I SA/Wr 963/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2006 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przewyższającej 1.000 (słownie: tysiąc) złotych oraz ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazując, że do tej pory nie korzystał z pomocy prawnej ze względu na brak środków. Obecnie wniesienie skargi kasacyjnej możliwe jest tylko z pomocą profesjonalnego pełnomocnika. Jednak dochody wnioskodawcy umożliwiały pokrycie tylko bieżących wydatków, w związku z tym nie posiada oszczędności. Zaskarżone decyzje ponadto skutkowały zajęciem rachunku bankowego i problemami z wybraniem środków. Skarżący pracuje na umowę o pracę na czas określony, do końca maja 2012 r. i jest w trakcie poszukiwania nowego zatrudnienia. Dotychczasowa praca nie zmieniła jego sytuacji materialnej, ponieważ pracował za minimalną pensję. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i 3-letnim synem. Nie posiada wraz z żoną jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody do końca maja 2012 r. otrzymywali oboje małżonkowie z tytułu umowy o pracę – skarżący w wysokości 1.500 zł brutto, a jego żona 3.600 zł brutto. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń, przedłożonych na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2011 r. wnioskodawca uzyskał przychód ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście w łącznej kwocie 52.606,32 zł, a jego żona ze stosunku pracy 46.015,43 zł. Na zajętym w postępowaniu egzekucyjnym rachunku bankowym odnotowane są operacje wpłat własnych wnioskodawcy i jego żony oraz odsetki karne i opłaty za rachunek, a saldo wynosi około (-) 1.900 zł. Wszystkie zakupy, opłaty są dokonywane z rachunku żony. Udokumentowana została też rata kredytowa w wysokości około 400 zł miesięcznie oraz egzekucja zaległości podatkowych z odsetkami w łącznej wysokości 910.651,50 zł. Małżonkowie wydatkują miesięcznie około 3.500-4.300 zł, w tym na przedszkole około 800 zł, środki higieny i lekarstwa dla dziecka około 300 zł, lekarstwa dla małżonków – około 150-200, odzież łącznie około 400-700 zł, żywność 1.000-1.500 zł, telefon i Internet około 200 zł, raty kredytu i pożyczki 450-500 zł, na dojazdy do pracy i przedszkola 200 zł. Skarżący wskazał, że dotychczas źródłem finansowania powyższych wydatków były pensje małżonków, aktualnie wynagrodzenie żony, pożyczka z jej pracy oraz pomoc rodziców. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący po części wykazał, że nie jest w stanie opłacić pełnych kosztów postępowania, w tym adwokata, którego pomoc prawna na obecnym etapie postępowania (po wyroku oddalającym skargę) jest niezbędna. Dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest wysokość wpisu od skargi kasacyjnej, która stanowi połowę wpisu od skargi, wyznaczonego w niniejszej sprawie na kwotę 3.125 zł. Dokonując oceny możliwości płatniczych w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, gdyż co do zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny w zakresie jej podstawowych potrzeb. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Mając zatem na uwadze powyższe, wskazać trzeba, że już struktura wydatków miesięcznych wskazuje na to, że skarżący miał możliwość poczynienia oszczędności na poczet pokrycia przynajmniej części wpisu od skargi kasacyjnej, bez konieczności ograniczania wydatków na niezbędne potrzeby rodziny. Jak oświadczył, na samą odzież jego rodzina przeznacza miesięcznie około 400-700 zł. A więc rezygnacja tylko z tego wydatku na okres 2-3 miesięcy pozwalała zabezpieczyć kwotę, która zapewniałaby opłacanie części kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zakup odzieży nie jest bowiem niezbędny w każdym miesiącu, nawet dla 3-letniego dziecka. W każdym razie nie jest konieczne wydatkowanie 200 zł miesięcznie na syna w tym zakresie, jak na to wskazał skarżący. Mało wiarygodny jest też miesięczny koszt lekarstw. Jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, jest to łącznie około 450-500 zł. Taka kwota byłaby realna w sytuacji przykładowo chronicznej choroby, konieczności regularnego leczenia. Tymczasem ze stanu faktycznego, który skarżący przedstawił, nie wynika, aby którykolwiek z członków rodziny miał poważne problemy zdrowotne. Dlatego też kwotę tę należało ocenić jako zawyżoną i pozwalającą na poczynienie dodatkowych oszczędności w granicach tej pozycji wydatków w budżecie domowym. W istocie, wnioskodawca z początkiem czerwca 2012 r. pozostawał lub też nadal pozostaje bez zatrudnienia. Zauważyć jednak trzeba, że postępowanie w niniejszej sprawie toczy się od maja 2011 r. Wobec tego już od tego momentu powinien dokonywać oszczędności na rzecz ewentualnych przyszłych kosztów postępowania. Zwłaszcza, że nie był zobligowany do opłacenia pełnego wpisu od skargi, gdyż postanowieniem Sądu z 5 grudnia 2011 r. został zwolniony z tego obowiązku w kwocie przewyższającej 100 zł. Mając zatem na uwadze powyższe, w ocenie Referendarza sądowego, wnioskodawca był w stanie zabezpieczyć przynajmniej kwotę 1.000 zł na opłacenie części wpisu od skargi kasacyjnej. Poza jego możliwościami było jednak poczynienie rezerw na wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika, którego pomoc w dalszej obronie praw przed Naczelnym Sądem Administracyjnym– na mocy przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jest niezbędna. Uwzględniając zatem wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.