I SA/Wr 960/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na skutek sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 18 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty spłaty 10% zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od sprzedaży nieruchomości wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, II. w pozostałej części wniosek oddalić. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł M. Ł. (zwany dalej skarżącym) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach swojego żądania podał, że od dnia 4 listopada 2003 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, od dnia 12 maja 2004 r. nie przysługuje mu prawa do zasiłku z tego tytułu, natomiast utrzymuje się z prac dorywczych i sezonowych oraz dzięki pomocy rodziny. Argumentował, że przyczyna jego sytuacji materialnej jest niezależna od niego, gdyż ze względu na wiek (56 lat) i liczne choroby, żaden pracodawca do którego był kierowany przez Urząd Pracy nie zatrudnił go. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że nie jest w stanie zaspokoić swoich minimalnych potrzeb życiowych, w tym zapłacić za leki i zabiegi rehabilitacyjne. W dniu 4 sierpnia 2011 r. pod nieobecność skarżącego jego dorosłemu domownikowi (córce) doręczono wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów oraz stanu rodzinnego. W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca w złożonym do akt sprawy piśmie procesowym z dnia 10 sierpnia 2011 r. zawarł oświadczenie, że z powodu osiągania dochodów tylko z prac dorywczych i sezonowych niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem za lata 2009 i 2010 nie składał zeznań podatkowych dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych, nie posiada lokat bankowych oraz, że nieruchomość w której mieszka, jest własnością jego córki. W załączeniu do tego pisma M. Ł. przesłał kserokopię zaświadczenia Prezydenta Miasta W. z dnia 5 sierpnia 2011 r., którego treść potwierdza fakty oświadczone przez skarżącego w zakresie jego statusu osoby bezrobotnej. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Odpis orzeczenia doręczono pod nieobecność skarżącego jego dorosłemu domownikowi (córce) w dniu 24 sierpnia 2011 r. W dniu 31 sierpnia 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw na postanowienie referendarza, oświadczając, że jego dochody w latach 2009 – 2010 nie osiągnęły wysokości obligującej do złożenia zeznania podatkowego. Ponadto wskazał, że utrzymuje się z prac dorywczych oraz pomocy najbliższych i konkubentki. Jego miesięczne dochody to 257,42 zł. Nadal jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Skarżący stwierdził również, że na wezwanie referendarza nie wskazał wysokości kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, albowiem kosztów tych nie ponosi. Jak wynika z akt sprawy M. Ł. jest osobą schorowaną (zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze II stopnia, kamica nerkowa, choroba niedokrwienna serca i uzasadniająca operacyjne leczenie wada stawu biodrowego). Ze względu na znikome dochody nie jest wstanie ponieść on kosztów zakupu leków i rehabilitacji. Zły stan zdrowia nie pozwala mu też na podjęcie stałego zatrudnienia. Z urzędu dodać należy, że suma wpisów w sprawach ze skargi M. Ł. zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu wynosi łącznie 1.000,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu sprzeciw został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że kwestię przyznania prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Jak wynika z treści złożonych wniosków skarżący wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów. W ocenie Sądu zaprezentowane przez skarżącego okoliczności i przedłożone dokumenty nie budzą wątpliwości co do ich wiarygodności, tym bardziej, że sam organ podatkowy badający wnikliwie sytuację majątkową skarżącego w toku postępowania o umorzenie zaległości podatkowej potwierdził okoliczności podnoszone przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd, inaczej niż ocenił to referendarz, stwierdza, że okoliczności przedstawione przez skarżącego uzasadniają skorzystanie przez niego z dobrodziejstwa zwolnienia od kosztów sądowych. Liczne choroby i związane z tym wydatki, przy znikomych dochodach skarżącego, są w ocenie Sądu wystarczającym wypełnieniem hipotezy art. 246 § 1 ust. 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten nie przewiduje wszak braku możliwości poniesienia kosztów sądowych w ogóle, a możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnia od wysokiego prawdopodobieństwa poniesienia uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w razie konieczności poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.