I SA/Wr 955/03

Dnia 28 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia WSA Jadwiga Danuta (2-im.) Mróz Protokolant: Paulina Biernat Po rozpoznaniu w dniu 28 października 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi Z.Ś. na postanowienie Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. 2 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] Z. Ś. zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] Nr [...] określającej podatek dochodowy od osób fizycznych za 2001 r. Wskazała strona, że w dniu [...] nadała na poczcie odwołanie od decyzji organu I instancji. O tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu dowiedziała się z postanowienia Urzędu Skarbowego z dnia [...], w którym organ odmówił jej wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji. Podniosła, że jest osobą starszą, schorowaną, składając odwołanie nie miała świadomości, że czyni to po terminie. Podniosła, że postępowanie podatkowe zostało wszczęte tydzień po śmierci matki, która zmarła [...]. Otrzymanie dwóch decyzji organu I instancji w zakresie obowiązku podatkowego spotęgowało jej depresję. Strona przedłożyła zaświadczenie lekarskie, że cierpi na zespół lękowo - depresyjny i początkowy zespół psychoorganiczny z cechami otępiennymi. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Izba Skarbowa na podstawie art. 216 w zw. z art. 228 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że strona odebrała decyzję organu I instancji w dniu [...], natomiast odwołanie nadała w urzędzie pocztowym w dniu [...], tj. po terminie przewidzianym w art. 223 § 2 pkt. 1 Ordynacji, który upłynął w dniu [...], w związku z czym decyzja stała się ostateczna. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Izba Skarbowa na podstawie art. 216 oraz art. 162 § 1 i art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej odmówiła Z.Ś. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podnosząc, że odwołanie od decyzji, którą strona otrzymała w dniu [...], strona przesłała listem poleconym nadanym dnia [...], czyli po upływie przewidzianego do jego wniesienia terminu. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został wniesiony dnia [...]. Powołując się na przepis art. 162 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej stwierdził organ, że niezależnie od przyczyn wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, złożenie wniosku po upływie ponad 40 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie spełnia wymogu określonego w art. 162 § 2 Ordynacji. W skardze od powyższego postanowienia Z. Ś. wnosząc o uchylenie powyższego postanowienia podniosła, że dopiero w dacie odebrania postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji tj. w dniu [...], Svgn. akt ISA/Wr 955/03 3 dowiedziała się, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, a więc wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został wniesiony w ustawowo zakreślonym terminie 7 dni ( w dniu [...]). W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i jego argumentację, dodając, że ustanie przyczyny uchybienia terminowi o jakim mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej nie może być rozumiane jako powzięcie wiadomości o uchybieniu terminu wynikające z pisma organu podatkowego. Takie rozumowanie mogłoby być zasadne wyłącznie w sytuacji, gdyby decyzja organu doręczona została w sposób przewidziany w art. 149 i art. 150 Ordynacji podatkowej. Strona odebrała decyzję osobiście, znana jej była więc data doręczenia i wynikający stąd termin do złożenia odwołania. Skoro strona złożyła odwołanie w dniu [...], to oznacza, że najpóźniej w tym dniu ustały przyczyny uchybienia terminowi i od tego dnia należy liczyć siedmiodniowy termin, o jakim mowa w tym przepisie. Przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne w myśl art. 162 § 3 Ordynacji. Na rozprawie w dniu [...] skarżąca stwierdziła, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania był stan jej zdrowia psychicznego związany ze śmiercią matki, wypadkiem samochodowym oraz obciążeniem obowiązkami zawodowymi, bowiem w tym okresie zastępowała dyrektora i z obowiązków zawodowych musiała się wywiązać. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji czy też postanowień z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje względnie postanowienia podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sygn. akt ISA/Wr 955/03 4 Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy prawidłowo organ II instancji uznał w zaskarżonym postanowieniu, że 7-mio dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg od dnia złożenia przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji, czyli od dnia [...], w związku z czym wniesienie wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło z uchybieniem terminu z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Bezspornym w sprawie jest, że decyzja wymiarowa w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych została stronie doręczona w dniu [...], a odwołanie strona nadała w urzędzie pocztowym w dniu [...]