I SA/Wr 933/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. K. i T. Ł.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2006 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżący Z. K., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą [...] letnią, schorowaną, utrzymuje się z renty chorobowej w wysokości około [...] zł, która nie zaspokaja podstawowych wydatków na utrzymanie i lekarstwa. Dodał, że w podobnej sytuacji jest jego małżonka T. Ł.-K.. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskujący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką (ur. w [...]), nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochód uzyskuje z tytułu renty chorobowej w wysokości [...] zł netto, co potwierdził załączając do wniosku kserokopię odcinka z renty z marca 2009 r. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący nadesłał zeznanie podatkowe za 2008 r. oraz akt notarialny – umowę o majątkowej rozdzielności małżeńskiej z T. Ł.-K., ustanowionej w 2002 r. Z zeznania podatkowego wynika, że w 2008 r. wnioskodawca uzyskał dochód z tytułu renty w wysokości [...] zł, a z działalności gospodarczej dochód w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, miesięczne wydatki, jakie ponosi, to koszty leczenia w wysokości około [...]-[...] zł oraz utrzymania mieszkania – około [...]-[...] zł. Zgodnie z umową o majątkowej rozdzielności małżeńskiej, prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Oświadczył też, że T. Ł.-K. nie osiąga dochodów pozwalających ponosić koszty sądowe. Skarżący posiada samochód ciężarowy marki [...], rocznik 1968, którym dysponuje na podstawie umowy użyczenia. Jest też współwłaścicielem samochodów [...], rocznik 1976 i 1981, które są użytkowane przez współwłaścicieli. Dodał, że wszystkie wymienione samochody są bez wartości. Nieruchomość leżąca pod adresem wskazanym przez skarżącego jako adres zamieszkania, stanowi jego współwłasność z byłą żoną, która zamieszkuje tam wraz z rodziną. Wnioskodawca wskazał, że nigdy nie korzystał z Pomocy Społecznej ani innych form wsparcia państwowego. Mieszka sam i utrzymuje się z własnych dochodów. Dodał, że jest osobą starszą, zmuszoną - mimo przewlekłej choroby - do prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie, ze względu na stan zdrowia i niski dochód, działalności nie prowadzi. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2009 r. referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 25 lipca 2009 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskujący ponownie podkreślił, że wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów, nie pozwala mu na uiszczenie kosztów sądowych, co z kolei pozbawia go prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej upsa w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 upsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 upsa – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego artykułu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać – zgodnie z przepisem art. 245 § 4 upsa, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt. 1) i 2) upsa wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu radcy prawnego (adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest bowiem instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Kierując się aktualną sytuacją finansową wnioskującego przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dodatkowych dokumentach przedłożonych przez stronę, Sąd stwierdził, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Zwalniając wnioskującego z kosztów sądowych, Sąd kierował się zarówno jego sytuacją materialną, jak i życiową. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącego na wezwanie Sądu wynika, że wnioskujący utrzymuje się z renty chorobowej wynoszącej miesięcznie [...] zł netto oraz z działalności gospodarczej, z której w 2008 r. uzyskał łączny dochód w wysokości [...] zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że nie posiada on żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych, jest współwłaścicielem (wraz z byłą małżonką) H. K. nieruchomości, w której H. K. zamieszkuje wraz z rodziną, posiada też (na podstawie umowy użyczenia) samochód ciężarowy marki [...] (rocznik 1968) oraz jest współwłaścicielem samochodów [...] (rocznik 1976 i 1981), użytkowanych przez współwłaścicieli, których wartość rynkowa uniemożliwia osiągnięcie z ich sprzedaży jakiegokolwiek zysku. Z oświadczenia wnioskującego wynika również, że jego miesięczne wydatki, to koszty leczenia w wysokości około [...]-[...] zł oraz koszty utrzymania mieszkania – około [...]-[...] zł. W ocenie Sądu, z przedstawionych przez skarżącego okoliczności wynika jednoznacznie, że ponosi on miesięczne wydatki w wysokości uniemożliwiającej mu opłacenie kosztów postępowania sądowego, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Końcowo, na marginesie należy zwrócić uwagę, że mimo, iż stroną skarżącą jest Z. K. i T. Ł.-K., wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył jedynie skarżący. W konsekwencji przyznane prawo pomocy odnosi się wyłącznie do wnioskodawcy. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 245 § 1 i § 2 i 246 § 1 pkt 1) upsa - orzekł jak w sentencji.