I SA/Wr 958/10

Wrocław, dnia 04 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 04 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 14 czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za drugi kwartał 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. We wniosku z dnia 11 marca 2011 r. B.B., ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. W 2010 r. uzyskał dochód w kwocie 20.000 zł z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Obecnie zaś jego dochód wynosi około 2000 zł miesięcznie, a jego małżonki 3.500 zł. Wskazał następnie, że miesięcznie wydatki rodziny wynoszą w przybliżeniu 3.400 zł, na które składają się: rata kredytu w kwocie około 2000 zł, opłaty stałe w wysokości około 900 zł oraz leki w kwocie 500 zł. Oświadczył ponadto, że wspólnie z żoną jest właścicielem mieszkania o powierzchni 56 m2, obciążonego hipoteką umowną. Żona skarżącego jest również właścicielem samochodu osobowego, wyprodukowanego w 1999 r. Jak dalej podał skarżący, małżonkowie nie posiadają oszczędności ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Wyjaśnił również, że obok niniejszej sprawy, prowadzi przed tutejszym Sądem jeszcze osiem innych. Łączna wysokość wpisów w tych sprawach wynosi 4.500 zł. Skarżący wobec tego, że odmówiono mu już raz przyznania prawa pomocy w tych sprawach, uiścił od jednej z nich wpis w pełnej wysokości 500 zł. Przedstawiając w ten sposób swoją sytuację majątkową wnioskodawca wskazał, że nie jest wstanie zapłacić jednorazowo wpisów w pozostałych swoich sprawach. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 11 maja 2011 r. wnioskodawca został wezwany o przedstawienie: a) zeznań podatkowych obojga małżonków w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010; b) aktualnego zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia małżonki skarżącego; c) kopii księgi przychodów i rozchodów z wykazanym przychodem i dochodem/stratą z działalności gospodarczej za miesiące: luty, marzec i kwiecień 2011 r.; d) szczegółowego zestawienia wydatków ponoszonych przez małżonków ze wskazaniem ich źródeł finansowania; e) kopii historii rachunków bankowych, lokat oraz kart kredytowych pozostających w posiadaniu małżonków, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za czerwiec, lipiec i sierpień 2010 r.; f) innych dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 30 maja 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie. W sprzeciwie wniesionym w dniu 13 czerwca 2011 r. wnioskodawca stwierdził, że wniosku z dnia 11 marca 2011 r. udowodnił, iż nie jest wstanie ponieść ciężaru jednokrotnego uiszczenia wpisu we wszystkich prowadzonych przez siebie sprawach. Podniósł, że ustanowienie hipoteki umownej na mieszkaniu dodatkowo pogorszyło jego sytuację majątkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny zasadności wniosku skarżącego, należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw, by przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Nie wykazał on bowiem, by nie był w stanie ponieść kosztów postępowania. Przechodząc do oceny wniosku B.B. wskazać należy, że zawarte w nim oświadczenia i twierdzenia uznać należy za daleko niewystarczające dla oceny jego sytuacji majątkowej. Stąd konieczne było w sprawie wezwanie go do przedstawienia dodatkowych dowodów na potwierdzenie jego twierdzeń. Jednakże, pomimo ciążącego na nim obowiązku dowodzenia, wnioskodawca uchylił się od przedstawienia niezbędnych dowodów, nie korzystając także z możliwości wyjaśnienia swojej bezczynności w tym zakresie. Brak wskazanej dokumentacji, w szczególności zeznań podatkowych, wyciągów z kont bankowych, czy zestawienia wydatków, uniemożliwia dokonanie Sądowi obiektywnej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie daje podstaw by przyznać mu prawo pomocy. Na marginesie należy jedynie wskazać, że ustanowienia hipoteki umownej na mieszkaniu wnioskodawcy daje podstawę do przyjęcia, że wobec zaciągnięcia kredytu hipotecznego jego możliwość zarobkowania są wyższe, od tych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.