I SA/Wr 965/07
PostanowienieWSA we Wrocławiu2008-10-27
Skład orzekający: Barbara Koźlik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykazała, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Sytuacja materialna wnioskodawcy, obejmująca dochody, wydatki, zadłużenie oraz sytuację rodzinną, jest kluczowa dla oceny możliwości poniesienia kosztów. W przypadku, gdy wnioskodawca nie jest w stanie pokryć kosztów profesjonalnego pełnomocnika, sąd powinien przyznać mu prawo pomocy w tym zakresie.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Wnioskodawca argumentował swoją trudną sytuację materialną, wskazując na utrzymywanie rodziny, toczące się postępowanie egzekucyjne oraz dobrowolne spłacanie zadłużenia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynikały niskie dochody, znaczne zadłużenie oraz wysokie koszty utrzymania gospodarstwa domowego.Rozstrzygnięcie
I. przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego; II. umorzono postępowanie w pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych).Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty przedawnienia i wykonania obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego; II. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.
Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że do września 2008 r. był jedyną osobą utrzymującą rodzinę, to jest małżonkę i uczącą się córkę. Obecnie toczy się wobec niego egzekucja m. in. z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Koszty utrzymania rodziny, mieszkania i związane z nauką córki (podręczniki, przybory szkolne) nie pozwalają mu na odłożenie jakiejkolwiek kwoty na koszty procesu. Ponadto dobrowolnie spłaca zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego w kwocie 150 zł. Wskazał, że ma wykształcenie zawodowe i ze względu na stan sprawy i jej zawiłość jest mu potrzebny profesjonalny pełnomocnik.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca w gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i 16-letnią córką. posiada dom o powierzchni 43 m2, poza tym ani on, ani pozostali członkowie rodziny nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Jego miesięczne wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wynosi 971,62 zł brutto, a żony – 1.100 zł brutto. Skarżący podał, że posiada zadłużenie wobec ZUS w kwocie 15.837,42 zł i Urzędu Skarbowego – 35,385,58 zł, co potwierdził decyzją ZUS z dnia 28 kwietnia 2008 r. określającą powyższą zaległość i zawiadomienie organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego W.– Ś.) z dnia 10 września 2008 r. o zajęciu wynagrodzenia.
Do formularza wniosku załączone zostały dokumenty mające potwierdzać wysokość wynagrodzeń oraz zaświadczenie o uczęszczaniu córki skarżącego do technikum. Z zaświadczenia o wynagrodzeniu żony skarżącego wynika, że zatrudniona jest na stanowisku sprzątaczki na czas określony do 30 listopada 2008 r., a jej płaca zasadnicza wynosi 1.100 zł, premia stała – 220 zł i dodatek stażowy – 121 zł.
Na wezwanie przedłożono informację o rachunku bankowym wnioskodawcy, to jest że ostatniej wpłaty dokonano w dniu 18 lipca 2007 r. w kwocie 50 zł, oświadczenie jego żony, że rachunku bankowego nie posiada, zeznanie podatkowe za 2007 r. skarżącego oraz dowody opłat i wpłaty zadłużenia na rachunek Urzędu Skarbowego.
Z zeznania podatkowego wynika, że w 2007 r. wnioskodawca uzyskał dochód ze stosunku pracy w wysokości 7.447,50 zł, natomiast z dowodów opłat – że miesięczne wydatki jego rodziny związane z utrzymaniem domu/ mieszkania wynoszą około 500 zł. Dodatkowo skarżący wskazał, że miesięcznie wydatkowana jest też kwota 200 zł na trzy bilety miesięczne na dojazdy do pracy i szkoły. Pozostałe środki w wysokości około 1.100 zł, przeznaczane są na żywność i środki higieny.
Skarżący oświadczył, że nie korzysta z Pomocy Społecznej ani innych form wsparcia państwowego.
Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z regulacji tej wynika, że nie tylko zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, ale również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu warunkowane jest sytuacją materialną wnioskodawcy.
Mając na uwadze powyższą regulację stwierdzić należało, że skarżący wykazał istnienie przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazać przede wszystkim należy, że w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 30 lipca 2007 r. zostało mu przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od tej daty jego sytuacja rodzinna i finansowa wprawdzie uległa zmianie, gdyż jedna córka już nie zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym natomiast żona podjęła pracę. Niemniej jednak skarżący jednocześnie został obciążony wierzytelnością ZUS-u i wszczęte zostało względem niego postępowanie egzekucyjne, a również te okoliczności mają wpływ na jego sytuację finansową.
Zwrócić należy uwagę, że 3-osobowa rodzina wnioskodawcy na wyżywienie i środki higieny (pomijając wydatki na odzież i ewentualnie na lekarstwa) dysponuje kwotą 1.100 zł, która przy obecnych cenach żywności może być ledwie wystarczająca.
Z pewnością zatem wnioskodawca nie ma możliwości poczynić rezerwy na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika.
Wobec tego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Co do żądania zwolnienia od kosztów sądowych, to powtórzyć należy, że wnioskodawca został zwolniony od ich ponoszenia w niniejszej sprawie wymienionym wyżej postanowieniem i dlatego w tym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy był bezprzedmiotowy. W związku z tym postępowanie w tej części należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło