedłożenie bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2013r. także za luty , marzec, kwiecień 2014r. oraz wydruków historii posiadanych rachunków bankowych za tożsame miesiące, strona nadesłała jedynie historię rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie strona polemizowała z orzeczeniem referendarza zarzucając naruszenie art. 165 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że okoliczności sprawy zmieniły się zasadniczo bowiem w dniu 11 lutego 2014 r. Sąd ogłosił upadłość spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do istoty sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - tj., takim o jaki wnioskowała skarżąca spółka - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Należy również mieć na uwadze, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., sygn. II OZ 318/08, system LEX nr 479111). W pierwszej kolejności wskazać należy, że rozpatrywany obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym już (drugim) wnioskiem w tym przedmiocie w tej samej sprawie. Skoro jak już wyżej wskazano postanowienie w kwestii prawa pomocy jest prawomocne to zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Oznacza to tyle, że aktualny wniosek skarżącej z dnia 12 maja 2014r. należało potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w toczącym się postępowaniu. Regulacja prawna odnosząca się do tego typu sytuacji znajduje się w art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - a do takiej kategorii należy zaliczyć postanowienia w przedmiocie prawa pomocy - mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z powyższego przepisu wynika, że dopuszczalnym jest wielokrotne składanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności (w szczególności sytuacji finansowej strony) mających wpływ na tę ocenę. Zdaniem Sądu te natomiast nie zostały wykazane. W istocie skarżąca nie wykazała bowiem, by jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Ponad okoliczności wskazane we wcześniejszym wniosku o zwolnienie od kosztów, ze złożonych dokumentów wynika, że zmniejszeniu uległa kwota zabezpieczenia na rachunkach bankowych spółki z 8.734.119,33 zł do 6.697.100,67 zł. oraz że spółka znajduje się w stanie upadłości układowej. Nadto strona pomimo skutecznego wezwania w trybie 255 p.p.s.a. nie nadesłała wszystkich żądanych od niej dokumentów. Bowiem poza wydrukami historii rachunków bankowych nie nadesłała żadnych dokumentów umożliwiających zbadanie jej aktualnej kondycji finansowej (bilansu,rachunku zysków i strat za 2013r. oraz za miesiące luty, marze i kwiecień 2014 r. wezwanie k. 179 akt sądowoadministracyjnych), Skarżąca nie skorzystała także z możliwości dołączenia do sprzeciwu żądanych od niej dokumentów. Odnosząc się natomiast do faktu ogłoszenia upadłości Spółki z możliwością zawarcia układu, który to fakt w ocenie strony ma kluczowe znaczenie dla uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku, to w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r. faktycznie co do Spółki została ogłoszona upadłość, ale z możliwością zawarcia układu. Oznacza to, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności ponieważ nie została ona pozbawiona możliwości zarządu swym majątkiem. Podkreślić należy, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu stwarza możliwość kontynuowania działalności i nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia Spółki od ponoszenia kosztów sądowych. Sądowi również wiadome jest, że w postępowaniu upadłościowym Spółka zaprezentowała propozycje układowe, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności, która to działalność powinna umożliwić również pokrywanie bieżących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 2127/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 10 w związku z art. 11 ust. 1 Ustawy z dnia 28 lutego 2003r. (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 1112 ze zm.) dalej u.p.u.n. przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 u.p.u.n. Konkludując, jak wyżej wskazano, aby można było zmienić rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, strona winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia o odmowie jej przyznania uległa pogorszeniu. Spółka nie wykazała jednak okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie. Obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności) nie uzasadnia w żaden sposób zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy uwzględnieniu faktu, że spółka prowadzi szereg postępowań sądowych i znajduje się w upadłości układowej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu