I SA/Wr 938/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w upadłości układowej z/s w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za kwiecień 2011 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 938/13, odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 4 maja 2013 r. A sp. z o.o. z siedzibą w N. (obecnie A sp. z o.o. w upadłości układowej, zwana dalej wnioskodawczynią, skarżącą, spółką lub stroną), reprezentowana przez radcę prawnego W. Z., wniosła skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] kwietnia 2013 r., znak [...]. Następnie wnioskiem z 24 czerwca 2013 r. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z 29 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 938/13, a następnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 938/13, odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1386/13, oddalił zażalenie skarżącej na ww. rozstrzygnięcie tut. Sądu. Postanowieniem z 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 938/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, odrzucił skargę wobec jej nieopłacenia. Spółka, pismem z 14 maja 2014 r., wywiodła od ww. postanowienia skargę kasacyjną, do której dołączyła kopię sentencji postanowienia Sądu Rejonowego dla K. w K. z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt [...], o ogłoszeniu wobec spółki upadłości z możliwością zawarcia układu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100,00 złotych, strona zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wynikało z niego, że wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych – 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy – 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych strony na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. W odróżnieniu od pierwszego wniosku zmniejszyła się jedynie kwota zabezpieczenia: oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.697.100,67 zł. Nadto na wezwanie referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2014 r. o przedłożenie bilansu oraz rachunku zysków i strat za marzec, kwiecień i maj 2014 r., wydruków historii posiadanych rachunków bankowych oraz deklaracji VAT-7 za ww. miesiące, a także innych oświadczeń i dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy, strona nadesłała jedynie historię rachunków bankowych za okres 01.02-31.05.2014 r. wraz z deklaracjami VAT-7 za wskazane miesiące 2014 r. Postanowieniem z 28 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 938/13, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od ww. rozstrzygnięcia sprzeciw w terminie wniosła skarżąca zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm., dalej u.p.u.n.) poprzez bezzasadne odmówienie zastosowania wobec skarżącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w sytuacji, gdy strona w stanie upadłości obiektywnie nie dysponuje kwotą umożliwiającą zapłatę wpisów sądowych w wielu sprawach i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić. Strona skarżąca wskazała, że okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy jest ogłoszenie jej upadłości, co oznacza, że spółka nie jest w stanie wykonywać swoich wymagalnych zobowiązań. Wykazane przez nią wielomilionowe obroty stanowią jedynie wartość księgową i stanowią sumę wszystkich wpłat do automatów eksploatowanych na terenie całego kraju. Ponadto wielkość wpływów do spółki skorygowana musi zostać o miesięczną wartość podatku od gier wynoszącą ok. 600.000,00 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do istoty sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - tj., takim o jaki wnioskowała skarżąca spółka - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Należy również mieć na uwadze, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., sygn. II OZ 318/08). W pierwszej kolejności wskazać należy, że rozpatrywany obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym już (drugim) wnioskiem w tym przedmiocie w tej samej sprawie. Skoro jak już wyżej wskazano postanowienie w kwestii prawa pomocy jest prawomocne to zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Zatem rozpoznawany aktualnie wniosek skarżącej z dnia 3 czerwca 2014 r. należało potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w toczącym się postępowaniu. Regulacja prawna odnosząca się do tego typu sytuacji znajduje się w art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - a do takiej kategorii należy zaliczyć postanowienia w przedmiocie prawa pomocy - mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z powyższego przepisu wynika, że dopuszczalnym jest wielokrotne składanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności (w szczególności sytuacji finansowej strony) mających wpływ na tę ocenę. Zdaniem Sądu te natomiast nie zostały wykazane. W istocie skarżąca nie dowiodła bowiem, by jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Ponad okoliczności wskazane we wcześniejszym wniosku o zwolnienie od kosztów, ze złożonych dokumentów wynika, że zmniejszeniu uległa kwota zabezpieczenia na rachunkach bankowych spółki z 8.734.119,33 zł do 6.697.100,67 zł. oraz że spółka znajduje się w stanie upadłości układowej. Nadto strona pomimo skutecznego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. nie nadesłała wszystkich żądanych od niej dokumentów. Bowiem poza wydrukami historii rachunków bankowych nie nadesłała żadnych dokumentów umożliwiających zbadanie jej aktualnej kondycji finansowej (bilansu, rachunku zysków i strat za 2013 r. oraz za miesiące marzec, kwiecień i maj 2014 r.), Skarżąca nie skorzystała także z możliwości dołączenia do sprzeciwu żądanych od niej dokumentów. Odnosząc się natomiast do faktu ogłoszenia upadłości Spółki z możliwością zawarcia układu, który to fakt w ocenie strony ma kluczowe znaczenie dla uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku, to w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r. faktycznie co do Spółki została ogłoszona upadłość, ale z możliwością zawarcia układu. Oznacza to, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności ponieważ nie została ona pozbawiona możliwości zarządu swym majątkiem. Podkreślić należy, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu stwarza możliwość kontynuowania działalności i nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia Spółki od ponoszenia kosztów sądowych. Sądowi również wiadome jest, że w postępowaniu upadłościowym Spółka zaprezentowała propozycje układowe, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności, która to działalność powinna umożliwić również pokrywanie bieżących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 2127/13). Stosownie do art. 10 w zw. z art. 11 ust. 1 u.p.u.n. przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 u.p.u.n. Konkludując, jak wyżej wskazano, aby można było zmienić rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, strona winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia o odmowie jej przyznania uległa pogorszeniu. Spółka nie wykazała jednak okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie. Obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności) nie uzasadnia w żaden sposób zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy uwzględnieniu faktu, że spółka prowadzi szereg postępowań sądowych i znajduje się w upadłości układowej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.