I SA/Wr 974/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 3 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lutego 2012 r. do lutego 2013 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 4.000 (słownie: cztery tysiące) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że dochody uzyskuje w Niemczech, natomiast jej dzieci w wieku 23 i 19 lat mieszkają w Polsce i nadal się uczą. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego została zakreślona, w pozostałym zakresie strona oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Wynagrodzenie uzyskuje w kwocie netto 1.035,07 euro (za czerwiec 2016 r.), a miesięcznie ponosi wydatki w wysokości 722,50 euro, w tym dobrowolnie na utrzymanie córek 227 euro, za wynajęte mieszkanie w L. 68 euro, czynsz za pokój wynajmowany w Niemczech 250 euro, opłatę za media 17,50 euro, spłatę ubezpieczenia 30 euro, telefon 50 euro, dojazd do pracy 80 euro. W wyniku wezwania skarżąca przedłożyła niemieckie zeznania podatkowe za lata 2014 i 2015 wyjaśniając, że wykazany na nich przychód wynosi: 7.233 euro w 2014 r. i 10.317,89 euro w 2015 r. Przedłożyła również wydruki historii dwóch rachunków bankowych posiadanych w Niemczech za okres od kwietnia do września 2016 r. Strona oświadczyła, że nie posiada żadnego środka transportu, właścicielem nieruchomości pod adresem wskazanym do doręczeń jest A. C. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 28.291 zł. Mając na uwadze przedstawione przez skarżącą dane, wniosek należało ocenić jako uzasadniony w części. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.– dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Koszty sądowe, w tym wpis od skargi, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało wyważyć pomiędzy tymi dwiema konstytucyjnymi regułami. W oparciu o powyższą regulację i poczynione uwagi, w ocenie referendarza sądowego, wniosek należało uwzględnić w znacznej części. Skarżąca nie jest w stanie uiścić w całości wpisu od skargi w kwocie ponad 28.000 zł, niemniej jednak udostępnione dane dają podstawę do przyjęcia, że miała możliwość zgromadzić środki na opłacenie swojego udziału w sprawie przynajmniej w części. Podstawą wyliczenia zdolności opłacenia wpisu od skargi do kwoty 4.000 zł było oświadczenie strony, że jej miesięczny dochód netto wynosi 1.035 euro, a wydatki 722 euro. Miesięcznie strona zatem jest w stanie poczynić oszczędności do wysokości 300 euro. Konieczności ponoszenia kosztów sądowych, a w pierwszej kolejności wpisu od skargi, należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona 16 lipca 2016 r. Wobec tego skarżąca miała czas przez niemal 3 miesiące na poczynienie stosownych rezerw. Licząc zaś średnią cenę kupna euro w kantorach na poziomie 4,30 zł, skarżąca mogła poczynić oszczędności w kwocie około 4.000 zł. Jeśli zaś chodzi o pozostałe koszty sądowe, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwykle sprowadzają się one do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku (jeżeli skarga strony zostanie oddalona) oraz wpisu od skargi kasacyjnej, którego kwota stanowi równowartość połowy wpisu od skargi (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). W istocie również wartość wpisu od skargi kasacyjnej może stanowić dla strony barierę finansową, niemniej jednak na obecnym etapie postępowania jest to koszt przyszły i niepewny, skarżąca zaś może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania sądowego, co wynika z art. 243 § 1 p.p.s.a. Końcowo i tylko na marginesie zauważyć wypada, że z rachunków bankowych wynikają regularne zakupy na stacji paliw na kwoty 20-40 euro, co podważa wiarygodność oświadczenia o braku środków transportu. Okoliczność ta jednak, zdaniem referendarza, nie ma znaczącego wpływu na dokonaną ocenę możliwości partycypowania przez stronę w ponoszeniu kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.