I SA/Wr 955/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za trzeci kwartał 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 18.08.2010 r. B. B. (dalej skarżący, strona) został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi skarżący wniósł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 04.10.2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł sprzeciw. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 08.11.2010 r., również odmówił przyznania stronie prawa pomocy, natomiast zażalenie skarżącego na to rozstrzygnięcie, zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.01.2011 r., sygn. akt I FZ 697/10. Wobec powyższego, skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu od skargi pod rygorem jej odrzucenia, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie do uiszczenia wpisu doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 04.03.2011 r. Skarżący wpisu nie uiścił. W dniu 14.03.2011 r. (po upływie terminu do uiszczenia wpisu) skarżący ponownie wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, że złożył dziewięć skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej we W. Łączna kwota wpisów od skarg w związku z tym wynosi 4.500 zł. Wskazał, że wprawdzie składał już w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został przez Sąd załatwiony odmownie, jednakże nastąpiła istotna zmiana okoliczności uzasadniających jego żądanie. Mianowicie wnioskodawca utracił możliwość swobodnego dysponowania mieszkaniem własnościowym, gdyż na podstawie żądania banku zostało obciążone hipoteką na kwotę 214.288,95 zł. W załączeniu przedłożono kopię zawiadomienia o dokonanym wpisie hipoteki, z którego wynika, że podstawą wpisu był wniosek złożony w listopadzie 2010 r., celem zabezpieczenia kredytu zaciągniętego przez wnioskodawcę. Podał, że w 2010 r. uzyskał dochód w wysokości około 20.000 zł. Jego żona jest zatrudniona na umowę o pracę i zarabia około 3.000 zł brutto. Miesięczne wydatki małżonków obejmują: raty kredytów bankowych 2.000 zł, czynsz i media około 900 zł oraz na lekarstwa (skarżący choruje na cukrzycę) około 500 zł. W gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, z którą posiada własnościowe mieszkanie o powierzchni 56 m2 oraz samochód Skoda, rocznik 1999. Poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskują z tytułu umowy o pracę oraz umów zlecania 3.500 zł brutto i z działalności gospodarczej (biuro rachunkowe) około 2.000 zł brutto. Postanowieniem z dnia 04.04.2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę B. B. z powodu nieuiszczenia w terminie wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem z dnia 11.05.2011 r. referendarz sądowy, w następstwie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wezwał skarżącego o przedłożenie w terminie siedmiu dni: - zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2010 r. ; - kopii z księgi przychodów i rozchodów z wykazanym przychodem i dochodem/startą z działalności gospodarczej, w wykazanym przychodem i dochodem/stratą za miesiące luty, marzec i kwiecień 2011 r.; - aktualnego zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia zony skarżącego; - zestawienie miesięcznych wydatków; - kopii historii rachunków bankowych, lokat oraz kart kredytowych posiadanych przez skarżącego i jego zonę, w tym związanych z działalnością gospodarczą, za miesiące luty, marzec i kwiecień 2011 r.; - innych oświadczeń i dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Na powyższe wezwanie nie udzielono odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 30.05.2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od ww. postanowienia, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia w całości i przyjęcie rozpoznania sprawy przez sąd. Podniósł w uzasadnieniu, że skarżący uwodnił, iż jednorazowe poniesienie kosztu wpisu w wysokości 500 zł (9 X 500 zł) jest dla niego nierealne. W ocenie pełnomocnika, w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, widoczny jest brak zrozumienia dla przesłanek strony związanych ze złożonym wnioskiem i informacji o obciążeniu hipoteką mieszkania, będącego własnością strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie: "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłata sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie pełnomocnika z urzędu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Przechodząc do oceny wniosku skarżącego przede wszystkim zauważyć należy, że jest to kolejny wniosek złożony w przedmiocie prawa pomocy. Jak wynika bowiem z akt sprawy, postanowieniem z dnia 27.01.2011 r., sygn. akt I FZ 697/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 08.11.2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to jest więc prawomocne (art. 168 § 1 p.p.s.a.), co jednak nie wyklucza możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, gdyż zgodnie z treścią art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Nie można jednak zapominać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Zatem Sąd, rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej strony zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Podkreślić przy tym należy, że możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. W tym przypadku jako zmianę okoliczności sprawy należy potraktować w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Odnosząc się zatem do ponownego wniosku skarżącego, w kontekście art. 170 p.p.s.a., należy stwierdzić, że analiza jego treści nie prowadzi do konstatacji, by w sprawie zachodziły jakiekolwiek nowe, istotne okoliczności. W dalszym bowiem ciągu skarżący uchyla się od przedstawienia Sądowi wyczerpujących informacji dotyczących jego stanu majątkowego. Na etapie poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie nadesłał wszystkich informacji w zakresie posiadanych przez niego i małżonkę rachunków bankowych, natomiast po złożeniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w ogóle nie zareagował na wezwanie, będące wykonaniem zarządzenia referendarza sądowego z dnia 11.05.2011 r. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Z kolei sama okoliczność ustanowienia hipoteki na nieruchomości lokalowej skarżącego, będąca konsekwencją zaciągnięcia przez niego wcześniej kredytu, nie ma w ocenie Sądu, bezpośredniego wpływu na bieżącą zdolność płatniczą skarżącego. Skoro zatem skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności w sprawie, Sąd podtrzymuje stanowisko zajęte w postanowieniu z dnia 08.11.2010 r., odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy, o czym orzekł jak w sentencji.