I SA/Wr 962/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r., odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskiem z dnia 7 września 2010 r. R. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego obecna sytuacja finansowa nie pozwala mu na zapłacenie wpisu od skargi w pełnej wysokości. Podniósł, że wraz ze skargą w sprawie I SA/Wr 962/10 wniósł on jeszcze osiem innych skarg, w związku z czym łączna kwota wpisu, do zapłaty którego jest zobowiązany, wynosi 4.500 zł. Podkreślił, że wpłacenie jednorazowo tak znacznej kwoty, jest w jego sytuacji niemożliwe, a odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie może doprowadzić stronę do stanu ubóstwa. Skarżący stwierdził, że bez uszczerbku dla swoich potrzeb bytowych jest w stanie ponieść ciężar wpisu jedynie do wysokości 100 zł od każdej skargi. Wnioskujący wskazał, że posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego na zakup mieszkania, a raty kredytu oraz pozostałe koszty utrzymania nie pozwalają mu na odłożenie niezbędnej kwoty potrzebnej na opłacenie kosztów postępowania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólnie z żoną gospodarstwo domowe (są właścicielami mieszkania o powierzchni 64 m2) oraz, że uzyskują z małżonką wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w łącznej kwocie 3.120 zł (brutto). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący przedłożył do akt sprawy dokumenty z których wynika, że w 2009 r. wraz z żoną uzyskał dochód w łącznej kwocie 122.877,46 zł. Z zestawienia średnio ponoszonych miesięcznie przez skarżącego i jego małżonkę wydatków (czynsz, gaz, energia elektryczna, środki higieny, ubrania, buty, lekarstwa, telefon, Internet, kredyt bankowy, kredyt mieszkaniowy oraz żywność) wynika, że ponoszą oni koszty miesięcznego utrzymania w wysokości 9.251,28 zł (w tym związane ze spłatą kredytu bankowego w wysokości 749,28 zł oraz kredytu mieszkaniowego w wysokości 5.080,00 zł). Wnioskodawca przedstawił kopię umowy kredytu na cele mieszkaniowe, zgodnie z którą małżonkowie zaciągnęli w styczniu 2007 r. kredyt w wysokości 238.000,00 zł, na okres 8 lat. Strona oświadczyła ponadto, że nie korzysta, ani nie korzystała z żadnej z formy Pomocy Społecznej, oraz że reprezentujący wnioskodawcę doradca podatkowy prowadzi jego sprawę nieodpłatnie. Postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie. W sprzeciwie nadanym w dniu 22 listopada 2010 r. wnioskodawca podkreślił swoją gotowość do zapłaty kwoty 100 zł w każdej z dziewięciu spraw, w drodze ograniczenia swoich potrzeb i wydatków przez okres jednego miesiąca, ma bowiem świadomość, że w razie uzyskania prawa pomocy, koszty te zostaną przerzucone na podatników. Podkreślił jednak, że łączna wysokość wpisów we wszystkich dziewięciu sprawach przekracza dochody jego rodziny netto. Skarżący wskazał ponadto, że wraz z małżonką uzyskał w 2009 r. dochód z różnych źródeł (nie tylko z wynagrodzenia za pracę) w wysokości 122.877,46 zł, co daje im średni miesięczny dochód w wysokości 10.239,78 zł brutto. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: upsa) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny zasadności wniosku skarżącego, należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 upsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 upsa, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 upsa stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 upsa wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 upsa, że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Stąd też, przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca powinien dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków. Prawo pomocy nie może bowiem być wygodną formą kredytowania podmiotów, co naruszałoby w istocie zasadę równości wobec prawa. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw, by przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał on bowiem dostatecznie, by nie był w stanie ponieść kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że ze złożonych do akt sprawy dokumentów wynika, iż skarżący wraz z małżonką zawarł w styczniu 2007 r. umowę kredytu na cele mieszkaniowe w wysokości 238.000,00 zł, na okres 8 lat. Rozłożenie spłaty kredytu w wysokości 238.000,00 zł na tak krótki okres wskazuje, iż skarżący miał pełną świadomość co do wysokości rat kredytu, a pomimo to podjął się jego spłaty. Ponoszenie comiesięcznych, wysokich wydatków na spłatę kredytów (bankowego w wysokości 749,28 zł i mieszkaniowego w wysokości 5.080,00 zł), nie może stanowić przesłanki uzasadniającej zwolnienie strony – chociażby częściowo – z ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Ponadto – w ocenie Sądu – nie można uznać, że poniesienie przez skarżącego pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, w sytuacji gdy wspólny dochód małżonków w 2009 r. wyniósł 122.877,46 zł, co stanowi średni, miesięczny dochód w wysokości ok. 10.239,78 zł brutto. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 upsa, orzekł jak w sentencji.