I SA/Wr 965/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Haberka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym 7 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 4 listopada 2022 r. znak 0201-IEE1.711.261.2022.3.RO w przedmiocie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi P. J. (dalej: strona, skarżący) z 22 listopada 2022 r. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS) z 4 listopada 2022 r. znak 0201-IEE1.711.261.2022.3.RO, którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (dalej: NUS, organ i instancji, organ egzekucyjny) z 19 września 2022 r. znak 0210-SEE.711.P.77.2022.KA w sprawie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie uchylenia, umorzenia postanowienia o zabezpieczeniu z 8 grudnia 1998 r. znak US IV-922/22/98. Postępowanie przed organami. Pismem z 25 lipca 2022 r. strona wystąpiła do organu I instancji o uchylenie, umorzenie postanowienia o zabezpieczeniu z 8 grudnia 1998 r. znak US IN/-922/22/98 na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu sygn. akt [...]. NUS postanowieniem z 19 września 2022 r. znak 0210-SEE.711.P.77.2022.KA umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie uchylenia, umorzenia postępowania w sprawie uchylenia, umorzenia postanowienia o zabezpieczeniu z 8 grudnia 1998 r. znak US IV-922/22/98. Pismem z 26 września 2022 r. strona wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji zarzucając naruszenie art. 17 i 18 oraz art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479; dalej: u.p.e.a) w zw. z art. 105 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: k.p.a.) oraz art. 2 Konstytucji RP oraz art. 132 ustawy z 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2022 r., poz. 859, ze zm.). Strona podniosła w zażaleniu, że zwróciła się do Urzędu Skarbowego jako organu egzekucyjnego o rozliczenie niesłusznie zajętych należności z rachunków bankowych w bankach L. SA i I. Oddział w L. oraz zabranych 560 sztuk półfabrykatów do wyrobu biżuterii zajętych w W. w L. Jak uzasadnił skarżący, domaga się formalnego zakończenia postępowania od NUS, czyli wydania postanowienia o uchyleniu zabezpieczeń. Postanowieniem z 4 listopada 2022 znak 0201-IEE1.711.261.2022.3.RO DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ wyjaśnił, że powoływany przez skarżącego wyrok [...] dotyczy uniewinnienia skarżącego od popełnienia zarzucanych czynów z okresu od 20 lipca 1998 r. do 13 sierpnia 1998 r. poprzez narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku VAT i wyłudzenie jego zwrotu za czerwiec 1998 r. Organ nie stwierdził więc związku tego wyroku z postępowaniem zabezpieczającym i egzekucyjnym, bowiem te dotyczą zaległości z roku 1997. Organ przywołał uregulowane w przepisach prawa zasady archiwizowania dokumentów. Jak wyjaśnił DIAS, z uwagi za ww. zasady, organy nie dysponują pełną dokumentacją pozwalającą na ustalenie czy na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu z 8 grudnia 1998 r. znak US IV-922/22/98 było prowadzone postepowanie zabezpieczające. Organ powołał się na zebrane dowody w postaci kopii dokumentów świadczących w jego ocenie, że postępowanie zabezpieczające było prowadzone. Jak ustalił organ prowadzone postępowanie zabezpieczające zakończyło się wskutek wystawienia przez organ podatkowy tytułów wykonawczych na zaległości podatkowe na podstawie decyzji w podatku od towarów i usług dotyczące okresów w 1997 r. Jak ustalił organ, postanowieniem NUS z 19 czerwca 2000 t. znak US.EG-923/1/480/2000 dokonano wyłączenia spod egzekucji zabezpieczonych form do wyrobu biżuterii. Następnie na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego sporządzonego 12 października 2000 r. przekazano łącznie 560 sztuk półfabrykatów do wyrobu biżuterii funkcjonariuszom Komendy Stołecznej w W. na podstawie upoważnienia wystawionego przez Prokuraturę Okręgową w W. Postanowieniem NUS z 30 listopada 2006 r. znak US.EG-7240/200/2006 umorzono postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieskuteczność egzekucji. DIAS wskazał, że w sprawie zajęcia ruchomości w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczne i prawomocne postanowienie z 22 września 2017 r. znak 