. Po myśli art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin 14 - tu dni od dnia doręczenia decyzji skarżącej upłynął w dniu [...], tak więc wniesienie odwołania od przedmiotowej decyzji w dniu [...] nastąpiło z uchybieniem określonego w przepisie art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej terminu i nie ma znaczenia, że uchybienie wynosiło tylko jeden dzień. Prawidłowo zatem organ II instancji, w oparciu o przepis art. 228 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził postanowieniem z dnia [...] Nr [...] uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Warunkiem skuteczności czynności procesowej, w tym przypadku wniesienia odwołania, było zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia. Przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu strona mogła się bronić składając prośbę o przywrócenie terminu (art. 162 Ordynacji podatkowej). Skarżąca, wnosząc w dniu 20 grudnia odwołanie od decyzji organu I instancji, winna wiedzieć, że odwołanie składa z opóźnieniem, gdyż decyzję otrzymała w dniu 5 grudnia, a decyzja zawierała pouczenie o sposobie i terminie odwołania. Uchybiając terminowi uprawniona była skarżąca wraz z dokonaniem czynności procesowej, a więc złożeniem odwołania, wnieść wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, uprawdopodobniając, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Prośbę o przywrócenie terminu winna skarżąca wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarżąca wniosek o przywrócenie terminu złożyła dopiero w dniu [...] wyjaśniając, że początkiem biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu winien być dzień otrzymania postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej, z którego dowiedziała się o uchybieniu terminowi. Sygn. akt ISA/Wr 955/03 5 Rozumowanie takie byłoby słuszne, gdyby decyzja wymiarowa nie zawierała pouczenia o terminie i trybie wniesienia odwołania, względnie pouczenie to byłoby błędne, wówczas należałoby przyjąć, że bieg 7-mio dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rozpoczynał bieg od daty dowiedzenia się o fakcie spóźnionego wniesienia odwołania, a więc od dnia doręczenia stronie postanowienia, w którym zawarto informację o tym, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Tymczasem, jak wskazano wyżej, doręczona stronie decyzja wymiarowa zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania. Z tego względu uznać należało, iż zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia terminu, w którym organ podatkowy wskazuje datę wniesienia odwołania jako datę rozpoczynającą bieg 7-mio dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, nie narusza prawa, czyli wniesienie podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu [...] nastąpiło z uchybieniem 7-mio dniowego terminu do jego wniesienia (art. 162 § 2 Ordynacji), a przywrócenie tego terminu, zgodnie z treścią przepisu art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej, jest niedopuszczalne. Na marginesie podnieść należy, że również gdyby uznać, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie, skarga jej nie zasługiwałaby na uwzględnienie. Przesłanki przywrócenia terminu ustanowione zostały w art. 162 Ordynacji podatkowej. Pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w niedochowaniu terminu, co wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. "O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.(...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (E.Iserzon, J.Starościak Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, wyd. IV Warszawa 1970, s. 136; B.Adamiak i inni, Ordynacja podatkowa Komentarz 2004, str. 586 i n.). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można domagać się od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. (Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, Sygn. akt ISA/Wr 955/03 6 Warszawa 1989, t. I, s. 275; B.Adamiak/J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz, wydanie 2. C.H.Beck Warszawa 1998, str. 344 i n.; B.Adamiak i inni Ordynacja podatkowa - jak wyżej.). Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy obciąża osobę zainteresowaną i winna ona uczynić to poprzez uwiarygodnienie stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu, iż przeszkoda była od niej niezależna. Tymczasem skarżąca wskazuje jako przyczynę uchybienia terminowi swój stan zdrowia wywołany przeżyciami związanymi ze śmiercią matki, wypadkiem samochodowym, a także zastępowaniem w pracy dyrektora, co wiązało się z koniecznością wypełnienia obowiązków zawodowych. Ze stanowiska skarżącej wynika, że stan zdrowia związany z osobistymi przeżyciami pozwalał z jednej strony skarżącej na wywiązanie się z obowiązków zawodowych, z drugiej winien stanowić usprawiedliwienie dla zaniedbania czynności związanych z wniesieniem odwołania od decyzji wymiarowej. Takiego sposobu myślenia nie można jednak podzielić, bowiem skoro skarżąca była w stanie wykazać staranność w wykonywaniu swoich obowiązków służbowych, tym bardziej winna była wykazać minimum staranności w dopełnieniu czynności związanych z jej osobistymi sprawami, .a taką było zachowanie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej organu I instancji. Dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, a tak należy ocenić postępowanie skarżącej w rozpoznawanej sprawie, nie może stanowić uprawdopodobnienia braku winy po stronie skarżącej. Na marginesie należy zauważyć, że nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (napisania odwołania) i nadania pisma osobiście lub za pośrednictwem domownika np. na poczcie (J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowska, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, Warszawa 1989 r. str. 145; B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2.wydanie str. 345). Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią przesłanką jest dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, o czym była mowa na wstępie rozważań. Ostatnią, czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Wszystkie wymienione wyżej warunki przywrócenia terminu muszą wystąpić łącznie. Sygn. akt ISA/Wr 955/03 7 Jak już wyżej wskazano, skarżąca nie dopełniła dwóch z wyżej wymienionych przesłanek, a mianowicie nie złożyła w terminie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz nie uprawdopodobniła braku winy po swojej stronie w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Powyższe rozważania wskazują, że skarga jako nieuzasadniona, nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z czym, z mocy art. 151 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.