I SA/Wr 951/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe A Sp. z o.o. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego wskazując na nieznajomość orzecznictwa sądowego oraz wykładni przepisów prawa. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem dzieci w wieku szkolnym. Mieszka u teściów i nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych, czy przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzyskują z żoną dochody z tytułu umowy o pracę w kwotach 2.969,88 zł i 2.266,35 zł brutto. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że jego wynagrodzenie jest obciążone zajęciem komorniczym w kwocie 1.233,88 zł, przez co rzeczywisty dochód netto wynosi 906,85 zł. Do wniosku załączone zostały zaświadczenia z zakładu pracy małżonków o wysokości wynagrodzeń. Z dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2011 r. małżonkowie, rozliczający się wspólnie, uzyskali przychody ze stosunku pracy w wysokości łącznej 54.244,99 zł. Wynagrodzenie skarżącego w 2009 r. zostało obciążone zajęciem komorniczym w związku z zobowiązaniami wobec banku oraz z tytułu alimentów. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że zarobione pieniądze przeznacza na własne utrzymanie i opłaty za media, a po potrąceniu komorniczym pozostaje mu do dyspozycji 900 zł. Żona, z którą jest w faktycznej separacji, swoje skromne wynagrodzenie przeznacza również na własne utrzymanie i na media. Alimenty ma prawo przeznaczyć wyłącznie na ich dwoje dzieci. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, trudno mówić o wspólnym gospodarstwie domowym. Dalej wskazał, że nie spłacają z żoną kredytu bankowego ze względu na brak środków. Poza wykazanym obciążeniem wynagrodzenia egzekucją na rzecz banku i z tytułu alimentów, egzekwowane jest także zobowiązanie wynikające z zaskarżonej decyzji. Skarżący oświadczył, że nie posiadają z żoną żadnych rachunków bankowych, lokat ani kart kredytowych. W wyniku dodatkowego wezwania, skarżący przedłożył zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków całej jego rodziny i wynika z niego, że łącznie wydatki te wynoszą około 3.830 zł. W zestawieniu ujęte zostały poza wydatkami na utrzymanie domu, wydatki na drobne naprawy i remonty (200 zł), na odzież i obuwie (200 zł), wydatki szkolne na dzieci (100 zł) oraz na żywność w wysokości 2.000 zł. Wydatki te są pokrywane z wynagrodzeń małżonków oraz z alimentów ściąganych z wynagrodzenia skarżącego na wspólne dzieci. Jako znane z urzędu wskazać należy, że wnioskodawca jest zobligowany do ponoszenia kosztów postępowania jednocześnie w dwóch sprawach: I SA/Wr 951/12 i I SA/Wr 953/12, w których wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 500 zł. Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżący wykazał jedynie okoliczności uzasadniające częściowe przyznanie prawa pomocy. Już bowiem z zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków wynika, że był w stanie poczynić oszczędności na pokrycie kosztów sądowych. Zwrócić należy uwagę, że w niniejszej sprawie skarga została wniesiona 3 lipca 2012 r. Ma to o tyle istotne znaczenie w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż najpóźniej od tej daty skarżący winien spodziewać się ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Co za tym idzie, powinien ograniczać bieżące wydatki do niezbędnego minimum w celu zgromadzenia środków na ich pokrycie. Jak wskazuje bowiem przytoczona wyżej regulacja, prawo pomocy może być przyznane w takiej części, w jakiej to nie ingeruje w wydatki na utrzymanie konieczne, przez co należy rozumieć zaspokojenie podstawowych potrzeb socjalnych rodziny. Tak przyjęte rozwiązanie prawne jest konsekwencją konstytucyjnej zasady powszechnego obowiązku ponoszenia danin publicznych (art. 84 Konstytucji), do których zaliczane są również koszty sądowe. Tymczasem, zdaniem referendarza sądowego, niektóre wydatki podane przez skarżącego nie są niezbędne w bieżącej egzystencji i można je było ograniczyć przynajmniej przez okres kilku miesięcy. Chodzi tutaj o wydatki na drobne remonty, odzież, obuwie, czy wydatki związane ze szkołą, zwłaszcza w okresie wakacyjnym. Już te kwoty w okresie dwóch miesięcy dają kwotę 1.000 zł oszczędności. Odnośnie wydatków na remonty i naprawy dodać wypada, że zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, jego rodzina mieszka w domu teściów, którzy zapewne również mają swoje dochody – wobec tego tym bardziej ograniczenie tej pozycji miesięcznych wydatków było możliwe. Możliwe było też ograniczenie wydatków na żywność –2.000 zł z pewnością jest kwotą realną, jeśli chodzi o wyżywienie 4-osobowej rodziny. Jednakże nie w warunkach występowania o przyznanie prawa pomocy, które jest instytucją przewidzianą dla osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe mają do dyspozycji środki tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wobec tego, mając nawet na względzie wysokie ceny żywności, to i tak wydaje się, że możliwym było ograniczenie powyższego wydatku przynajmniej przez okres trzech ostatnich miesięcy. Powyższe zatem wskazuje, że wnioskodawca był w stanie zgromadzić środki na opłacenie w pierwszej kolejności wpisu od skargi, a następnie ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, przy uwzględnieniu tożsamego obowiązku w sprawie I SA/Wr 953/12. Jeśli zaś chodzi o pełnomocnika, to w tym zakresie należało uwzględnić wniosek, gdyż o ile zgromadzenie oszczędności na opłacenie kosztów sądowych nie musiałoby nastąpić z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania rodziny, to już poniesienie pełnych kosztów, które obejmują również wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika, mogłoby taki skutek wywołać. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.