I SA/Wr 971/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca), Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. K. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] r. o nr [...] oraz z dnia [...] r. o nr [...] ; II. wstrzymuje wykonanie decyzji wymienionych w pkt I. Decyzją z dnia [...] r. o Nr [...] skierowaną do skarżących M. i S. K. Burmistrz Miasta i Gminy P. ustalił podatek od nieruchomości za 2011 r. w wysokości 78,00 zł. Decyzją tą objęto opodatkowaniem lokal mieszkalny o pow. 44,50 m², położony w P. przy ul. [...] , komórkę o pow. 12,51 m² oraz grunty pozostałe pow. 30,34 m². Burmistrz Miasta i Gminy w P. wskazał, iż podatek od nieruchomości został ustalony na podstawie złożonej przed podatnika informacji w sprawie podatku od nieruchomości, aktu notarialnego oraz zawiadomienia o zmianie rejestru gruntów ze starostwa Powiatowego w Z. przy przyjęciu stawek wynikających z uchwały Rady Miejskiej w P. Z kolei decyzją z dnia [...] r. o Nr identycznym jak decyzja opisana wyżej bowiem [...] ten sam organ Burmistrz Miasta i Gminy w P. ustalił wysokość podatku od nieruchomości również w wysokości 78,00 zł obejmując przedmiotem opodatkowania ponownie nieruchomość położoną w P. ul. [...] – lokal mieszkalny o pow. 44,50 m², komórkę o pow. 12,51 m² oraz grunty pozostałe pow. 30,34 m². Decyzja ta została skierowana do podatniczki M. K., zaś w uzasadnieniu tejże decyzji wskazano S. K. jako współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości. Obie opisane wyżej decyzje stały się przedmiotem odwołania wniesionego przez małżonków S. i M. K. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.. Odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji. Zarzucili, iż organ podatkowy objął przedmiotem opodatkowania tą samą nieruchomość jaka stanowiła przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2010 r. Decyzja Burmistrza Miasta i Gminy w P. dotycząca 2010 r. została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J., zatem wedle strony odwołującej się Burmistrz Miasta i Gminy w P. nie był władny wydać decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2011 r. czyli ,,nienależnych świadczeń w związku z nieważną czynnością prawną". W toku postępowania odwoławczego skarżący zarzucili, iż niezgodne z prawdą są dokumenty w oparciu o które dokonano wymiaru podatku od nieruchomości. Podnieśli, że oświadczenie z dnia 2 lipca 2007 r. złożone przez skarżącą a dotyczące wymiarów komórki stanowiącej przedmiot opodatkowania zostało wymuszone na stronie. Podatnicy przedłożyli dokumenty, które mają potwierdzić zajęte przez nich stanowisko w sprawie. Rozpatrując odwołanie skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, iż aktem notarialnym z dnia 27 lutego 2006 . skarżący nabyli lokal mieszkalny położony w P. przy ul. [...] o pow. 44,50 m² oraz udział w prawie wieczystego użytkowania gruntu na którym posadowiony jest budynek w którym znajduje się przedmiotowy lokal mieszkalny – udział ten wynosi 237/1000 części działki o pow. 128 m². Według wypisu z rejestru gruntów (stan na dzień 15 lutego 2011 r.) przedmiotowy grunt (działka nr [...]) oznaczony jest w ewidencji gruntu jako tereny mieszkaniowe. Wskazał organ, że 25 lipca 2006 r. S. K. złożył w Urzędzie Miasta i Gminy w P. informację o nieruchomościach, w której wykazał podlegające opodatkowaniu: budynek mieszkalny o pow. 44,50 m², piwnicę o pow. 5,70 m² oraz grunty pozostałe nieskalsyfikowane o pow. 30,34 m². Pismem z dnia 19 czerwca 2007 r. Burmistrz Miasta i Gminy w związku z umową dzierżawy komórki wezwał skarżących do przedłożenia informacji o powierzchni użytkowej obiektu informując jednocześnie, że dane te będą służyły do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2007 r. W odpowiedzi na powyższe M. K. złożyła w dniu 6 lipca 2007 r. oświadczenie w którym podała, że posiada 2 komórki: dzierżawioną od Gminy o wymiarach 321 cm x 302 cm x 235 cm oraz własną o wymiarach 321 cm x 390 cm x 235 cm. Odwołując się do regulacji art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z dnia 12 stycznia 1991 r. (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 95 poz. 613 ze zm.) uznał organ II instancji iż zasadnie organ I instancji objął przedmiotem opodatkowania lokal mieszkalny, komórkę oraz grunty klasyfikując je jako grunty pozostałe. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy uznał, iż uchylenie przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] nr [...] decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] r. dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 r. pozostaje bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Ponownie bowiem rozpatrując sprawę po przeprowadzeniu postępowania podatkowego organ I instancji w dniu [...] r. wydał decyzję o Nr [...]ustalającą podatnikom zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 r. w wysokości 76,00 zł. Wskazał organ odwoławczy iż dowody w postaci dokumentów w oparciu o które wydał organ I instancji zaskarżoną decyzję zostały zebrane w trakcie postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r., zatem dowody te były stronie znane. Ostatecznie decyzją z dnia [...]r. o nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] r. o nr [...] . Decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi wniesionej przez podatników do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie, oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Strona zarzuciła nadto, iż organ w zaskarżonej decyzji błędnie określił udział w części nieruchomości wspólnej, jak również błędnie opodatkował grunty, które wedle strony skarżącej mają charakter rolny. Zdaniem strony komórka również nie powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, zaś organy pominęły podnoszone przez stronę w tej kwestii zarzuty. