I SA/Wr 956/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskiem z dnia 6 września 2010 r. B. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego obecna sytuacja finansowa nie pozwala mu na zapłacenie wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Podniósł, że wraz ze skargą w sprawie I SA/Wr 956/10 wniósł on jeszcze osiem innych skarg, w związku z czym łączna kwota wpisu, do zapłaty którego jest zobowiązany, wynosi 4.500 zł. Tymczasem jego dochody w kwocie około 4.800 zł., uzyskiwane wspólnie z żoną B. B., jedynie równoważą miesięczne wydatki na utrzymanie, na które składają się spłata kredytów w kwocie około 2.500 zł, koszty wyżywienia około 1000 zł oraz opłaty za czynsz i media, w przybliżeniu 900 zł. Wnioskodawca podniósł także, że w związku z przewlekłą chorobą (cukrzyca) wydaje na lekarstwa miesięcznie kwotę około 500 zł. Na dochody małżonków składają się dwa źródła: prowadzona przez wnioskodawcę pozarolnicza działalność gospodarcza oraz umowa o pracę żony. Wnioskodawca jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 56 m2, natomiast jego żona współuprawnioną do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, a także właścicielem samochodu osobowego (rok produkcji 1999). Małżonkowie nie posiadają żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej 3.000 euro. Przedstawiając swoją sytuację majątkową wnioskodawca zadeklarował gotowość zapłaty 100 zł z tytułu wpisu od skargi, w każdej z dziewięciu spraw. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 10 września 2010 r. skarżący został wezwany o przedstawienie: a) zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2008-2009 obojga małżonków; b) aktualnego zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia B. B.; c) kopii księgi podatkowej z prowadzonej przez wnioskodawcę pozarolniczej działalności gospodarczej; d) szczegółowego zestawienia wydatków ponoszonych przez rodzinę wnioskodawcy ze wskazaniem źródeł ich finansowania; e) kopii historii rachunków bankowych, lokat oraz kart kredytowych pozostających w posiadaniu małżonków, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za czerwiec, lipiec i sierpień 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie nadesłał dokumenty, zgodnie z którymi uzyskał on w 2008 r., z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, dochód w kwocie 5.538,21 zł, przy przychodzie wynoszącym 50.214,90 zł. W 2009 r. były to odpowiednio kwoty 20.951,65 i 47.592,60 zł. Natomiast w okresie od stycznia do sierpnia 2010 r. przychód z działalności gospodarczej wnioskodawcy wyniósł 29.645,83 zł, przy kosztach jego uzyskania w wysokości 11.676,81 zł. Żona wnioskodawcy uzyskała w 2008 r. dochód w kwocie 46.511,46 zł, przy przychodzie w wysokości 50.818,23 zł, uzyskanym z tytułu umowy pracy i działalności wykonywanej osobiście, a w 2009 r. odpowiednio 45.748,76 zł i 50.755,91 zł, ze stosunku pracy, działalności wykonywanej osobiście oraz praw autorskich. W oparciu o zaświadczenie z zakładu pracy, jej wynagrodzenie w sierpniu 2010 r. wyniosło 2.631,20 zł brutto. Wnioskodawca przedstawił wyciągi z rachunku bankowego, powiązanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, za okres od czerwca do sierpnia 2010 r. W badanym okresie saldo tego rachunku było ujemne i przekraczało kwotę 2.000 zł. Na wyciągach z rachunku odnotowane zostały przelewy wewnętrzne na rachunek prywatny wnioskodawcy. Skarżący przedłożył ponadto kopię umowy kredytu restrukturyzacyjnego, zgodnie z którą małżonkowie zaciągnęli w marcu 2010 r. kredyt w wysokości 155.494,35 zł, na okres 10 lat. Rata miesięczna tego kredytu wynosi w okresie pierwszych dwunastu miesięcy od zawarcia umowy 1.882 zł. Wyjaśnił również, iż na miesięczne wydatki rodziny, w kwocie od 4710 zł do 5160 zł, składają się 860 zł ponoszone na utrzymanie mieszkania, 900 – 1000 zł na żywność, 100 zł na ubrania (w tym pralnia), 200 zł na środki higieny, 150 – 500 zł na lekarstwa oraz 2.500 zł na kredyty. Wnioskodawca złożył ponadto oświadczenie, że jedynym źródłem finansowania tych wydatków są dochody małżonków. Zapewnił, że żaden z małżonków nie posiada lokat bankowych, a pozostające w ich dyspozycji karty kredytowe mają w całości wykorzystane limity, spłacane nieregularnie. Postanowieniem z dnia 4 października 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie. W sprzeciwie nadanym w dniu 18 października 2010 r. (data stempla pocztowego) wnioskodawca podkreślił swoją gotowość do zapłaty kwoty 100 zł w każdej z dziewięciu spraw, w drodze