I SA/Wr 963/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności jako członka zarządu spółki z o.o. za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że nie ma stałej pracy, szkody w wysokości 400.000 zł, wywołane przez "nowy" zarząd, spowodowały, że stracił cały majątek, który musiał zbyć na koszty sądowe już w 2007 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie ma nieruchomości, jakichkolwiek zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jego jedynym źródłem dochodu są prace dorywcze. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i finansowego, nie udzielono odpowiedzi. W celu rozpoznania wniosku przyjęte zostały też okoliczności przedstawione na urzędowym formularzu złożonym w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 960/09, w której wnioskodawca jest również strona skarżącą. We wniosku tym wskazał dodatkowo, że brak zapłaty przez wskazany wyżej zarząd spowodował konieczność sprzedaży majątku, samochodów itp., celem dochodzenia roszczeń oraz ponoszenia kosztów sądowych i adwokackich. Samochody, obciążone kredytami, zostały spłacone ([...]), a następnie sprzedane w 2007 r. Uzyskane w ten sposób środki przeznaczone zostały przez skarżącego na powyższe i bieżące wydatki. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrócić trzeba uwagę, że z przytoczonej regulacji wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania w sposób wiarygodny i jednoznaczny okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy rola Sądu/ Referendarza sądowego ogranicza się jedynie do żądania przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). Tak też było w przypadku rozpoznawanego wniosku. Udzielone bowiem informacje na urzędowym formularzu wniosku są właściwie mało zrozumiałe. Można z nich co najwyżej domyślić się, że nowy zarząd spółki, którego skarżący był jego członkiem, w wyniku podejmowanych decyzji, spowodował konieczność wyprzedaży przez niego majątku na potrzeby dochodzenia swoich roszczeń. Jak jednak wyżej zostało wskazane – informacje, w oparciu o które miałoby zostać przyznane prawo pomocy powinny być zrozumiałe, jednoznaczne. Poza tym, złożone oświadczenie o stanie finansowym nie pozwała na dokonanie jakiekolwiek oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, który nie wskazał nawet na przybliżoną wartość zarobku z prac dorywczych. Powyższe stało się przyczyną wezwania go do przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów, pozwalających ocenić jego zdolność poczynienia rezerw na pokrycie kosztów sądowych. Podkreślić należy, że samo oświadczenie o nieposiadaniu jakichkolwiek środków finansowych i majątkowych nie może być wystarczającą podstawą do przyznania prawa pomocy. Koszty sądowe są bowiem daniną publiczną, którą co do zasady, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP, każdy zobowiązany jest ponosić. Ta reguła przeniesiona została na grunt ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która w art. 199 stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisami szczególnymi są tutaj m.in. regulujące instytucję prawa pomocy, będącą realizacją zapewnionego konstytucyjnie (w art. 45 ust.1) prawa do sądu. W rezultacie powyższego rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy zobligowany jest do wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Brak jakichkolwiek informacji o wysokości środków finansowych, jakimi skarżący dysponuje, choćby celem pokrycia bieżących wydatków, pozbawia możliwości dokonania oceny zasadności wniosku w oparciu o przestawione wyżej reguły. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.