0201-IEE.711.382.2017.2.WM, którym DIAS utrzymał w mocy postanowienia NUS z 4 sierpnia 2017 r. Organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 31 stycznia 2018 r. I SA/Wr 1149/17 oddalił skargę Strony w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania z wniosku z 12 listopada 2015 r. o uchylenie zabezpieczeń, zwrot zabezpieczonych środków pieniężnych oraz zwrot zabezpieczonych ruchomości w toku postępowania zabezpieczającego. Z uwagi na poczynione ustalenia DIAS uznał postępowanie zainicjowane wnioskiem z 22 lipca 2022 r. za bezprzedmiotowe. Postępowanie przed Sądem. Od powyższego postanowienia DIAS skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie: 1. przepisów art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postępowania, 2. art. 105 § 1 kpa poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, 3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę, polegające na pominięciu dotychczasowych wyników postępowania karnego, przekazywania mojego mienia między organem Urzędu Skarbowego w L. a Prokuraturą Rejonową w L., Prokuraturą Okręgową w W., a Sądem Rejonowym w L., Sądem Okręgowym w W. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postępowania oraz o uchylenie w całości poprzedzającego postanowienia organu I instancji, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona wskazała, że nie miała świadomości o tym, aby w jakikolwiek sposób postanowienie o zabezpieczeniu zostało formalnie zakończone. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Organ wskazał, że strona składała już do organu egzekucyjnego wniosek z 12 listopada 2015 r. o zwrot kwot oraz ruchomości zajętych w toku postępowania zabezpieczającego. Postępowanie zakończyło się wydaniem postanowienia z 22 września 2017 r. znak 0201-IEE.711.382.2017.2.WM, którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z 4 sierpnia 2017 r. znak 0210-SEE.511.75.17.AK o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Ww. postanowienie zostało przez stronę zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z 31 stycznia 2018 r. I SA/Wr 1149/17 oddalił skargę strony, a wyrok ten jest prawomocny. DIAS wskazał, że powołany przez stronę w piśmie z 25 lipca 2022 r. wyrok [...] nie wnosi żadnych nowych okoliczności, bowiem dotyczy uniewinnienia strony od popełnienia zarzucanych czynów za okres od 20 lipca 1998 r. do 13 sierpnia 1998 r., nie miał wpływu na prowadzone postępowanie organu egzekucyjnego, bowiem postpowanie zabezpieczające odnosiło się do zobowiązań podatkowych za okresy dotyczące roku 1997. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie. Na wstępie odnotować należy, że wyrokiem z 31 stycznia 2018 r. I SA/Wr 1149/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę strony w sprawie zainicjowanej z wniosku z 12 listopada 2015 r. o uchylenie zabezpieczeń, zwrot zabezpieczonych środków pieniężnych oraz zwrot zabezpieczonych ruchomości w toku postępowania zabezpieczającego. Wyrok jest prawomocny. W wyrokowanej sprawie jej przedmiot został zakreślony wnioskiem z 25 lipca 2022 r., w którym strona wystąpiła do organu I instancji o uchylenie, umorzenie postanowienia o zabezpieczeniu z 8 grudnia 1998 r. znak US IN/-922/22/98. W zażaleniu z 26 września 2022 r. skarżący również wyartykułował, że domaga się formalnego zakończenia postępowania przez wydanie postanowienia o uchyleniu zabezpieczenia. Jak z kolei skarżący wyjaśnił w skardze do Sądu przyczyną zwrócenia się do organu w zakresie, który był już przedmiotem badania - odwołując się do uzasadnienia skarżonego postanowienia, w którym wskazano, że sprawa została już prawomocnie rozpatrzona – była okoliczność to, iż po 24 latach zakończyły się w jego sprawach postępowania karne i karne-skarbowe, pismem z 25 lipca 2022 r. ponowił więc prośbę, aby Urząd Skarbowy formalnie zakończył postępowanie zabezpieczające, aby zostało zwrócone jego mienie. Zdaniem Sądu ustalony przez organy stan faktyczny sprawy, przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, został w sposób spójny i logiczny odtworzony i wywiedziony z dowodów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Wynika z nich, że na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu z 8 