ograniczenia swoich potrzeb i wydatków przez okres jednego miesiąca. Ma bowiem świadomość, że w razie uzyskania prawa pomocy, koszty te zostaną przerzucone na podatników. Podkreślił jednak, że łączna wysokość wpisów we wszystkich dziewięciu sprawach przekracza dochody jego rodziny netto. Jak ustalił Sąd z urzędu, na rozpoznanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu oczekuje 9 skarg strony, zarejestrowanych pod sygnaturami od I SA/Wr 950/10 do I SA/Wr 958/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej u.p.s.a.), sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu (tym razem przez Sąd) wedle reguł wskazanych w art. 246 § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 i u.p.s.a. oraz przy uwzględnieniu treści art. 199 u.p.s.a. Pierwsze dwa z powołanych wyżej unormowań dotyczą przesłanek jakie winien spełniać wnioskodawca ubiegając się o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Przepis art. 199 u.p.s.a. wprowadza natomiast obowiązek odniesienia tych unormowań do generalnej reguły wynikającej z przepisu art. 199 u.p.s.a., a mianowicie, że co do zasady, strony postępowania sądowego obowiązane są ponosić koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Zestawienie wskazanych regulacji, tj. łączna analiza wynikających z nich dyrektyw pozwala na realizację konstytucyjnej zasady prawa do Sądu przy jednoczesnym zachowaniu reguły, że przyznanie prawa pomocy w zakresie wymaganych kosztów sądowych winno wystąpić w sytuacjach wyjątkowych, nie pozostawiających wątpliwości Sądu, że zdobycie przez stronę środków niezbędnych do jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, tj. obiektywnie, niemożliwe lub w znacznym stopniu zagraża jej podstawowym potrzebom egzystencji. Rozpatrując w myśl powołanych kryteriów złożony w sprawie wniosek w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Sąd nie stwierdził podstaw do zwolnienia strony od kosztów sądowych w zakresie przez nią wnioskowanym, uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a., warunkujących pozytywne rozpoznanie wniosku. Przyjęta przez Sąd ocena stanu majątkowego wnioskodawcy wynikała przede wszystkim z faktu, że skarżący nie dopełnił staranności by ponad wszelką wątpliwość wykazać, że istotnie nie jest w stanie ponieść całości wymaganego wpisu od skargi nie tylko w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 956/10, ale również w pozostałych 8 sprawach jakie oczekują na rozpoznanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Podnoszona przez skarżącego okoliczność ilości wniesionych skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie może stanowić samoistnej przesłanki zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, albowiem kompleksowa ocena wydatków jakie wnioskodawca zobowiązany jest uiścić w związku z zaskarżeniem decyzji organów podatkowych musi być odniesiona każdorazowo do sytuacji majątkowej strony, a ta została przedstawiona Sądowi w sposób niepełny. Uniemożliwia to weryfikację twierdzeń skarżącego, że istotnie wysokość wpisów we wszystkich sprawach przekraczałaby jego możliwości finansowe, a w każdym razie nie bez obawy uszczerbku niezbędnego utrzymania skarżącego oraz jego rodziny. Wymaga podkreślenia, że wnioskodawca nie przedstawił pełnej dokumentacji bankowej o jaką był wzywany. Z treści nadesłanych oświadczeń i wyciągu z ujawnionego rachunku bankowego wynika jednoznacznie, że oboje małżonkowie dysponują jeszcze innymi kontami bankowymi wraz z wydanymi do nich kartami kredytowymi. Brak kompletnej dokumentacji uniemożliwia natomiast zbadanie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie daje możliwości stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że wnioskodawca spełnił ustawowe przesłanki pozytywnego rozpoznania wniosku o jakich mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku B. B. pozostaje również fakt, że skarżący nie wyjaśnił przyczyn, dla których pominął część wskazanej wyżej dokumentacji. Takie zachowanie budzi uzasadnione wątpliwości, czy rzeczywiście wnioskodawca nie dysponuje środkami wymaganymi do uiszczenia należnych opłat. W nawiązaniu do powyższego należy podkreślić, że to strona powinna podejmować czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności zgłoszonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie obciąża bowiem wnioskodawcę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09; LEX nr 552205). Mając na uwadze wskazane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 u.p.s.a., orzekł jak w sentencji.