I SA/Wr 961/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia całości lub 90% zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od sprzedaży nieruchomości wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Skarżący M. Ł. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu tego żądania skarżący wskazał, że od dnia 4 listopada 2003 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, od dnia 12 maja 2004 r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na swój wiek i stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy, natomiast dochód z wykonywanych prac dorywczych i sezonowych nie pozwala na życie "na poziomie egzystencji". Dodatkowo podał, że nie posiada żadnego majątku. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia informacji w przedmiocie sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawca w złożonym do akt sprawy piśmie procesowym z dnia 14 lutego 2012 r. zawarł oświadczenie, iż z powodu osiągania dochodów tylko z prac dorywczych i sezonowych niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem za rok 2010 nie składał zeznania podatkowego dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych, nie posiada lokat bankowych. W załączeniu do tego pisma M. Ł. przesłał kserokopię zaświadczenia Prezydenta Miasta W. z dnia 9 lutego 2012r., którego treść potwierdza fakty oświadczone przez skarżącego w zakresie jego statusu osoby bezrobotnej. Sytuacja materialna i życiowa skarżącego znajduje również potwierdzenie w treści akt administracyjnych sprawy. Postanowieniem z dnia 19 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącemu w sprawie prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego (adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego) z urzędu jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, określona w art. 246 § 1 pkt 1) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, iż w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie ma ocena sytuacji majątkowej i życiowej oraz sposobu jej dowodzenia wyrażona w postanowieniu Sądu z dnia 19 września 2011 r. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.