I SA/Wr 959/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 rok postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, iż jego sytuacja jest ciężka na skutek działań organów państwowych, w tym również sądowych. W złożonym formularzu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, posiada mieszkanie komunalne o powierzchni [...] bez toalety, osobiście remontowane oraz lokal nieużytkowany o powierzchni ok. [...] będący w połowie własnością skarżącego. Oprócz tego skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku, prowadzi obecnie działalność gospodarczą, jednak nie uzyskuje z niej dochodu, a jedynie przychód w wysokości [...]. Na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową i okoliczności wskazane w formularzu odpowiedział napastliwie wskazując, iż koszt sporządzenia dokumentów o które wnioskuje sąd przewyższa wartość wpisu sądowego, a co za tym idzie nie jest w stanie ponieść tych wydatków. W dodatku skarżący wskazał, iż nie jest w stanie przedłożyć w obecnej chwili zeznania podatkowego za 2007 r., które i tak fałszuje stan faktyczny, zaś jego chodzi o księgę przychodów w obecnej chwili skarżący jest na etapie jej odtwarzania, gdyż została skradziona w roku 2000. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia 2 lutego 2009 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 23 lutego 2009 r. skarżący wniósł sprzeciw od w/w postanowienia referendarza sądowego powtarzając argumentację wyrażoną wcześniej. Jednocześnie skarżący sam przyznał, że w przypadku odmownego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia od kosztów skarżący może posiadać środki na uregulowanie kosztów sądowych. Sąd wezwał jeszcze raz do przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających stan majątkowy skarżącego zwłaszcza w zakresie wskazywanego przez skarżącego braku dochodów. Skarżący na to wezwanie ponownie podniósł, iż koszt sporządzenia dokumentów wnioskowanych przez sąd, zwłaszcza w przeliczeniu na roboczo-godziny, przewyższy kwotę wpisu sądowego, o zwolnienie od którego ubiega się skarżący. W pozostałym zakresie powtórzył argumentację przedstawioną poprzednio. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Przepis art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 4 p.p.s.a., częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Z przepisów dotyczących postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co wykaże, zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Ponadto, art. 255 p.p.s.a. ustawy stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący pomimo wezwania go do złożenia wskazanych przez Sąd dokumentów, zarówno w postępowaniu przed referendarzem sądowym, jak i w przedmiotowym postępowaniu odmówił wprost przedłożenia wnioskowanych dokumentów polemizując z Sądem co do zasadności podjętych czynności przez Sąd. Należy jednak zważyć, że to nie skarżący decyduje o zwolnieniu go od kosztów sądowych, ale Sąd i to ocenie Sądu ustawodawca pozostawił rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, gdyż to na niej spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. W ocenie Sądu skarżący jakkolwiek przedstawił dokumenty wskazujące na istniejące zadłużenie, które jest obowiązany uregulować, jednak w żadnym razie nie udowodnił, iż otrzymuje dochody we wskazywanej przez niego wysokości tj. nie wystarczające na pokrycie wpisu sądowego. Na wezwanie Sądu dotyczące przedstawienia zeznania podatkowego za rok 2007 skarżący odpowiedział, iż fałszuje ono rzeczywistość, zapominając o tym, iż Sąd aby potwierdzić tę argumentację, też powinien mieć możliwość zapoznania się z przedmiotowym zeznaniem podatkowym. Argumenty dotyczące znacznej pracy jaką skarżący musi wykonać, by przygotować dokumenty dla Sądu – poza oczywistą niedorzecznością – nie mogą stanowić przesłanki do odmowy wykonania polecenia Sądu. Zwolnienie od zapłaty wpisu sądowego jest instytucją nadzwyczajną, stąd to skarżący winien dochować wszelkiej staranności, nawet połączonej z większym od przeciętnej wysiłkiem intelektualnym, by wykazać, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z zapłatą przedmiotowego wpisu. Odmowa przekazania księgi przychodów i rozchodów za ostatnie miesiące 2008 r. i początek 2009 r. nie może być uzasadniana wysiłkiem skarżącego w zakresie odtworzenia ksiąg utraconych w wyniku kradzieży sprzed 9 lat. Zdaniem Sądu nie było jakichkolwiek przeszkód do tego, by skarżący wykonał nałożone na niego obowiązki związane z doręczeniem dokumentów wskazanych przez Sąd, a wysiłek z tym związany i poniesione koszty byłyby porównywalne, o ile nie mniejsze, niż kilkukrotne składanie pism w trakcie trwania postępowania i załączników o które Sąd nie wnioskował. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, wobec tego, że skarżący nie przedłożył zażądanej przez Sąd dokumentacji, czym uniemożliwił Sądowi pełną ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej, to - na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - brak było podstaw do uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wobec czego należało orzec jak w sentencji.