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - stosownie do art. 1 § 2 wymienionej ustawy – sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne są zatem właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Orzeczenie jest zgodne z prawem, jeżeli jest zgodne z przepisami prawa materialnego jak i prawa procesowego. Uchylenie decyzji następuje jedynie w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Podatek od nieruchomości za rok podatkowy od osób fizycznych co do reguły ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. W myśl zaś art. 165 § 5 ordynacji podatkowej (ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) nie wydaje organ postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość podatku za poprzedni okres nie uległ zmianie. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji zapadła bez wydania postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego jako że organ ten oparł się na danych z roku poprzedzającego tj. 2010 r. przyjmując iż nie uległy one zmianie. Opodatkowaniem objął lokal mieszkalny, komórkę oraz tzw. grunty pozostałe, które zakwalifikował jako grunty mieszkalne. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy zarzucili, iż decyzja wydana przez Burmistrza Miasta i Gminy w P. opiera się o nieprawdziwe dane. Ustosunkowując się do powyższego zarzutu organ odwoławczy przywołał przekazane mu przez organ I instancji dokumenty w oparciu o które orzekał organ podatkowy w przedmiocie ustalenia skarżącym wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. Zdaniem Sądu odwołanie się do tej dokumentacji w sytuacji kiedy skarżący zarzucają iż zawiera ona nieprawdziwe dane nie w pełni zasługuje na aprobatę. Nie sposób podzielić stanowiska organów podatkowych iż prawidłowym w sprawie było odwołanie się do ustaleń z lat poprzedzających rozpatrywany rok podatkowy w kwestii opodatkowania komórki. W roku 2010 co wynika z akt sprawy opodatkowanie przedmiotowej komórki stanowiło również przedmiot sporu pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi. W roku 2010 dla opodatkowania komórki organ podatkowy oparł się na danych oświadczonych przez podatniczkę z roku 2006 oraz protokole oględzin przedmiotowej komórki. Wedle Sądu odwołanie się organów podatkowych do tychże dowodów w sytuacji kiedy skarżący zarzucają w odwołaniu, iż są to dowody, które nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu (skarżący bowiem podważyli wszystkie dowody przeprowadzone w postępowaniu podatkowym z 2010 roku) wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powyższą kwestię. Tymbardziej zarzut ten wymagał wnikliwego jego rozważenia gdy zważy się na treść znajdującego się w aktach sprawy protokołu oględzin z dnia 16 czerwca 2010 r. z którego wynika, że komórka którą organ przyjął do opodatkowania jako komórkę podatników została wskazana przez sąsiada skarżących J. J.. Zakładając, iż do oględzin komórki bez udziału skarżących doszło z przyczyn leżących po ich stronie to okoliczność ta nie może przekreślać prawa skarżących domagania się ponownych oględzin komórki w rozpatrywanej sprawie skoro zarzucają iż komórka opisana w protokole oględzin nie jest ich komórką. Właściwe ustalenie komórki, która ma być przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości obciążającym skarżących jest na tyle istotne, gdyż pozwoli zająć stanowisko, czy spełnia ona kryterium objęcia jej opodatkowaniem zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przyjęcie przez organ podatkowy w roku 2011 komórki do opodatkowania podatkiem od nieruchomości w sytuacji kiedy podatnicy podnoszą iż w roku 2010 w protokole oględzin została opisana inna komórka nie ta która stanowi przedmiot sporu to organ odwoławczy nie był uprawniony ustosunkowując się do powyższego zarzutu odwoływać się do ustaleń poczynionych w postępowaniu podatkowym dotyczącym wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 rok. Decyzja organu I-szej instancji została wydana bez wydania postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego. Organ I instancji wydał decyzję bez udziału podatnika skoro opierał się na informacjach które miały miejsce w 2010 r. i wedle organu stan faktyczny nie uległ zmianie w roku rozpatrywanym. Jak zaś wykazano wyżej stanowisko to w świetle zarzutów odwołania i skargi nie jest do zaakceptowania. Sprawa wymagała bowiem przeprowadzenia postępowania dowodowego w szczególności w zakresie objęcia opodatkowaniem komórki. Skoro zaś zachodziła w sprawie konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego to winno ono być przeprowadzone przy udziale