grudnia 1998 r. znak US IV-922/22/98, 10 grudnia 1998 r. dokonano zabezpieczenia ruchomości w postaci 560 sztuk form do wyrobu biżuterii (protokół zabezpieczenia k. 55 i k. 56 akt administracyjnych). Następnie na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na skarżącego: z 22 listopada 1999 r. o nr [...], z 7 stycznia 2000 r. o numerach [...], [...], [...] wszczęto postępowania egzekucyjne. Pismem z 7 czerwca 2000 r. [...] Prokuratura Okręgowa w W. wystąpiła o zwolnienie zajętych ruchomości spod egzekucji (k. 120-122 akt administracyjnych). Postanowieniem NUS z 19 czerwca 2000 r. znak US.EG-923/1/480/2000 ww. formy zwolniono spod egzekucji (k. 123 akt administracyjnych). W piśmie z 11 października 2000 r. Prokuratura Okręgowa w W. upoważniła funkcjonariuszy Komendy Stołecznej Policji w W. do odbioru form do wyrobu biżuterii, uznanych za dowód rzeczowy, zabezpieczonych 10 grudnia 1998 r. (k. 125 akt administracyjnych). Do przekazania przez pracowników Urzędu Skarbowego funkcjonariuszom Policji 560 sztuk półfabrykatów do wyrobu biżuterii doszło 12 października 2000 r. (k. 126 akt administracyjnych). Postanowieniem z 30 listopada 2006 r. znak US.EG-7240/200/2006 umorzono ww. postępowania egzekucyjne z uwagi na to, że w ocenie organu nie można było w jego wyniku uzyskać kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Stan faktyczny sprawy jest więc tożsamy z ustalonym przez organy i przyjętym przez Sąd w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z 31 stycznia 2018 r. I SA/Wr 1149/17, w którym Sąd oddalił skargę strony na postanowienie w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania z wniosku z 12 listopada 2015 r. o uchylenie zabezpieczeń, zwrot zabezpieczonych środków pieniężnych oraz zwrot zabezpieczonych ruchomości w toku postępowania zabezpieczającego. Powoływany przez skarżącego wyrok Sądu Rejonowego w L. Wydziału III Karnego z 16 grudnia 2004 r. [...] nie wpływa na ustalenia stanu faktycznego sprawy, bowiem dotyczy uniewinnienia skarżącego od popełnienia zarzucanych czynów z okresu od 20 lipca 1998 r. do 13 sierpnia 1998 r. poprzez narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku VAT i wyłudzenie jego zwrotu za czerwiec 1998 r. Właściwie więc przyjął organ, że wyrok ten pozostaje bez związku z postępowaniem zabezpieczającym i egzekucyjnym dotyczącym zaległości z 1997. Wskazać należy, że stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. W orzecznictwie przyjmuje się, że wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu. Wartości, które stanowią podstawę tej instytucji opierają się na założeniach pewności i stabilności orzeczeń sądowych, a tym samym bezpieczeństwa prawnego jednostki. Ponadto ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 18 maja 2022 r., II FSK 165/22; 27 stycznia 2022 r., I FSK 141/20; 3 grudnia 2021 r., III FSK 4400/21; 12 maja 2021 r., III FSK 3060/21; 19 stycznia 2021 r., II FSK 2588/18; 1 października 2017 r., II FSK 2428/15; 23 czerwca 2017 r., I FSK 1474/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W powołanym wyżej prawomocnym wyroku oddalając skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 22 września 2017 r. znak 0201-IEE1.711.382.2017.2.WM w przedmiocie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, Sąd przesądził o tym, że w sprawie uchylenie zabezpieczenia jest niemożliwe. Jak uzasadnił Sąd, "Oczywiste jest, że w sytuacji, w której ruchomości 18 lat temu zostały zwolnione spod egzekucji i przekazane organom ścigania, uchylenie zabezpieczenia i wydanie skarżącemu rzeczy przez organ podatkowy jest niemożliwe. Organ tymi rzeczami nie dysponuje i nie rości sobie do nich żadnych praw. Postępowanie w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia i zwrotu ruchomości jest więc oczywiście bezprzedmiotowe. Zasadnie więc organ dokonał jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.". Sąd związany na mocy art. 170 p.p.s.a. prawomocnym wyrokiem z 31 stycznia 2018 r. I SA/Wr 1149/17 uznał, że DIAS zasadnie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, którym ten dokonał umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 i 18 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.