I SA/Wr 963/11

Wrocław, dnia 20 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2006 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym. P. C. (dalej jako wnioskodawca) wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jako uzasadnienie wskazał brak środków na poniesienie kosztów postępowania kasacyjnego oraz skorzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika, niezbędnego do wniesienia skargi kasacyjnej. Jego dochody umożliwiają bowiem pokrycie wyłącznie bieżących wydatków, a on sam nie posiada oszczędności. Wnioskodawca podniósł, że jego rachunek bankowy jest zabezpieczony przez organy podatkowe, co ogranicza możliwość dysponowania znajdującymi się na nim środkami. Wyjaśnił także, że w okresie od lutego do końca maja 2012 r. pracował za minimalne wynagrodzenie (1.500 zł). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i małoletnim synem. Małżonkowie nie posiadają nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody wnioskodawcy i jego żony wynosiły odpowiednio: 1.500 zł (do końca maja 2012 r.) oraz 3.600 zł brutto. Zgodnie natomiast z przedstawionymi na wezwanie referendarza sądowego dokumentami, wnioskodawca w 2011 r. uzyskał przychód ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście w łącznej kwocie 52.606,32 zł, a jego żona ze stosunku pracy 46.015,43 zł. Na należącym do wnioskodawcy biznesowym rachunku bankowym saldo końcowe na dzień 30 czerwca 2012 r. było ujemne i wynosiło około 2000 zł, natomiast na rachunku osobistym saldo było dodatnie wynosiło około 20 zł. Małżonkowie ponosili zaś wszystkie wydatki z rachunku bankowego żony wnioskodawcy, gdzie saldo końcowe na dzień 12 lipca 2012 r. wyniosło 765,34 zł. Na przedmiotowe wydatki małżonków, w wysokości 3.500-4.300 zł miesięcznie, składały się kwoty: a) na przedszkole – około 800 zł; b) środki higieny i lekarstwa dla dziecka - około 300 zł; c) lekarstwa dla małżonków - około 150-200 zł; d) odzież - łącznie około 400-700 zł; e) e)żywność - 1.000-1.500 zł; f) telefon i dostęp do Internetu - około 200 zł; g) raty kredytu i pożyczki 450-500 zł; h) na dojazdy do pracy i przedszkola 200 zł; Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, dotychczasowym źródłem finansowania powyższych wydatków były pensje małżonków, pożyczka z pracy żony oraz pomoc rodziców. Postanowieniem z dnia 02 lipca 2012 r. referendarz sądowy przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uciszenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przewyższającej 1000 zł oraz o ustanowienie adwokata. W sprzeciwie z dnia 29 lipca 2012 r. wnioskodawca podał, że wskazywane przez niego wydatki są realne, a jego małoletni syn znajduje się pod opieką ortopedy, co wiąże się z kosztami w wysokości 100 zł za wizytę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r. Dz. U. poz. 270 - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny zasadności wniosku skarżącego, należy wskazać, że w oparciu o art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie art. 245 § 2 p.p.s.a. zakres całkowity prawa pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie między pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego). Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie fizycznej tylko wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Innymi słowy, obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek do otrzymania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Instytucja prawa pomocy ma bowiem służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy przy tym pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Stąd też, przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca powinien dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków. Prawo pomocy nie może bowiem być wygodną formą kredytowania podmiotów, co naruszałoby w istocie zasadę równości wobec prawa. Mając na uwadze przytoczone przepisy oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać, że uzasadnione jest przychylenie się co do całości wniosku wnioskodawcy. W ocenie Sądu wykazał on bowiem, że nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi kasacyjnej, który wyniesie w niniejszej sprawie 1.563 zł. Wymaga podkreślenia, że obecnie jedynym źródłem dochodu gospodarstwa domowego wnioskodawcy, jest wynagrodzenie jego żony w wysokości 3.600 zł brutto, które to środki są w całości przeznaczane na bieżące wydatki, których wysokośći nie budzi wątpliwości Sądu. W stosunku do grudnia 2011 r., kiedy to Sąd przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie przewyższającej 100,00 zł, jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Jak bowiem wskazał Sąd w postanowieniu z dnia 05 grudnia 2011 r., do końca lipca 2011 r. wnioskodawca pobierał wynagrodzenie ze stosunku pracy (5.000 zł brutto), z których to środków poczynił pewne rezerwy finansowe na pokrycie kosztów z tytułu wpisu stałego. Obecnie jednak, wnioskodawca rezerw takich nie posiada, a wynagrodzenie, które uzyskiwał ze stosunku pracy w okresie od lutego do maja 2012 r., pozwoliło mu jedynie na pokrycie bieżących wydatków. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 postanowił jak na wstępie.