podatników. Strona bowiem zgodnie z art. 123 ordynacji podatkowej ma mieć zapewniony czynny udział w prowadzonym postępowaniu i to udział zarówno przed organem I jak i II instancji. Reasumując skoro zachodzą w sprawie okoliczności które wymagają przeprowadzenia postępowania dowodowego to takie postępowanie winno zostać przeprowadzone przed organem zarówno I jak i II instancji. Organ II instancji wydając decyzję, przyjął za podstawę jej wydania okoliczności faktyczne z 2010 r. uznając, że nie uległy one zmianie. O ile można przyjąć, iż organ I instancji o zastrzeżeniach podatników co do stanu faktycznego mógł nie posiadać wiedzy o tyle, kwestionowanie ustaleń faktycznych przyjętych przy wymiarze podatku od nieruchomości za 2010 r. było wiadome organowi odwoławczemu bowiem podatnicy oparli odwołanie od decyzji organu I-szej instancji właśnie na zarzucie ,,sfałszowania dokumentów" stanowiących podstawę ustaleń faktycznych za rok 2010. W tym miejscu należy odwołać się do art. 127 ordynacji podatkowej wyrażającego zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego. Z regulacji powyższej wynika prawo podatnika do rozstrzygnięcia sprawy dwukrotnie, przez organ I i II instancji. Zasada dwuinstancyjności postępowania jest wyrazem prawa do obrony. Dla jej realizacji konieczne jest, by rozstrzygnięcia w I jak i II instancji zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów postępowania umożliwiającego osiągnięcia celów dla których postępowanie jest prowadzone. Z kolei zgodnie z art. 233 § 2 ordynacji podatkowej organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I-szej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Niewątpliwie z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Organ I instancji wydając decyzję, od której podatnicy wnieśli odwołanie opierając się na danych z roku 2010 nie przeprowadzał postępowania dowodowego, z udziałem podatników a zatem skoro co Sąd wykazał wcześniej zachodziła konieczność przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego odnośnie objęcia opodatkowaniem komórki należało uchylić zarówno decyzję organu I jak i II instancji. Przeprowadzenie postępowania dowodowego przed organem I jak i II instancji pozwoli na dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy zapewniając tym samym realizację zasady dwuinstancyjności postępowania jak i zapewni stronie dwukrotny udział w merytorycznym rozpatrzeniu sprawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...]r. o Nr [...] . Z akt sprawy wynika, iż pod tym samym numerem co decyzja organu I instancji opisana wyżej Burmistrz Miasta i Gminy P. w dniu [...] r. wydał decyzję, skierowaną do skarżącej M. K. ustalającą wymiar podatku od nieruchomości obejmującą ten sam przedmiot opodatkowania oraz rok podatkowy co decyzja z dnia [...]r. Poza sporem pozostaje fakt, iż nieruchomość objęta opodatkowaniem w przywołanych wyżej decyzjach stanowi współwłasność skarżących. Współwłaściciele tejże nieruchomości zobowiązani są solidarnie do zapłaty podatku od tej nieruchomości co skutkuje iż oboje współwłaściciele winni być adresatami decyzji ustalającej wymiar podatku. Tak też postąpił organ I instancji wydając decyzję z dnia [...]r. bowiem skierował ją do obojga współwłaścicieli którymi są skarżący. Wydanie zatem decyzji z dnia [...], której adresatem jest współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomość skarżąca M. K. i objęcie nią opodatkowania tej samej nieruchomości co wcześniejsza decyzja z dnia [...]r. za ten sam rok podatkowy narusza prawo (została wydana w sprawie już objętej rozstrzygnięciem w innej decyzji) co skutkować musiało przy zastosowaniu przywołanego wcześniej art. 134 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego zwłaszcza, że organ II instancji pomimo wniesienia odwołania od tej decyzji odwołania tego do dnia wyrokowania przez Sąd nie rozpoznał. Ponownie rozpoznając sprawę zażywszy, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie i to z udziałem podatników winien organ zgodnie z art. 165 § 2 wydać postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie. W przeprowadzonym postępowaniu winien wyjaśnić przede wszystkim sporną kwestię opodatkowania komórki. Winien wskazać jakim tytułem prawnym legitymują się skarżący odnośnie przedmiotowej komórki celem wykazania, iż na nich ciąży obowiązek podatkowy, zebrać niezbędne informacje pozwalające przyjąć iż komórka ta spełnia wymogi objęcia jej opodatkowaniem zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Jako dowód w sprawie winien organ dopuścić wypis z ewidencji gruntów celem prawidłowego opodatkowania gruntów bowiem zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30 poz. 163) miarodajne dla wymiaru podatku są dane wynikające z ewidencji gruntów. Winien również wskazać dowody w oparciu o które ustalił udział skarżących w sprawie wieczystego użytkowania gruntu na którym posadowiony jest budynek w którym znajduje się przedmiotowy lokal mieszkalny. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego z udziałem podatnika winien dopiero organ zająć stanowisko w sprawie. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji wyroku zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.